taṃ sabbaṃ vajjayitvāssa hoti saṃvaṇṇanā ayaṃ.

{84} Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbateti. Rājagaheti evaṃ nāmake nagare. Taṃ hi mandhātumahāgovindādīhi pariggahitattā rājagahanti vuccati. Aññepettha pakāre vaṇṇayanti. Kintehi nāmametaṃ tassa nagarassa. Taṃ panetaṃ buddhakāle cakkavattikāle ca nagaraṃ hoti. Sesakāle suññaṃ hoti yakkhapariggahitaṃ. Tesaṃ vasanavanaṃ hutvā tiṭṭhati. Evaṃ gocaragāmaṃ dassetvā nivāsanaṭṭhānamāha. Gijjhakūṭe pabbateti so ca gijjhā vāssa kūṭe vasiṃsu gijjhasadisāni vāssa kūṭāni tasmā gijjhakūṭoti vuccati. Sambahulāti vinayapariyāyena tayo janā sambahulāti vuccanti tato paraṃ saṅgho. Suttantapariyāyena tayo tayo eva tato paṭṭhāya sambahulā. Idha suttantapariyāyena sambahulāti veditabbā. Sandiṭṭhāti nātivissāsikā na daḷhamittā vuccanti. Tattha tattha saṅgamma diṭṭhattā hi te sandiṭṭhāti vuccanti. Sambhattāti vissāsikā daḷhamittā vuccanti. Te hi suṭṭhu bhattā bhajamānā ekasambhogaparibhogāni katvā sambhattāti Vuccanti. Isigilipasseti isigili nāma pabbato tassa passe. Pubbe kira pañcasatamattā paccekasambuddhā kāsikosalādīsu janapadesu piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ tasmiṃ pabbate sannipatitvā samāpattiyā vītināmenti. Manussā te pavisanteyeva passanti na nikkhamante tato āhaṃsu ayaṃ pabbato ime isī gilatīti. Tadupādāya tassa isigilitveva samaññā udapādi. Tassa passe pabbatapāde. Tiṇakuṭikāyo karitvāti tiṇakuṭiyo tiṇacchadanā sadvārabandhā kuṭiyo katvā. Vassaṃ upagacchantena hi nālakapaṭipadaṃ paṭipannenāpi pañcannaṃ chadanānaṃ aññatarena channeyeva sadvārabandhe senāsane upagantabbaṃ. Vuttaṃ hetaṃ na bhikkhave asenāsanikena vassaṃ upagantabbaṃ yo upagaccheyya āpatti dukkaṭassāti. Tasmā vassakāle sace senāsanaṃ labhati iccetaṃ kusalaṃ no ce labhati hatthakammaṃ pariyesitvāpi kātabbaṃ. Hatthakammaṃ alabhantena sāmampi kātabbaṃ. Na tveva asenāsanikena vassaṃ upagantabbaṃ. Ayamanudhammatā. Tasmā te bhikkhū tiṇakuṭiyo karitvā rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīni paricchinditvā katikavattāni ca khandhakavattāni ca adhiṭṭhāya tīsu sikkhāsu sikkhamānā vassaṃ upagañchiṃsu. Āyasmāpi dhaniyoti na kevalaṃ te therā imassa sikkhāpadassa ādikammiko āyasmā dhaniyopi. Kumbhakāraputtoti kumbhakārassa putto. Tassa hi nāmaṃ dhaniyoti pitā kumbhakāro tena vuttaṃ dhaniyo kumbhakāraputtoti. Vassaṃ upagañchīti tehi therehi saddhiṃ Ekaṭṭhāneyeva tiṇakuṭikaṃ karitvā vassaṃ upagañchi. Vassaṃ vuṭṭhāti purimikāya upagatā mahāpavāraṇāya pavāritā pāṭipadadivasato paṭṭhāya vuṭṭhavassāti vuccanti evaṃ vassaṃ vuṭṭhā hutvā. Tiṇakuṭiyo bhinditvāti na muggarappahārādīhi cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā vattasīsena pana tiṇañca dāruvallīādīni ca oropetvāti attho. Yena hi vihārapaccante kuṭī katā hoti tena sace āvāsikā bhikkhū honti te āpucchitabbā sace imaṃ kuṭiṃ paṭijaggitvā koci vasituṃ ussahati tasseva dethāti vatvā pakkamitabbaṃ. Yena araññe vā katā hota paṭijagganakaṃ vā na labhati tena aññesampi paribhogaṃ bhavissatīti paṭisāmetvā gantabbaṃ. Te pana bhikkhū araññe kuṭiyo katvā paṭijagganakaṃ alabhantā tiṇañca kaṭṭhañca paṭisāmetvā saṅgopitvāti attho. Yathā ca ṭhapitaṃ upacikādīhi na khajjati anovassakañca hoti tathā ṭhapetvā imaṃ ṭhānaṃ āgantvā vasitukāmānaṃ sabrahmacārīnaṃ upakārāya bhavissatīti gamiyavattaṃ pūretvā. Janapadacārikaṃ pakkamiṃsūti attano attano cittānukūlaṃ janapadaṃ agamaṃsu. Āyasmā dhaniyo kumbhakāraputto tattheva vassaṃ vasītiādi uttānatthameva. Yāvatatiyakanti yāvatatiyakaṃ vāraṃ. Anavayoti anuavayo. Sandhivasena ukāralopo. Anuavayo yaṃyaṃ kumbhakārehi kattabbannāma atthi sabbattha anūno paripuṇṇasippoti attho. Saketi attano santake. Ācariyaketi ācariyakamme. Kumbhakārakammeti kumbhakārānaṃ kamme. Kumbhakārehi kattabbeti Attho. Etena sakaṃ ācariyakaṃ sarūpato dassitaṃ hoti. Pariyodātasippoti parisuddhasippo. Anavayattepi sati aññehi asadisasippoti vuttaṃ hoti. Sabbamattikāmayanti piṭṭhisaṅghāṭakavāṭasūcighaṭikavātapānakavāṭamattaṃ ṭhapetvā avasesaṃ bhitticchadanakaṭṭhakammādibhedaṃ sabbaṃ gehasambhāraṃ mattikāmayameva katvāti attho. Tiṇañca kaṭṭhañca gomayañca saṅkaḍḍhitvā taṃ kuṭikaṃ pacīti sabbamattikāmayaṃ katvā pāṇikāya ghaṃsitvā sukkhāpetvā telatambamattikāya parimajjitvā anto ca bahi ca tiṇādīhi pūretvā yathā pakkā supakkā hoti evaṃ paci. Evaṃ pakkā ca pana sā ahosi kuṭikā. Abhirūpāti surūpā. Pāsādikāti pāsādajanikā. Lohitakāti lohitavaṇṇā. Kiṃkiṇikasaddoti kiṃkiṇikajālassa saddo. Yathā kira nānāratanehi katassa kiṃkiṇikajālassa saddo hoti evaṃ tassā kuṭiyā vātapānantarikādīhi paviṭṭhena vātena samāhatāya saddo ahosi. Etenassā anto ca bahi ca supakkabhāvo dassito hoti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana kiṃkiṇikāti kaṃsabhājanaṃ tasmā abhihatassa kaṃsabhājanassa saddo evamassā vātāhatāya saddo ahosīti vuttaṃ. {85} Kiṃ etaṃ bhikkhaveti ettha jānantova bhagavā kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ pucchi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesunti sabbamattikāmayāya kuṭikāya karaṇabhāvaṃ ādito paṭṭhāya bhagavato ārocesuṃ. Kathaṃ hi nāma so bhikkhave .pe. Kuṭikaṃ karissatīti idaṃ atītatthe anāgatavacanaṃ. Akāsīti vuttaṃ hoti. Tassa lakkhaṇaṃ saddasatthato pariyesitabbaṃ. Na hi nāma bhikkhave tassa moghapurisassa pāṇesu anudayā anukampā avihesā bhavissatīti ettha anudayāti anurakkhaṇā. Etena mettāpubbabhāgaṃ dasseti. Anukampāti paradukkhena cittakampanā. Avihesāti avihiṃsanā. Etehi karuṇāpubbabhāgaṃ dasseti. Idaṃ vuttaṃ hoti bhikkhave tassa moghapurisassa paṭhavīkhananacikkhallamaddanaaggidānesu bahū khuddānukhuddake pāṇe byābādhentassa vināsentassa tesu pāṇesu mettākaruṇānaṃ pubbabhāgamattāpi anudayā anukampā avihesā na hi nāma bhavissati appamattakāpi nāma na bhavissatīti. Mā pacchimā janatā pāṇesu pātabyataṃ āpajjatīti pacchimo janasamūho pāṇesu pātabyabhāvaṃ mā āpajji. Buddhakālepi bhikkhūhi evaṃ kataṃ īdisesu ṭhānesu pāṇesu pāṇātipātaṃ karontānaṃ natthi dosoti maññitvā imassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā pacchimā janatā mā pāṇesu pātabbe ghaṃsitabbe evaṃ maññīti vuttaṃ hoti. Evaṃ dhaniyaṃ garahitvā na ca bhikkhave sabbamattikā mayā kuṭikā kātabbāti āyatiṃ tādisāya kuṭikāya karaṇaṃ paṭikkhipi. Paṭikkhipitvā ca yo kareyya āpatti dukkaṭassāti sabbamattikāmayakuṭikākaraṇe āpattiṃ ṭhapesi. Tasmā yopi paṭhavīkhananādinā pāṇesu pātabyataṃ anāpajjanto tādisaṃ kuṭikaṃ karoti sopi dukkaṭaṃ āpajjati. Paṭhavīkhananādīhi pana pāṇesu pātabyataṃ āpajjanto yaṃyaṃ vatthuṃ vītikkamati tattha tattha vuttameva āpattiṃ āpajjati. Idha Dhaniyattherassa ādikammikattā anāpatti. Sesānaṃ sikkhāpadaṃ atikkamitvā karontānampi kataṃ labhitvā tattha vasantānampi dukkaṭameva. Dabbasambhāramissakā pana yathā tathā vā missā hotu vaṭṭati. Suddhamattikāmayāva na vaṭṭati. Sāpi iṭṭhakāhi giñjakāvasathasaṅkhepena katā vaṭṭati. Evambhanteti kho .pe. Taṃ kuṭikaṃ bhindiṃsūti bhagavato vacanaṃ sampaṭicchitvā kaṭṭhehi ca pāsāṇehi ca taṃ kuṭikaṃ vikīrantā bhindiṃsu. Athakho āyasmā dhaniyotiādimhi ayaṃ saṅkhepattho. Dhaniyo ekapasse divāvihāraṃ nisinno tena saddena āgantvā te bhikkhū kissa me tumhe āvuso kuṭikaṃ bhindathāti pucchitvā no bhagavā bhedāpetīti sutvā suvacatāya sampaṭicchi. Kasmā pana bhagavā iminā atimahantena ussāhena attano vasanatthaṃ kataṃ kuṭikaṃ bhedāpesi nanu etassettha vayakammampi atthīti. Kiñcāpi atthi athakho taṃ bhagavā akappiyāti bhindāpesi titthiyaddhajoti bhindāpesi. Ayamettha vinicchayo. Aṭṭhakathāyampana aññānipi kāraṇāni vuttāni sattānudayāya pattacīvaraguttatthāya senāsanabāhullapaṭisedhanatthāyātiādīni. Tasmā idānipi yo bhikkhu bahussuto vinayaññū aññaṃ bhikkhuṃ akappiyaparikkhāraṃ gahetvā vicarantaṃ disvā taṃ chindāpeyya vā bhindāpeyya vā anupavajjo so neva codetabbo na sāretabbo na taṃ labbhā vattuṃ mama parikkhāro tayā nāsito taṃ me dehīti.