Evaṃ anekehi pariyāyehi sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā pariyosāpetvā niṭṭhāpetvā yenatthena āgato taṃ pucchitukāmo ekamantaṃ nisīdi. Ekamantanti bhāvanapuṃsakaniddeso visamaṃ candimasuriyā anuparivattantītiādīsu viya. Tasmā yathā nisinno ekamantaṃ nisinno hoti tathā nisīdīti evamettha attho daṭṭhabbo. Bhummatthe vā etaṃ upayogavacanaṃ. Nisīdīti upāvisi. Paṇḍitā hi purisā garuṭṭhāniyaṃ upasaṅkamitvā āsanakusalatāya ekamantaṃ nisīdanti. Ayañca tesaṃ aññataro tasmā ekamantaṃ nisīdi. Kathaṃ nisinno pana ekamantaṃ nisinno hotīti. Cha nisajjadose vajjetvā. Seyyathīdaṃ. Atidūramaccāsannaṃ uparivātamunnatappadesaṃ atisammukhā atipacchāti. Atidūre nisinno hi sace kathetukāmo

Hoti uccāsaddena kathetabbaṃ hoti. Accāsanne nisinno saṅghaṭṭanaṃ karoti. Uparivāte nisinno sarīragandhena bādhati. Unnatappadese nisinno agāravaṃ pakāseti. Atisammukhā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti cakkhunā cakkhuṃ āhacca daṭṭhabbaṃ hoti. Atipacchā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti gīvaṃ pasāretvā daṭṭhabbaṃ hoti. Tasmā ayampi ete cha nisajjadose vajjetvā nisīdi. Tena vuttaṃ ekamantaṃ nisīdīti.

Ekamantaṃ nisinno kho verañjo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca. Etanti idāni vattabbamatthaṃ dasseti. Dakāro padasandhikaro. Avocāti abhāsi. Sutammetanti sutaṃ me taṃ. Etaṃ mayā sutanti idāni vattabbamatthaṃ dasseti. Bho gotamāti bhagavantaṃ gottena ālapati. Idāni yaṃ tena sutaṃ taṃ dassento na samaṇo gotamoti evamādimāha. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā. Brāhmaṇeti jātibrāhmaṇe. Jiṇṇeti jajjarībhūte jarāya khaṇḍiccādibhāvaṃ āpādite. Vuḍḍheti aṅgapaccaṅgānaṃ vuḍḍhimariyādappatte. Mahallaketi jātimahallakatāya samannāgate. Cirakālappasūteti vuttaṃ hoti. Addhagateti addhānaṃ gate. Dve tayo rājaparivaṭṭe atīteti adhippāyo. Vayoanuppatteti pacchimavayaṃ sampatte. Pacchimavayo nāma vassasatassa pacchimo tatiyabhāgo. Apica jiṇṇeti porāṇe. Cirakālappavattakulanvayeti vuttaṃ hoti. Vuḍḍheti sīlācārādiguṇavuḍḍhiyutte. Mahallaketi vibhavamahantatāya samannāgate mahaddhane mahābhoge. Addhagateti maggapaṭipanne brāhmaṇānaṃ vattacariyādimariyādaṃ avītikkamma caramāne. Vayoanuppatteti jātivuḍḍhabhāvaṃ antimavayaṃ anuppatteti evamettha yojanā veditabbā. Idāni abhivādetīti evamādīni na samaṇo gotamoti ettha vuttanakārena yojetvā evamatthato veditabbāni na vandati nāsanā vuṭṭhahati nāpi idha bhonto nisīdantūti evaṃ āsanena upanimantetīti. Ettha hi vāsaddo vibhāvane nāma atthe rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vātiādīsu viya. Evaṃ vatvā atha attano abhivādanādīni akarontaṃ bhagavantaṃ disvā āha tayidaṃ bho gotama tathevāti yantaṃ mayā sutaṃ taṃ tatheva taṃ savanañca me dassanañca saṃsandati sameti atthato ekībhāvaṃ gacchati. Na hi bhavaṃ gotamo .pe. Āsanena vā nimantetīti evaṃ attanā sutaṃ diṭṭhena nigametvā nindanto āha tayidaṃ bho gotama na sampannamevāti taṃ abhivādanādīnaṃ akaraṇaṃ na yuttameva.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”