Sukhādighātena ca sapaccayā rāgadosā hatāti atidūre hontīti. Adukkhamasukhanti dukkhābhāvena adukkhaṃ sukhābhāvena asukhaṃ. Etenettha dukkhasukhapaṭipakkhabhūtaṃ tatiyavedanaṃ dīpeti. Na dukkhasukhābhāvamattaṃ. Tatiyavedanā nāma adukkhāsukhā upekkhātipi vuccati. Sā iṭṭhāniṭṭhaviparītānubhavanalakkhaṇā majjhattarasā avibhūtapaccupaṭṭhānā sukhanirodhapadaṭṭhānāti veditabbā. Upekkhāsatipārisuddhinti upekkhāya janitassatipārisuddhiṃ. Imasmiṃ hi jhāne suparisuddhā sati yā ca tassā satiyā pārisuddhi sā upekkhāya katā na aññena tasmā etaṃ upekkhāsatipārisuddhīti vuccati. Vibhaṅgepi vuttaṃ ayaṃ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā tena vuccati upekkhāsatipārisuddhīti 1-. Yāya ca upekkhāya ettha satiyā pārisuddhi hoti sā atthato tatramajjhattatāti veditabbā. Na kevalaṃ cettha tāya satiyeva parisuddhā apica kho sabbepi sampayuttadhammā. Satisīsena pana desanā vuttā. Tattha kiñcāpi ayaṃ upekkhā heṭṭhāpi tīsu jhānesu vijjati yathā pana divā suriyappabhābhibhavā somabhāvena ca attano upakārakattena vā sabhāgāya rattiyā alābhā divā vijjamānāpi candalekhā aparisuddhā hoti apariyodātā evamayampi tatramajjhattūpekkhācandalekhā vitakkādipaccanīkadhammatejābhibhavā sabhāgāya ca upekkhāvedanārattiyā alābhā vijjamānāpi paṭhamādijjhānabhede aparisuddhā hoti. Tassā ca

Aparisuddhāya divā aparisuddhacandalekhāya pabhā viya sahajātāpi satiādayo aparisuddhāva honti. Tasmā tesu ekampi upekkhāsatipārisuddhīti na vuttaṃ. Idha pana vitakkādipaccanīkadhamma-

tejābhibhavābhāvā sabhāgāya ca upekkhāvedanārattiyā paṭilābhā ayaṃ tatramajjhattūpekkhācandalekhā ativiya parisuddhā. Tassā parisuddhattā parisuddhacandalekhāpabhā viya sahajātāpi satiādayo parisuddhā honti pariyodātā. Tasmā idameva upekkhāsatipārisuddhīti vuttanti veditabbaṃ. Catutthanti gaṇanānupubbato catutthaṃ. Idaṃ catutthaṃ samāpajjatīti catutthaṃ. Jhānanti ettha yathā tatiyaṃ upekkhādīhi pañcaṅgikaṃ evamidaṃ upekkhādīhi tivaṅgikaṃ. Yathāha. Jhānanti upekkhā sati cittassekaggatāti. Pariyāyoeva ceso. Ṭhapetvā pana satiṃ upekkhāvedanameva gahetvā nippariyāyena duvaṅgikametaṃ hoti. Yathāha. Katamaṃ tasmiṃ samaye duvaṅgikaṃ jhānaṃ hoti upekkhā cittassekaggatāti. Sesaṃ vuttanayamevāti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๔๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”