Amanussāpurisāpi āḷavakasūcilomakharalomayakkhasakkadevarājādayo damitā vinītā vicitrehi vinayanūpāyehi. Ahaṃkho kesi purisadamme saṇhenapi vinemi pharusenapi vinemi saṇhapharusenapi vinemīti idañcettha suttaṃ vitthāretabbaṃ. Athavā anuttaro purisadammasārathīti ekamevidaṃ atthapadaṃ. Bhagavā hi tathā purisadamme sāreti yathā ekapallaṅkeneva nisinnā aṭṭha disā asajjamānā dhāvanti tasmā anuttaro purisadammasārathīti vuccati. Hatthidamakena bhikkhave hatthidammo sārito ekaṃyeva disaṃ dhāvatīti idañcettha suttaṃ vitthāretabbaṃ.

Diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi yathārahaṃ anusāsatīti satthā. Apica satthāti bhagavā satthavāho. Yathā satthavāho satthe kantāraṃ tāreti corakantāraṃ tāreti vāḷakantāraṃ tāreti dubbhikkhakantāraṃ tāreti nirudakakantāraṃ tāreti uttāreti nittāreti pattāreti khemantabhūmiṃ sampāpeti evameva bhagavā satthā satthavāho satte kantāraṃ tāreti jātikantāraṃ tāretītiādinā niddesanayena cettha attho veditabbo. Devamanussānanti devānañca manussānañca. Ukkaṭṭhaparicchedavasenetaṃ vuttaṃ bhabbapuggalaparicchedavasena ca. Bhagavā pana tiracchānagatānampi anusāsanappadānena satthāyeva. Tepi hi bhagavato dhammassavanena upanissayasampattiṃ patvā tāyaeva upanissayasampattiyā dutiye vā tatiye vā attabhāve maggaphalabhāgino honti. Maṇḍūkadevaputtādayo

Cettha nidassanaṃ. Bhagavati kira gaggarāya pokkharaṇiyā tīre campānagaravāsīnaṃ dhammaṃ desayamāne eko maṇḍūko bhagavato sare nimittaṃ aggahesi. Taṃ eko vacchapālako daṇḍamolubbha tiṭṭhanto sīse sannirumhitvā aṭṭhāsi. So tāvadeva kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane dvādasayojanike kanakavimāne nibbatti suttappabuddho viya. Tattha accharāsaṅghaparivutaṃ attānaṃ disvā are ahampi nāma idha nibbatto kinnukho kammaṃ akāsinti āvajjento na aññaṃ kiñci addasa aññatra bhagavato sare nimittaggāhā. So tāvadeva saha vimānena āgantvā bhagavato pāde sirasā vandi. Bhagavā jānantova pucchi

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”