{342} Tena samayenāti kuṭikārasikkhāpadaṃ. Tattha āḷavakāti āḷavīraṭṭhe jātā dārakā āḷavakā nāma. Te pabbajitakālepi Āḷavakātveva paññāyiṃsu. Sandhāya vuttaṃ āḷavakā bhikkhūti. Saññācikāyoti sayaṃ yācitvā gahitūpakaraṇāyo. Kārāpentīti karontipi kārāpentipi. Te kira sāsane vipassanādhurañca ganthadhurañcāti dvepi dhurāni chaḍḍetvā navakammameva dhuraṃ katvā paggaṇhiṃsu. Assāmikāyoti anissarāyo kāretvā dāyakena virahitāyoti attho. Attuddesikāyoti attānaṃ uddissa attano atthāya āraddhāyoti attho. Appamāṇikāyoti ettakena niṭṭhaṃ gacchissantīti evaṃ paricchinnappamāṇāyo buḍḍhippamāṇāyo vā mahappamāṇāyoti attho. Yācanāyeva bahulā etesaṃ mandaṃ aññaṃ kammanti yācanabahulā. Evaṃ viññattibahulā veditabbā. Atthato panettha nānākāraṇaṃ natthi. Anekakkhattuṃ purisaṃ detha purisatthakaraṃ dethāti yācantānametaṃ adhivacanaṃ. Tattha mūlacchejjāya purisaṃ yācituṃ na vaṭṭati. Sahāyatthāya kammakaraṇatthāya purisaṃ dethāti yācituṃ vaṭṭati. Purisatthakaranti purisena kātabbaṃ hatthakammaṃ vuccati taṃ yācituṃ vaṭṭati.

Hatthakammannāma kiñci vatthu na hoti tasmā taṃ ṭhapetvā migaluddhakamacchabandhakādīnaṃ sakakammaṃ avasesaṃ sabbaṃ kappiyaṃ. Kiṃ bhante āgatattha kena kammanti pucchite vā apucchite vā yācituṃ vaṭṭati. Viññattipaccayā doso natthi. Tasmā migaluddhakādayo sakakammaṃ na yācitabbā. Hatthakammaṃ dethāti aniyāmetvāpi na yācitabbā. Evaṃ yācitā hi te sādhu bhanteti bhikkhuṃ

Uyyojetvā migepi māretvā āhareyyuṃ. Niyametvā pana vihāre kiñci kātabbaṃ atthi tattha hatthakammaṃ dethāti yācitabbā. Phālanaṅgalādīni upakaraṇāni gahetvā kasituṃ vā vapituṃ vā lāyituṃ vā gacchantaṃ sakiccappasutaṃpi kasakaṃ vā aññaṃ vā kañci hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭateva. Yo pana vighāsādo vā añño vā koci nikkammo niratthakakathaṃ vā kathento niddāyanto vā viharati evarūpaṃ ayācitvāpi ehi re idaṃ vā idaṃ vā karohīti yadicchitaṃ kārāpetuṃ vaṭṭati. Hatthakammassa pana sabbakappiyabhāvadīpanatthaṃ imaṃ nayaṃ kathenti. Sace hi bhikkhu pāsādaṃ kāretukāmo hoti thambhatthāya pāsāṇakoṭṭakānaṃ gharaṃ gantvā vattabbaṃ hatthakammaṃ laddhuṃ vaṭṭati upāsakāti. Kiṃ kātabbaṃ bhanteti. Pāsāṇatthambhā uddharitvā dātabbāti. Sace te uddharitvā denti uddharitvā nikkhitte attano thambhe vā denti vaṭṭati. Athāpi vadanti amhākaṃ bhante hatthakammaṃ kātuṃ khaṇo natthi aññaṃ uddharāpetha tassa mūlaṃ dassāmāti uddharāpetvā pāsāṇatthambhe uddhaṭamanussānaṃ mūlaṃ dethāti vattuṃ vaṭṭati. Eteneva upāyena pāsādadārūnaṃ atthāya vaḍḍhakīnaṃ santikaṃ iṭṭhakatthāya iṭṭhakavaḍḍhakīnaṃ chādanatthāya gehacchādanakānaṃ cittakammatthāya cittakārakānanti yena yena attho hoti tassa tassa atthāya tesaṃ tesaṃ sippakārakānaṃ santikaṃ gantvā hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭati. Hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavettanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Araññato āharāpentena ca Sabbaṃ anajjhāvuṭṭhakaṃ āharāpetabbaṃ. Na kevalañca pāsādaṃ kāretukāmena mañcapīṭhapattaparissāvanadhamakarakacīvarādīni kāretukāmenāpi dārulohasuttādīni labhitvā te te sippakārake upasaṅkamitvā vuttanayeneva hatthakammaṃ yācitabbaṃ. Hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavettanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetabbaṃ. Sace pana kātuṃ na icchanti bhattavettanaṃ paccāsiṃsanti akappiyaṃ kahāpaṇādi na dātabbaṃ. Bhikkhācāravattena taṇḍulādīni pariyesitvā dātuṃ vaṭṭati. Hatthakammavasena pattaṃ kāretvā tatheva pācetvā navapakkassa pattassa puñchanatelatthāya antogāmaṃ paviṭṭhena bhikkhāya āgatoti sallakkhetvā yāguyā vā bhatte vā ānīte hatthena patto pidahitabbo. Sace upāsikā kiṃ bhanteti pucchati. Navapakko patto puñchanatelena atthoti vattabbaṃ. Sace sā dehi bhanteti pattaṃ gahetvā telena puñchitvā yāguyā vā bhattassa vā pūretvā deti viññatti nāma na hoti gahetuṃ vaṭṭatīti. Bhikkhū pageva piṇḍāya caritvā āsanasālaṃ gantvā āsanaṃ apassantā tiṭṭhanti. Tatra ce upāsikā bhikkhū ṭhite disvā sayameva āsanāni āharāpenti. Nisīditvā gacchantehi āpucchitvā gantabbaṃ. Anāpucchā gatānampi naṭṭhaṃ gīvā na hoti. Āpucchitvā gamanaṃ pana vattaṃ. Sace bhikkhūhi āsanāni āharathāti vuttehi āhaṭāni honti āpucchitvā gantabbaṃ. Anāpucchā gatānaṃ vattabhedo ca naṭṭhañca gīvāti. Attharakojavakādīsupi eseva nayo. Macchikā bahukā honti Macchikāvījaniṃ āharathāti vattabbaṃ. Pucimandasākhādīni āharanti kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbāni. Āsanasālāyaṃ udakabhājanaṃ rittaṃ hoti dhamakarakaṃ gaṇhāti na vattabbaṃ. Dhamakarakaṃ hi rittabhājane pakkhipanto bhindeyya. Nadiṃ vā taḷākaṃ vā gantvā pana udakaṃ āharāti vattuṃ vaṭṭati. Gehato āharāti neva vatatuṃ vaṭṭati. Na āhaṭaṃ paribhuñjitabbaṃ. Āsanasālāyaṃ vā araññake vā bhattakiccaṃ karontehi tattha jātakaṃ anajjhāvuṭṭhakaṃ yaṅkiñci uttaribhaṅgārahaṃ pattaṃ vā phalaṃ vā sace kiñci kammaṃ karontaṃ āharāpeti hatthakammavasena āharāpetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati alajjīhi pana bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā hatthakammaṃ na kāretabbaṃ. Ayaṃ tāva purisatthakare nayo. Goṇaṃ pana aññātakaappavāritaṭṭhānato āharāpetuṃ na vaṭṭati. Āharāpentassa dukkaṭaṃ. Ñātakappavāritaṭaṭhānatopi mūlacchejjāya yācituṃ na vaṭṭati. Tāvakālikanayena sabbattha vaṭṭati. Evaṃ āharāpitañca goṇaṃ rakkhitvā jaggitvā sāmikā naṃ paṭicchāpetabbā. Sacassa pādo vā siṅgaṃ vā bhijjati nassati vā taṃ sāmikā ce sampaṭicchanti iccetaṃ kusalaṃ no ce sampaṭicchanti gīvā hoti. Sace tumhākaṃyeva demāti vadanti na sampaṭicchitabbaṃ. Vihārassa demāti vutte pana ārāmikānaṃ ācikkhatha jagganatthāyāti vattabbā. Sakaṭaṃ dethātipi aññātakaappavārite vattuṃ na vaṭṭati. Viññattiyeva hoti dukkaṭaṃ āpajjati. Ñātakappavāritaṭṭhāne pana vaṭṭati. Tāvakālikaṃ vaṭṭati. Kammaṃ katvā puna dātabbaṃ. Sace nemiādīni bhijjanti pākatikāni katvā dātabbaṃ. Naṭṭhe gīvā hoti. Tumhākameva demāti vutte dārubhaṇḍaṃ nāma sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Eseva nayo vāsīpharasukuṭhārīkuddālanikhādanesu valliādīsu ca parapariggahitesu. Garubhaṇḍappahonakesuyeva ca valliādīsu viññatti hoti na tato oraṃ. Anajjhāvuṭṭhakaṃ pana yaṅkiñci āharāpetuṃ vaṭṭati. Rakkhitagopitaṭṭhāneyeva hi viññatti nāma vuccati. Sā dvīsu paccayesu sabbena sabbaṃ na vaṭṭati. Senāsanapaccaye pana āhara dehīti viññattimattameva na vaṭṭati. Parikathobhāsanimittakammāni vaṭṭanti. Tattha uposathāgāraṃ vā bhojanasālaṃ vā aññaṃ vā kiñci senāsanaṃ icchato imasmiṃ vata okāse evarūpaṃ senāsanaṃ kātuṃ vaṭṭatīti vā yuttanti vā anurūpanti vā ādinā nayena vacanaṃ parikathā nāma. Upāsakā tumhe kuhiṃ vasathāti pāsāde bhanteti bhikkhūnaṃ pana upāsakā pāsādo na vaṭṭatīti. Evamādivacanaṃ obhāso nāma. Manusse disvā rajjuṃ pasāreti khīle ākoṭṭāpeti kiṃ idaṃ bhanteti vutte idaṃ āvāsaṃ karissāmāti evamādikaraṇaṃ pana nimittakammaṃ nāma. Gilānapaccaye pana viññattipi vaṭṭati pageva parikathādīni.