พระอนุบัญญัติ ๒ เรื่องภิกษุวัชชีบุตร

Makkaṭīvatthukathā niṭṭhitā.

{43-44} Idāni yantaṃ aññampi vatthu uppannaṃ taṃ dassetuṃ tena kho pana samayenātiādimāha. Tatrāpi ayamanuttānapadavaṇṇanā. Vesālikāti vesālivāsino. Vajjiputtakāti vajjiraṭṭhe vesāliyaṃ kulānaṃ puttā. Sāsane kira yo so upaddavo ādīnavo abbudamuppajji sabbantaṃ vajjiputtake nissāya. Tathāhi devadattopi vajjiputtake pakkhe labhitvā saṅghaṃ bhindi. Vajjipattakāeva ca Vassasataṃ parinibbute bhagavati uddhammaṃ ubbinayaṃ satthusāsanaṃ dīpesuṃ. Imepi tesaṃyeva ekaccā evaṃ paññattepi sikkhāpade yāvadatthaṃ nahāyiṃsu .pe. Methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsūti. Ñātibyasanenapīti ettha viasanaṃ byasanaṃ vikkhepo viddhaṃsanaṃ vināsoti sabbametaṃ ekatthaṃ. Ñātīnaṃ byasanaṃ ñātibyasanaṃ. Tena ñātibyasanena. Rājadaṇḍabyādhimaraṇavippavāsanimittena ñātivināsenāti attho. Esa nayo dutiyapadepi. Tatiyapade pana ārogyavināsako rogoeva rogabyasanaṃ. So hi ārogyaṃ byasati vikkhipati vināsetīti byasanaṃ. Rogoeva byasanaṃ rogabyasanaṃ. Tena rogabyasanena. Phuṭṭhāti adhipannā abhibhūtā samannāgatāti attho. Na mayaṃ bhante ānanda buddhagarahinoti bhante ānanda mayaṃ buddhaṃ na garahāma na buddhassa dosaṃ vadema na dhammagarahino na saṅghagarahino. Attagarahino mayanti attānameva mayaṃ garahāma attano dosaṃ vadema. Alakkhikāti nissirikā. Appapuññāti parittapuññā. Vipassakā kusalānaṃ dhammānanti ye aṭṭhattiṃsārammaṇesu vibhattā kusalā dhammā tesaṃ vipassakā. Tato tato ārammaṇato vuṭṭhāya teva dhamme vipassamānāti attho. Pubbarattāpararattanti rattiyā pubbaṃ pubbarattaṃ rattiyā aparaṃ apararattaṃ. Paṭhamayāmañca pacchimayāmañcāti vuttaṃ hoti. Bodhipakkhikānanti bodhissa pakkhe bhavānaṃ. Arahattamaggaññāṇassa upakārakānanti attho. Bhāvanānuyoganti vaḍḍhanānuyogaṃ. Anuyuttā vihareyyāmāti gihipalibodhaṃ āvāsapalibodhañca pahāya vivittesu Senāsanesu yuttappayuttā anaññakiccā vihareyyāma. Evamāvusoti thero etesaṃ āsayaṃ ajānanto idaṃ nesaṃ mahāgajjitaṃ sutvā sace ime īdisā bhavissanti sādhūti maññamāno evamāvusoti sampaṭicchi. Aṭṭhānaṃ anavakāsoti ubhayampetaṃ kāraṇapaṭikkhepavacanaṃ. Kāraṇaṃ hi yasmā tattha tadāyattavuttibhāvena phalaṃ tiṭṭhati yasmā cassa taṃ okāso hoti tadāyattavuttibhāvena tasmā ṭhānañca avakāso cāti vuccati. Taṃ paṭikkhipanto āha aṭṭhānametaṃ ānanda anavakāsoti. Etaṃ ṭhānaṃ vā okāso vā natthi. Yaṃ tathāgatoti yena tathāgato vajjīnaṃ vā .pe. Samūhaneyya taṃ kāraṇaṃ natthīti attho. Yadi hi bhagavā etesaṃ labheyyāma upasampadanti yācantānaṃ upasampadaṃ dadeyya evaṃ sante pārājiko hoti asaṃvāsoti paññattaṃ samūhaneyya. Yasmā pana taṃ na samūhanati tasmā aṭṭhānametantiādimāha. So āgato na upasampādetabboti yadi hi evaṃ āgato upasampadaṃ labheyya sāsane agāravo bhaveyya sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhito sagāravo bhavissati attatthañca karissatīti ñatvā anukampamānova bhagavā āha so āgato na upasampādetabboti. So āgato upasampādetabboti evaṃ āgato bhikkhubhāve ṭhatvā avipannasīlatāya sāsane sagāravo bhavissati so sati upanissaye na cirasseva uttamatthaṃ pāpuṇissatīti ñatvā upasampādetabboti āha. Evaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā āgatesu anupasampādetabbañca upasampādetabbañca dassetvā tīṇi vatthūni samodhānetvā Paripuṇṇaṃ katvā sikkhāpadaṃ paññāpetukāmo evañca pana bhikkhave imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyāthāti vatvā yo pana bhikkhu .pe. Asaṃvāsoti paripuṇṇaṃ sikkhāpadaṃ paññāpesi.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๑๙๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “พระอนุบัญญัติ ๒ เรื่องภิกษุวัชชีบุตร”