Ca dhammadesanābhiyogaṃ pacchimena vivekādhimuttiṃ. Purimena karuṇāya upagamanaṃ pacchimena paññāya apagamanaṃ. Purimena sattānaṃ hitasukhanipphādanādhimuttataṃ pacchimena parahitasukhakaraṇe nirupalepanaṃ. Purimena dhammikasukhāpariccāganimittaṃ phāsuvihāraṃ pacchimena uttarimanussadhammānuyoganimittaṃ. Purimena manussānaṃ upakārabahulataṃ pacchimena devatānaṃ. Purimena loke jātassa loke saṃvaḍḍhabhāvaṃ pacchimena loke anupalittataṃ. Purimena ekapuggalo bhikkhave loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ katamo ekapuggalo tathāgato arahaṃ sammāsambuddhoti vacanato yadatthaṃ bhagavā uppanno tadatthaparinipphādanaṃ pacchimena yattha uppanno tadanurūpaṃ vihāraṃ. Bhagavā hi paṭhamaṃ lumbinīvane dutiyaṃ bodhimaṇḍeti lokiyalokuttarāya uppattiyā vaneyeva uppanno tenassa vaneyeva vihāraṃ dassetītievamādinā nayenettha atthayojanā veditabbā.

Mahatā bhikkhusaṅghena saddhinti ettha mahatāti guṇamahattenapi mahatā saṅkhyāmahattenapi mahatā. So hi bhikkhusaṅgho guṇehipi mahā ahosi yasmā yo tattha pacchimako so sotāpanno. Saṅkhyāyapi mahā pañcasatasaṅkhyattā. Bhikkhūnaṃ saṅgho bhikkhusaṅgho. Tena bhikkhusaṅghena. Diṭṭhisīlasāmaññasaṅkhātasaṅghāṭena samaṇagaṇenāti attho. Saddhinti ekato. Pañcamattehi bhikkhusatehīti pañca

Mattā etesanti pañcamattā. Mattāti pamāṇaṃ vuccati. Tasmā yathā bhojane mañtaññūti vutte bhojane mattaṃ jānāti pamāṇaṃ jānātīti attho hoti evamidhāpi tesaṃ bhikkhusatānaṃ pañca mattā pañca pamāṇanti evamattho daṭṭhabbo. Bhikkhūnaṃ satāni bhikkhusatāni. Tehi pañcamattehi bhikkhusatehi. Etena yaṃ vuttaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhinti ettha tassa mahato bhikkhusaṅghassa saṅkhyāmahattaṃ dassitaṃ hoti. Parato panassa nirabbudo hi sārīputta bhikkhusaṅgho nirādīnavo apagatakāḷako suddho sāre patiṭṭhito imesaṃ hi sārīputta pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ yo pacchimako so sotāpannoti vacanena guṇamahattaṃ āvibhavissati.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๐๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”