Agghati lomāni pana lomavāre lomavāre aneke kahāpaṇe agghantīti dve alomake eḷake datvā gaṇheyya evaṃ so eḷako viññupurisamāgamma lomena mucceyya evameva tvaṃ imassa kammassa katattā vadhabandhanāraho yasmā pana arahaddhajo sabbhi avajjharūpo tvañca sāsane pabbajitattā pabbajjāliṅgabhūtaṃ arahaddhajaṃ dhāresi tasmā tvaṃ iminā pabbajjāliṅgalomena eḷako viya viññupurisaṃ āgamma muttosi.

Manussā ujjhāyantīti rañño parisati bhāsamānassa sammukhā ca parammukhā ca sutvā tattha tattha manussā ujñāyanti avajjhāyanti avajānantā taṃ jhāyanti olokenti lāmakato vā cintentīti attho. Khīyantīti tassa avaṇṇaṃ kathenti pakāsenti. Vipācentīti vitthārikaṃ karonti sabbattha pattharanti. Ayañca attho saddasatthānusārena veditabbo. Ayaṃ panettha yojanā alajjino ime samaṇā sakyaputtiyātiādīni cintentā ujjhāyanti natthi imesaṃ sāmaññantiādīni bhaṇantā khīyanti apagatā ime sāmaññātiādīni tattha tattha vitthārentā vipācentīti. Etena nayena imesaṃ padānaṃ ito parampi tattha tattha āgatapadānurūpena yojanā veditabbā. Tattha brahmacārinoti seṭṭhacārino. Sāmaññanti samaṇabhāvo. Brahmaññanti seṭṭhabhāvo. Sesaṃ uttānatthameva. Rañño dārūnītiādimhi adinnaṃ ādiyissatīti ayaṃ ujjhāyanattho. Yaṃ pana adinnaṃ ādiyi taṃ dassetuṃ rañño dārūnīti vuttaṃ. Iti vacanabhede asammuyhantehi attho veditabbo.

Purāṇavohāriko mahāmattoti bhikkhubhāvato purāṇe gihikāle vinicchayavohāre niyuttattā vohārikoti saṅkhaṃ gato mahāamacco. Athakho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavocāti bhagavā sāmaññeva lokavohārampi jānāti atītabuddhānaṃ paññattampi jānāti pubbepi buddhā ettakena pārājikaṃ paññāpenti ettakena thullaccayaṃ ettakena dukkaṭanti evaṃ santepi sace aññehi lokavohāraññūhi saddhiṃ asaṃsandetvā pādamattena pārājikaṃ paññāpeyya tenassa siyuṃ vattāro sīlasaṃvaro nāma ekabhikkhussapi appameyyo asaṅkheyyo mahāpaṭhavīsamuddaākāsāni viya ativitthiṇṇo taṃ nāma bhagavā pādamattakena nāsesīti tato tathāgatassa ñāṇabalaṃ ajānantā sikkhāpadaṃ kopeyyuṃ paññattampi sikkhāpadaṃ yathāṭhāne na tiṭṭheyya lokavohāraññūhi pana saddhiṃ saṃsandetvā paññatte so upavādo na hoti aññadatthuṃ evaṃ vattāro honti ime hi nāma āgārikāpi pādamattena coraṃ hanantipi bandhantipi pabbājentipi kasmā bhagavā pabbajitaṃ na nāsessati yena parasantakaṃ tiṇasalākamattampi na gahetabbanti tathāgatassa ca ñāṇabalaṃ jānissanti paññattampi ca sikkhāpadaṃ akuppaṃ bhavissati yathāṭhāne ṭhassati. Tasmā lokavohāraññūhi saddhiṃ saṃsandetvā paññāpetukāmo sabbāvantaṃ parisaṃ anuvilokento athakho bhagavā avidūre nisinnaṃ disvā taṃ bhikkhuṃ etadavocāti etaṃ avoca kittakena nukho Bhikkhu rājā māgadho seniyo bimbisāro coraṃ gahetvā hanati vā bandhati vā pabbājeti vāti. Tattha māgadhoti magadhānaṃ issaro. Seniyoti senāya sampanno. Bimbisāroti tassa nāmaṃ. Pabbājeti vāti raṭṭhato nikkhāmeti. Sesamettha uttānatthameva. Pañcamāsako pādoti tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hoti tasmā pañcamāsako pādo. Etena lakkhaṇena sabbajanapadesu kahāpaṇassa catuttho bhāgo pādoti veditabbo. So ca kho porāṇassa nīlakahāpaṇassa vasena na itaresaṃ rudradāmakādīnaṃ. Tena pādena atītā buddhāpi pārājikaṃ paññāpesuṃ anāgatāpi paññāpessanti. Sabbabuddhānaṃ hi pārājikavatthumhi vā pārājike vā nānattaṃ natthi. Imāneva cattāri pārājikavatthūni imāneva cattāri pārājikāni ito ūnaṃ vā atirittaṃ vā natthi. Tasmā bhagavāpi dhaniyaṃ vigarahitvā pādeneva dutiyaṃ pārājikaṃ paññāpento yo pana bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātantiādimāha.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระธนิยะ กุมภการบุตร”