สิกขาบทวิภังค์
Idāni adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyātiādīnaṃ atthadassanatthaṃ adinnaṃ nāmātiādimāha. Tattha adinnanti dantapoṇasikkhāpade attano santakampi apaṭiggahitakaṃ kappiyaṃ anajjhoharaṇīyaṃ vuccati. Idha pana yaṅkiñci parapariggahitaṃ sassāmikaṃ bhaṇḍaṃ. Tadetaṃ tehi sāmikehi kāyena vā vācāya vā na dinnanti adinnaṃ. Attano hatthato vā yathāṭhitaṭṭhānato vā na nissaṭṭhanti anissaṭṭhaṃ. Yathāṭhāne ṭhitampi anapekkhatāya na pariccattanti apariccattaṃ. Ārakkhasaṃvidhānena rakkhitattā rakkhitaṃ. Mañjusādīsu pakkhipitvā gopitattā gopitaṃ. Mama idanti taṇhāmamattena mamāyitattā mamāyitaṃ. Tāhi apariccāgarakkhaṇagopanādīhi tehi bhaṇḍasāmikehi parehi pariggahitanti parapariggahitaṃ. Etaṃ adinnaṃ nāma. Theyyasaṅkhātanti ettha thenoti coro. Thenassa bhāvo theyyaṃ. Avaharaṇacittassetaṃ adhivacanaṃ. Saṅkhā saṅkhātanti atthato ekaṃ. Koṭṭhāsassetaṃ adhivacanaṃ saññānidānā hi papañcasaṅkhātiādīsu viya. Theyyañca taṃ saṅkhātañcāti theyyasaṅkhātaṃ. Theyyacittasaṅkhāto eko cittakoṭṭhāsoti attho. Karaṇatthe cetaṃ paccattavacanaṃ. Tasmā theyyasaṅkhātenāti atthato daṭṭhabbaṃ. Yo ca theyyasaṅkhātena ādiyati so yasmā theyyacitto hoti tasmā byañjanaṃ anādayitvā atthameva dassetuṃ theyyacitto avaharaṇacittoti evamassa padabhājanīyaṃ vuttanti veditabbaṃ.
Ādiyeyya .pe. Saṅketaṃ vītināmeyyāti ettha pana paṭhamapadaṃ abhiyogavasena vuttaṃ dutiyapadaṃ aññesaṃ bhaṇḍaṃ harantassa gacchato vasena tatiyapadaṃ upanikkhittabhaṇḍavasena catutthaṃ saviññāṇakavasena pañcamaṃ thale nikkhittādivasena chaṭṭhaṃ parikappavasena vā suṅkaghāṭavasena vā vuttanti veditabbaṃ. Yojanā panettha ekabhaṇḍavasenapi nānābhaṇḍavasenapi hoti. Ekabhaṇḍavasena ca saviññāṇakeneva labbhati. Nānābhaṇḍavasena saviññāṇakāviññāṇakamissakena. Tattha nānābhaṇḍavasena tāva evaṃ veditabbā. Ādiyeyyāti ārāmaṃ abhiyuñjati āpatti dukkaṭassa. Sāmikassa vimatiṃ uppādeti āpatti thullaccayassa. Sāmiko na mayhaṃ bhavissatīti dhuraṃ nikkhipati āpatti pārājikassa. Hareyyāti aññassa bhaṇḍaṃ haranto sīse bhāraṃ theyyacitto āmasati āpatti dukkaṭassa. Phandāpeti āpatti thullaccayassa. Khandhaṃ oropeti āpatti pārājikassa. Avahareyyāti upanikkhittaṃ bhaṇḍaṃ dehi me bhaṇḍanti vuccamāno nāhaṃ gaṇhāmīti bhaṇati āpatti dukkaṭassa. Sāmikassa vimatiṃ uppādeti āpatti thullaccayassa. Sāmiko na mayhaṃ dassatīti dhuraṃ nikkhipati āpatti pārājikassa. Iriyāpathaṃ vikopeyyāti sahabhaṇḍahārakaṃ nessāmīti paṭhamaṃ pādaṃ saṅkāmeti āpatti thullaccayassa dutiyaṃ pādaṃ saṅkāmeti āpatti pārājikassa. Ṭhānā cāveyyāti thalaṭṭhaṃ bhaṇḍaṃ theyyacitto āmasati āpatti dukkaṭassa. Phandāpeti āpatti thullaccayassa. Ṭhānā cāveti āpatti pārājikassa. Saṅketaṃ vītināmeyyāti parikappitaṭṭhānaṃ paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmeti āpatti thullaccayassa. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti āpatti pārājikassa. Athavā paṭhamaṃ pādaṃ suṅkaghāṭaṃ atikkāmeti āpatti thullaccayassa. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti āpatti pārājikassāti. Ayamettha nānābhaṇḍavasena yojanā. Ekabhaṇḍavasena pana sassāmikaṃ dāsaṃ vā tiracchānaṃ vā yathāvuttena abhiyogādinā nayena ādiyati vā harati vā avaharati vā iriyāpathaṃ vā vikopeti ṭhānā vā cāveti paricchedaṃ vā atikkāmeti. Ayamettha ekabhaṇḍavasena yojanā.