Udakapātaṭṭhānabbhantaraṃ gharannāma. Yaṃ pana dvāre ṭhito mātugāmo bhājanadhovanaudakaṃ chaḍḍeti tassa patanaṭṭhānañca mātugāmeneva antogehe ṭhitena pakatiyā bahi khittassa suppassa vā sammuñjaniyā vā patanaṭṭhānañca gharassa purato dvīsu koṇesu sambandhitvā majjhe rukkhasūcidvāraṃ ṭhapetvā gorūpānaṃ pavesananivāraṇatthaṃ kataparikkhepo ca ayaṃ sabbopi gharūpacāro nāma. Tasmiṃ gharūpacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍaḍupātabbhantaraṃ gāmo nāma. Tato aññassa leḍḍupātassa abbhantaraṃ gāmūpacāro nāmāti vuttaṃ. Idamettha pamāṇaṃ. Yathā ca ettha evaṃ sabbattha yo yo aṭṭhakathāvādo vā theravādo vā pacchā vuccati so pamāṇato daṭṭhabbo. Yañcetaṃ mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ taṃ pāliyā viruddhamiva dissati pāliyaṃ hi gharūpacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupātoti ettakameva vuttaṃ aṭṭhakathāyampana taṃ leḍḍupātaṃ gāmasaṅkhepaṃ katvā tato paraṃ gāmūpacāro vuttoti. Vuccate. Sabbameva pāliyaṃ vuttaṃ. Adhippāyo panettha veditabbo. So ca aṭṭhakathācariyānameva vidito. Tasmā yathā gharapacāre ṭhitassāti gharūpacāralakkhaṇaṃ pāliyaṃ avuttampi aṭṭhakathāyaṃ vuttavasena gahitaṃ evaṃ santepi gahetabbaṃ . Tatrāyaṃ nayo. Idha gāmo nāma duvidho parikkhitto ca aparikkhitto ca. Tattha parikkhittassa parikkhepoyeva paricchedo. Tasmā visuṃ paricchedaṃ avatvā gāmūpacāro nāma parikkhittassa gāmassa indakhīle ṭhitassa majjhimassa Purisassa leḍḍupātoti pāliyaṃ vuttaṃ. Aparikkhittassa pana gāmassa gāmaparicchedo vattabbo. Tasmā tassa gāmaparicchedadassanatthaṃ aparikkhittassa gāmassa gharūpacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupātoti vuttaṃ. Gāmaparicchedeva dassite gāmūpacāralakkhaṇaṃ pubbe vuttanayeneva sakkā ñātunti puna tattha ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupātoti na vuttaṃ. Yo pana gharūpacāre ṭhitassa leḍḍupātaṃyeva gāmūpacāroti vadati tassa gharūpacāro gāmoti āpajjati. Tato gharaṃ gharūpacāro gāmo gāmūpacāroti esa vibhāgo saṅkariyati. Asaṅkarato cettha vinicchayo veditabbo vikāle gāmappavesanādīsu. Tasmā pāliñca aṭṭhakathañca saṃsandetvā vuttanayenevettha gāmo ca gāmūpacāro ca veditabbo. Yopi ca gāmo pubbe mahā hutvā pacchā kulesu naṭṭhesu appako hoti so gharūpacārato leḍḍupāteneva paricchinditabbo. Purimaparicchedo panassa parikkhittassāpi aparikkhittassāpi appamāṇamevāti. Araññaṃ nāma ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcāti idaṃ yathāvuttalakkhaṇaṃ gāmañca gāmūpacārañca ṭhapetvā imasmiṃ adinnādānasikkhāpade avasesaṃ araññaṃ nāmāti veditabbaṃ. Abhidhamme pana araññanti nikkhamitvā bahiindakhīlā sabbametaṃ araññanti vuttaṃ. Araññakasikkhāpade araññakannāma senāsanaṃ pañcadhanusatikaṃ pacchimanti vuttaṃ. Taṃ indakhīlato paṭṭhāya āropitena ācariyadhanunā pañcadhanusatappamāṇanti veditabbaṃ. Evaṃ bhagavatā gāmā vā araññā vāti Etassa atthaṃ vibhajantena gharaṃ gharūpacāro gāmo gāmūpacāro araññanti pāpabhikkhūnaṃ lesokāsanisedhanatthaṃ pañca koṭṭhāsā dassitā. Tasmā ghare vā gharūpacāre vā gāme vā gāmūpacāre vā araññe vā pādagghanakato paṭṭhāya sassāmikaṃ bhaṇḍaṃ avaharantassa pārājikamevāti veditabbaṃ.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระฉัพพัคคีย์”