{34} Pubbaṇhasamayanti ettha kiñcāpi pāliyaṃ kālārocanaṃ na vuttaṃ athakho ārociteyeva kāle agamāsīti veditabbo. Idaṃ te tātāti dve puñje dassento āha. Mātuiti janettiyā. Mattikanti mātito āgataṃ. Idante mātāmahatiyā mātu imaṃ gehaṃ āgacchantiyā dinnaṃ dhananti attho. Itthikāya itthīdhananti hīḷento āha. Itthikāya nāma itthīparibhogānaṃyeva nahānacuṇṇādīnaṃ atthāya laddhaṃ dhanaṃ kittakaṃ bhaveyya. Tassāpi tāva parimāṇaṃ passa. Athavā idante tāta sudinna mātu dhanaṃ tañcakho mattikaṃ na mayā dinnaṃ tava mātuyeva santakanti vuttaṃ hoti. Taṃ panetaṃ na kasiyā na vaṇijjāya sambhataṃ apica kho itthikāya itthīdhanaṃ yaṃ itthikāya ñātikulato sāmikulaṃ gacchantiyā laddhabbaṃ nahānacuṇṇādīnaṃ atthāya itthīdhanaṃ taṃ tāva ettakanti evamettha attho daṭṭhabbo. Aññaṃ pettikaṃ aññaṃ pitāmahanti yaṃ pana te pitu ca pitāmahānañca santakaṃ taṃ aññaṃyeva nihitañca payuttañca ativiya bahuṃ. Ettha ca pitāmahanti taddhitalopaṃ katvā veditabbaṃ. Petāmahanti vā pāṭho. Labbhā tāta sudinna hīnāyāvattitvāti tāta sudinna uttamaṃ ariyaddhajaṃ pabbajitaliṅgaṃ pahāya hīnāya gihibhāvāya āvattitvā labbhā bhogā bhuñjituṃ labbhanti bhuñjituṃ na tvaṃ rājabhīto pabbajito na iṇāyikehi palibuddho hutvāti. Tāta na ussahāmīti ettha pana tātāti vacanaṃ gehasitapemena āha na samaṇatejena. Na ussahāmīti na sakkomi. Na visahāmīti nappahomi na samatthomhi. Vadeyyāma kho taṃ gahapatīti idaṃ pana vacanaṃ samaṇatejenāha. Nātikaḍḍheyyāsīti taṃ te mayi pemaṃ patiṭṭhitaṃ Taṃ kodhavasena na atikaḍḍheyyāsi. Sace na kujjheyyāsīti vuttaṃ hoti. Tato seṭṭhī putto me saṅgahaṃ maññe kattukāmoti udaggacitto āha vadehi tāta sudinnāti. Tenahīti uyyojanatthe vibhattipaṭirūpako nipāto. Tatonidānanti taṃnidānaṃ taṃhetukanti paccattavacanassa toādeso veditabbo. Samāse cassa tolopābhāvo. Bhayaṃ vāti kinti me bhoge neva rājāno hareyyuntiādinā nayena vuttaṃ rājādibhayaṃ. Cittutrāsoti attho. Chambhitattanti rājūhi vā corehi vā dhanaṃ dehīti kammakaraṇaṃ kāriyamānassa kāyīñjanaṃ kāyakampo hadayamaṃsacalanaṃ. Lomahaṃsoti uppanne bhaye lomānaṃ haṃsanaṃ uddhaggabhāvo. Ārakkhoti anto ca bahi ca rattiṃ ca divā ca ārakkhaṇaṃ. {35} Tenahi vadhūti seṭṭhī gahapati dhanaṃ dassetvā puttaṃ attanā gihibhāvatthāya palobhetuṃ asakkonto mātugāmasadisaṃ dāni purisānaṃ bandhanaṃ natthīti maññitvā tassa purāṇadutiyikaṃ āmantesi tenahi vadhūti. Purāṇadutiyikanti purāṇaṃ dutiyikaṃ pubbe gihikāle dutiyikaṃ. Gehasitasukhūpabhogasahāyikaṃ bhūtapubbaṃ bhariyanti attho. Tena hīti yena kāraṇena mātugāmasadisaṃ bandhanaṃ natthi. Pādesu gahetvāti pāde gahetvā. Upayogatthe bhummavacanaṃ. Pādesu vā taṃ gahetvā. Kīdisā nāma tā ayyaputta accharāyoti kasmā evamāha. Tadā kira sambahule khattiyakumārepi brāhmaṇakumārepi seṭṭhiputtepi mahāsampattiyo pahāya pabbajante disvā pabbajjāya guṇaṃ ajānantā kathaṃ samuṭṭhāpenti kasmā ete Pabbajantīti. Athaññe vadanti devaccharānaṃ devanāṭakānaṃ kāraṇāti. Sā kathā vitthāritā ahosi. Taṃ gahetvā ayaṃ evamāhāti. Thero taṃ paṭikkhipanto na kho ahaṃ bhaginīti āha. Samudācaratīti voharati vadati. Tattheva mucchitā papatāti naṃ bhaginīvādena samudācarantaṃ disvā anatthiko dāni mayā ayaṃ yo maṃ pajāpatiṃ samānaṃ attanā saddhiṃ ekamātukucchiyā sayitadārikaṃ viya maññatīti samuppannabalavasokā hutvā tasmiṃyeva padese mucchitā papatā patitāti attho. Mā no viheṭhayitthāti mā amhe dhanaṃ dassetvā mātugāmañca uyyojetvā viheṭhayittha vihesā hesā pabbajitānanti. Tenahi tāta sudinna bījakampi dehīti ettha tenahīti abhiratiyaṃ uyayojeti. Sace tvaṃ abhirato brahmacariyaṃ carasi cara ākāse nisīditvā parinibbāyitā hohi amhākaṃ pana kulavaṃsabījakaṃ ekaṃ puttaṃ dehi. Mā no aputtakaṃ sāpateyyaṃ licchavayo atiharāpesunti mayaṃ hi licchavīnaṃ gaṇarājūnaṃ rajje vasāma te te pituno accayena imaṃ sāpateyyaṃ evaṃ mahantaṃ amhākaṃ vibhavaṃ aputtakaṃ kuladhanarakkhakena puttena virahitaṃ attano rājantepuraṃ atiharāpesunti tante mā atiharāpesuṃ mā atiharāpentūti. Etaṃ kho me amma sakkā kātunti kasmā evamāha. So kira cintesi etesaṃ sāpateyyassa ahameva sāmi añño natthi tepi maṃ sāpateyyaṃ rakkhaṇatthāya niccaṃ anubandhissanti tenāhaṃ na lacchāmi appossukko samaṇadhammaṃ kātuṃ puttakaṃ pana labhitvā oramissanti tato ahaṃ yathāsukhaṃ Samaṇadhammaṃ karissāmīti imaṃ nayaṃ passanto evamāhāti. {36} Pupphanti utukāle uppannalohitassa nāmaṃ. Mātugāmassa hi utukāle gabbhappatiṭṭhānaṭṭhāne lohitavaṇṇā piḷakā saṇṭhahitvā satta divasāni vaḍḍhitvā bhijjanti. Tato lohitaṃ paggharati. Tassetaṃ nāmaṃ pupphanti. Taṃ pana yāva balavaṃ hoti bahuṃ paggharati tāva dinnāpi paṭisandhi na tiṭṭhati doseneva saddhiṃ paggharati dose pana paggharite suddhe vatthumhi dinnā paṭisandhi khippaṃ patiṭṭhāti. Pupphaṃsā uppajjatīti pupphaṃ assā uppajji. Akāralopena saddhiṃ saṃyogalopo. Purāṇadutiyikāya bāhāyaṃ gahetvāti purāṇadutiyikāya yā bāhā tatra naṃ gahetvāti attho. Appaññatte sikkhāpadeti paṭhamapārājikasikkhāpade aṭṭhapite. Bhagavato kira paṭhamabodhiyaṃ vīsativassāni bhikkhū cittaṃ ārādhayiṃsu na evarūpaṃ ajjhācāramakaṃsu. Taṃ sandhāyeva idaṃ suttamāha ārādhayiṃsu vata me bhikkhave bhikkhū ekaṃ samayaṃ cittanti. Atha bhagavā ajjhācāraṃ apassanto pārājikaṃ saṅghādisesaṃ vā na paññāpesi. Tasmiṃ tasmiṃ pana vatthusmiṃ avasese pañca khuddakāpattikkhandheeva paññāpesi. Tena vuttaṃ appaññatte sikkhāpadeti. Anādīnavadassoti yaṃ bhagavā idāni sikkhāpadaṃ paññāpento ādīnavaṃ dassessati taṃ apassanto anavajjasaññī hutvā. Sace hi ayaṃ idaṃ na karaṇīyanti vā mūlacchejjāya vā saṃvattatīti jāneyya saddhāpabbajito kulaputto tato nidānaṃ jīvitakkhayaṃ pāpuṇantopi na kareyya ettha pana Ādīnavaṃ apassanto niddosasaññī ahosi. Tena vuttaṃ anādīnavadassoti. Purāṇadutiyikāyāti bhummavacanaṃ. Abhiviññāpesīti pavattesi. Pavattanāpi hi kāyaviññatticopanato viññāpanāti vuccati. Tikkhattuṃ abhiviññāpanaṃ cesa gabbhasaṇṭhānasanniṭṭhānatthamakāsīti veditabbo. Sā tena gabbhaṃ gaṇhīti sāpi teneva ajjhācārena gabbhaṃ gaṇhi na aññathā.