@mahā. 10/287. 5. Ma. Ma. 13/165. 6. Ma. Ma. 13/342. 7. saṃ. sa. 15/126

@diṭṭhe dhamme ca yo atthoti pāliyaṃ dissati. 8. aṅ. catukka. 21/223. Evamādīsu pahānaṃ. Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho abhisamayaṭṭhoti evamādīsu paṭivedho attho. Idha panassa kālo attho. Tasmā yena kālena āyasmato sārīputtassa vinayappaññattiyācanahetubhūto parivitakko udapādi tena kālenāti evamettha attho daṭṭhabbo. Etthāha atha kasmā yathā suttante ekaṃ samayanti upayogavacanena niddeso kato abhidhamme ca yasmiṃ samaye kāmāvacaranti bhummavacanena tathā akatvā idha tena samayenāti karaṇavacanena niddeso katoti. Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Kathaṃ. Suttante tāva accantasayogattho sambhavati. Yaṃ hi samayaṃ bhagavā brahmajālādīsu suttantāni desesi accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi. Tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha upayoganiddeso kato. Abhidhamme ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇaṃ hi kālattho samūhattho ca samayo tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhiyati. Tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacanena niddeso kato. Idha pana hetuattho karaṇattho ca sambhavati. Yo hi so sikkhāpadappaññattisamayo sārīputtādīhi dūviññeyyo tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññāpayanto sikkhāpadappaññattihetuñca avekkhamāno bhagavā tattha

Tattha vihāsi. Tasmā tadatthajotanatthaṃ idha karaṇavacanena niddeso katoti veditabbo. Hoti cettha

upayogena bhummena taṃ taṃ atthamavekkhiya

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๐๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”