Idāni bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvātiādīsu. Pubbaṇhasamayanti divasassa pubbabhāgasamayaṃ. Pubbaṇhasamayeti attho. Pubbaṇhe vā samayaṃ pubbaṇhasamayaṃ. Pubbaṇhe ekaṃ khaṇanti vuttaṃ hoti. Evaṃ accantasaṃyoge upayogavacanaṃ labbhati. Nivāsetvāti paridahitvā. Vihāranivāsanaparivattanavasenetaṃ veditabbaṃ. Na hi te tato pubbe anivatthā ahesuṃ. Pattacīvaramādāyāti Pattaṃ hatthehi cīvaraṃ kāyena ādiyitvā sampaṭicchitvā dhāretvāti attho. Yena vā tena vā hi pakārena gaṇhantā ādāya icceva vuccanti. Yathā samādāyeva pakkamatīti. Piṇḍaṃ alabhamānāti sakalampi verañjaṃ caritvā tiṭṭhatu piṇḍo antamaso aticchathāti vācampi alabhamānā. Patthapatthapulakaṃ ārāmaṃ haritvāti gatagataṭṭhāne laddhaṃ ekamekaṃ pattha pattha pulakaṃ gahetvā ārāmaṃ netvā. Udukkhale koṭṭetvā paribhuñjantīti therānaṃ koci kappiyakārako natthi yo tesaṃ taṃ gahetvā yāguṃ vā bhattaṃ vā paceyya. Sāmaṃpi pacanaṃ samaṇasāruppaṃ na hoti na ca vaṭṭati. Te evaṃ no sallahukavuttitā ca bhavissati sāmapākaparimocanañcāti aṭṭhaṭṭha janā vā dasa dasa janā vā ekato hutvā udukkhale koṭṭetvā koṭṭetvā sakaṃ sakaṃ paṭivisaṃ udakena temetvā paribhuñjanti. Evaṃ paribhuñjitvā appossukkā samaṇadhammaṃ karonti. Bhagavato pana te assavāṇijā patthapulakañca denti tadupiyañca sappimadhusakkharaṃ. Taṃ āyasmā ānando āharitvā silāyaṃ piṃsati. Puññavatā paṇḍitapurisena kataṃ manāpameva hoti. Atha naṃ piṃsitvā sappiādīhi sammāyojetvā bhagavato upanāmeti. Athettha devatā dibbojaṃ pakkhipanti. Taṃ bhagavā paribhuñji. Paribhuñjitvā phalasamāpattiyā kālaṃ vītināmeti. Na tato paṭṭhāya piṇḍāya carati. Kiṃ panānandatthero tadā bhagavato upaṭṭhāko hotīti. Na hoti no ca kho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ laddho. Bhagavato

Hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassabbhantare nibaddhūpaṭṭhāko nāma natthi. Kadāci nāgasamālatthero bhagavantaṃ upaṭṭhāpesi kadāci nāgitatthero kadāci meghiyatthero kadāci upavāṇatthero kadāci sāgatatthero kadāci sunakkhatto licchaviputto. Te attano ruciyā upaṭṭhahitvā yadā icchanti tadā pakkamanti. Ānandatthero tesu upaṭṭhahantesa appossukko hoti pakkantesu sayameva vattapaṭipattiṃ karoti. Bhagavāpi kiñcāpi me ñātiseṭṭho upaṭṭhākaṭṭhānaṃ na tāva labhati athakho evarūpesu ṭhānesu ayameva paṭirūpo [1]- adhivāsesi. Tena vuttaṃ āyasmā ānando pattha pattha pulakaṃ silāyaṃ piṃsitvā bhagavato upanāmeti taṃ bhagavā paribhuñjatīti. Nanu ca manussā dubbhikkhakāle ativiya ussāhajātā puññāni karonti attanā abhuñjitvāpi bhikkhūnaṃ dātabbaṃ maññanti te tadā kasmā kaṭacchubhikkhampi na adaṃsu ayañca verañjo brāhmaṇo mahatā ussāhena bhagavantaṃ vassāvāsaṃ yāci so kasmā bhagavato atthibhāvampi na jānātīti. Vuccate. Mārāvaṭṭanāya. Verañjaṃ hi brāhmaṇaṃ bhagavato santikā pakkantamattameva sakalañca nagaraṃ samantā [2]- yojanamattaṃ yattha sakkā purebhattaṃ piṇḍāya caritvā paccāgantuṃ taṃ sabbaṃ māro āvaṭṭetvā mohetvā sabbesaṃ asallakkhaṇabhāvaṃ katvā pakkāmi tasmā na koci antamaso sāmīcikammampi kattabbaṃ maññittha. Kiṃ pana bhagavāpi mārāvaṭṭanaṃ ajānitvā tattha vassaṃ upagatoti. No ajānitvā. Atha kasmā campāsāvatthīrājagahādīnaṃ aññatarasmiṃ na upagatoti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”