Tatrāyaṃ pālimuttako kappiyākappiyaparikkhāravinicchayo. Keci tālapaṇṇacchattaṃ anto vā bahi vā pañcavaṇṇena suttena sibbetvā vaṇṇamaṭṭhaṃ karonti taṃ na vaṭṭati. Ekavaṇṇena pana nīlena vā pītena vā yena kenaci suttena anto vā bahi vā sibbituṃ chattadaṇḍaggāhaṇakaṃ salākapañjaraṃ vā vinaddhituṃ vaṭṭati. Tañca kho thirakaraṇatthaṃ na vaṇṇamaṭṭhatthāya. Chattapaṇṇesu makaradantakaṃ vā aḍḍhacandakaṃ vā chindituṃ na vaṭṭati. Chattadaṇḍe gehatthambhesu viya ghaṭako vā bāḷarūpakaṃ vā na vaṭṭati. Sacepi sabbattha āraggena lekhā dinnā hoti sāpi na vaṭṭati. Ghaṭakampi bāḷarūpakampi bhinditvā dhāretabbaṃ. Lekhāpi ghaṃsitvā vā apanetabbā suttakena vā daṇḍo veṭhetabbo . Daṇḍabundhe pana ahicchattakasaṇṭhānaṃ vaṭṭati. Vātappahārena acalanatthaṃ chattamaṇḍalikaṃ rajjukehi gāhetvā daṇḍe bandhanti. Tasmiṃ bandhanaṭṭhāne vālayamiva ukkīritvā lekhaṃ ṭhapenti sā vaṭṭati. Cīvaramaṇḍanatthāya nānāsuttakehi satapadīsadisaṃ sibbantā āgantukapaṭaṃ ṭhapenti aññampi yaṅkiñci sūcikammavikāraṃ karonti paṭamukhe vā pariyante vā veṇiṃ vā saṅkhalikaṃ vā evamādi sabbaṃ na vaṭṭati. Pakatisūcikammameva vaṭṭati. Gaṇṭhikapaṭakañca pāsakapaṭakañca aṭṭhakoṇampi soḷasakoṇampi karonti tattha agghiyagayamuggarādīni dassenti kakkaṭakakkhīni ukkīranti sabbaṃ na vaṭṭati. Catukkoṇameva vaṭṭati. Koṇasuttakapiḷakāva cīvare ratte dūviññeyyarūpā vaṭṭanti. Kañajikapiṭṭhakhaliādīsu cīvaraṃ pakkhipituṃ na vaṭṭati. Cīvarakammakāle pana hatthamalasūcimalādīnaṃ dhovanatthaṃ kiliṭṭhakāle ca dhovanatthaṃ vaṭṭati. Gandhaṃ vā lākhaṃ vā telaṃ vā rajane pakkhipituṃ na vuṭṭati. Cīvaraṃ rajitvā saṅkhena vā maṇinā vā yena kenaci na ghaṭṭetabbaṃ. Bhūmiyaṃ jānukāni nihantvā hatthehi gahetvā doṇiyampi na ghaṃsitabbaṃ. Doṇiyaṃ vā phalake vā ṭhapetvā ante gāhāpetvā hatthena paharituṃ pana vaṭṭati. Tampi muṭṭhinā na kātabbaṃ. Porāṇakattherā pana doṇiyampi na ṭhapesuṃ eko hatthena gahetvā tiṭṭhati aparo hatthe katvā hatthena paharati. Cīvarassa kaṇṇasuttakaṃ na vaṭṭati. Rajitakāle chinditabbaṃ. Yaṃ pana anujānāmi bhikkhave kaṇṇasuttakanti evaṃ anuññātaṃ taṃ anuvāte pāsakaṃ katvā bandhitabbaṃ rajanakāle lagganatthāya. Gaṇṭhikepi sobhākaraṇatthaṃ lekhā vā piḷakā vā na vaṭṭati nāsetvā paribhuñjitabbaṃ. Patte vā thālake vā āraggena lekhaṃ karonti anto vā bahi vā na vaṭṭati. Pattaṃ bhamaṃ āropetvā majjitvā pacanti maṇivaṇṇaṃ karissāmāti na vaṭṭati. Telavaṇṇo pana vaṭṭati. Pattamaṇḍale bhattikammaṃ na vaṭṭati. Makaradantakaṃ pana vaṭṭati. Dhamakarakacchattakassa upari vā heṭṭhā vā dhamakarakakucchiyaṃ vā lekhā na vaṭṭati. Chattamukhavaṭṭiyaṃ panassa lekhā vaṭṭati. Kāyabandhanassa sobhanatthaṃ tahiṃ tahiṃ diguṇaṃ suttaṃ koṭṭenti kakkaṭakakkhīni uṭṭhapenti na vaṭṭati. Ubhosu pana antesu dasāmukhassa thirabhāvāya diguṇaṃ koṭṭetuṃ vaṭṭati. Dasāmukhe pana ghaṭakaṃ vā makaramukhaṃ vā deḍḍubhasīsaṃ vā yaṅkiñci vikārarūpaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Tattha tattha acchīni dassetvā mālākammādīni vā katvā koṭṭitakāyabandhanaṃpi na vaṭṭati. Ujukameva pana macchakaṇṭakaṃ vā khajjūrīpattakaṃ vā maṭṭhapaṭikaṃ vā katvā koṭṭituṃ vaṭṭati. Kāyabandhanassa dasā ekā vaṭṭati dve tīṇi cattāripi vaṭṭanti. Tato paraṃ na vaṭṭanti. Rajjukakāyabandhanaṃ ekameva vaṭṭati. Pāmaṅgasaṇṭhānaṃ pana ekampi na vaṭṭati. Dasā pana pāmaṅgasaṇṭhānāpi vaṭṭati. Bahū rajjuke ekato katvā ekena nirantaraṃ veṭhetvā kataṃ bahurajjukanti na vattabbaṃ taṃ vaṭṭati. Kāyabandhanavithe aṭṭhamaṅgalādikaṃ yaṅkiñci vikārarūpaṃ na vaṭṭati. Paricchedalekhāmattaṃ vaṭṭati. Vithakassa ubhosu antesu thirakaraṇatthāya ghaṭakampi karonti ayampi vaṭṭati. Añjaniyaṃ itthīpurisacatuppadasakuṇarūpaṃ vā mālākammalatākamma- makaradantakagomuttakaaḍḍhacandakādibhedaṃ vā vikārarūpaṃ na vaṭṭati. Ghaṃsitvā vā chinditvā vā yathā vā na paññāyati tathā suttakena veṭhetvā valañjetabbā. Ujukameva pana caturassā vā aṭṭhaṃsā vā soḷasaṃsā vā añjanī vaṭṭati. Heṭṭhatopissā dve vā tisso vā vaṭṭalekhāyo vaṭṭanti. Gīvāyampissā pidhānakabandhanatthaṃ ekā vaṭṭalekhā vaṭṭati. Añjanīsalākāyampi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati. Añjanīthavikāyampi yaṅkiñci nānāvaṇṇena suttena vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati. Eseva nayo kuñcikakosakepi. Kuñcikāya vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭati. Tathā sipāṭikāya. Ekavaṇṇasuttena panettha yena kenaci yaṅkiñci sibbituṃ vaṭṭati. Ārakaṇṭakepi vaṭṭamaṇikaṃ vā aññaṃ vā vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati. Gīvāyaṃ pana paricchedalekhā vaṭṭati. Pipphalakepi maṇikaṃ vā piḷakaṃ vā yaṅkiñci ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Daṇḍake pana paricchedalekhā vaṭṭati. Nakhacchedanaṃ valitakaṃyeva karonti tasmā taṃ vaṭṭati. Uttarāraṇiyaṃ vā araṇiyaṃ vā dhanuke vā uparipellanadaṇḍake vā mālākammādikaṃ yaṅkiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati .pellanadaṇḍakassa pana vemajjhe maṇḍalaṃ hoti tattha paricchedalekhāmattaṃ vaṭṭati. Sūcisaṇḍāsaṃ karonti yena sūciṃ ḍaṃsāpetvā ghaṃsanti. Tattha makaramukhādikaṃ yaṅkiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati. Sūciḍaṃsanatthaṃ pana mukhamattaṃ hoti taṃ vaṭṭati. Dantakaṭṭhacchedanavāsiyampi yaṅkiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati. Ujukameva kappiyalohena ubhosu vā passesu caturassaṃ vā aṭṭhaṃsaṃ vā bandhituṃ vaṭṭati. Kattaradaṇḍepi yaṅkiñci vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati. Heṭṭhā ekā vā dve vā vaṭṭalekhā upari ahicchattakamakulamattañca vaṭṭati. Telabhājanesu visāṇe nāḷiyaṃ vā alābuke vā āmaṇḍasārake vā ṭhapetvā itthīrūpaṃ purisarūpañca avasesaṃ sabbampi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati. Mañcapīṭhe bhisībimbohane bhummattharaṇe pādapuñchane caṅkamanabhisiyaṃ sammuñjaniyaṃ kacavarachaḍḍanake rajanadoṇikāya pānīyauḷuṅke pānīyaghaṭe pādakaṭṭhalikāya phalakapīṭhake valayādhārake daṇḍādhārake pattapidhāne Tālavaṇṭe ca vījane etesu sabbaṃ mālākammādivaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati. Senāsane pana dvārakavāṭavātapānakavāṭādīsu sabbaratanamayampi vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭati. Senāsane kiñci paṭisedhetabbaṃ natthi aññatra viruddhasenāsanā. Viruddhasenāsanannāma aññesaṃ sīmāya rājavallabhehi kataṃ senāsanaṃ vuccati. Tasmā ye tādisaṃ senāsanaṃ karonti te vattabbā mā amhākaṃ sīmāya senāsanaṃ karothāti. Anādiyitvā karontiyeva. Punapi vattabbā mā evaṃ akattha mā amhākaṃ uposathappavāraṇānaṃ antarāyamakattha mā sāmaggiṃ bhindittha tumhākaṃ senāsanaṃ katampi kataṭṭhāne na ṭhassatīti. Sace balakkārena karontiyeva yadā tesaṃ lajjiparisā ussannā hoti sakkā hoti laddhuṃ dhammiko vinicchayo tadā tesaṃ pesetabbaṃ tumhākaṃ āvāsaṃ harathāti. Sace yāvatatiyaṃ pesite haranti sādhu no ce haranti ṭhapetvā bodhiñca cetiyañca avasesasenāsanāni bhinditabbāni no ca kho aparibhogaṃ karontehi. Paṭipāṭiyā pana chadanagopānasīiṭṭhakādīni apanetvā tesaṃ pesetabbaṃ tumhākaṃ dabbasambhāre harathāti. Sace haranti sādhu no ce haranti atha tesu sambhāresu himavassātapādīhi pūtibhūtesu vā corehi vā haṭesu agginā vā daḍḍhesu sīmasāmikā bhikkhū anupavajjā na labbhā codetuṃ tumhehi amhākaṃ dabbasambhārā nāsitāti vā tumhākaṃ gīvāti vā. Yaṃ pana sīmasāmikehi bhikkhūhi kataṃ taṃ sukatameva hotīti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระธนิยะ กุมภการบุตร”