Apica imāni vaṇṇayantena pañca pañcake samodhānetvā pañcavīsati avahārā dassetabbā. Evaṃ vaṇṇayatā hi idaṃ adinnādānapārājikaṃ suvaṇṇitaṃ hoti. Imasmiṃ ca ṭhāne sabbaaṭṭhakathā ākulā lulitā dūviññeyyavinicchayā. Tathā hi sabbaaṭṭhakathāsu yāni tāni pāliyaṃ pañcahākārehi adinnaṃ ādiyantassa āpatti pārājikassa parapariggahitañca hotītiādinā nayena avahāraṅgāni vuttāni tānipi gahetvā katthaci ekaṃ pañcakaṃ dassitaṃ. Katthaci chahākārehīti āgatehi saddhiṃ dve pañcakāni dassitāni. Etāni ca Pañcakāni na honti. Yattha hi ekekena padena avahāro sijjhati taṃ pañcakannāma vuccati. Ettha pana sabbehipi padehi ekoyeva avahāro. Yāni ca tattha labbhamānāniyeva pañcakāni dassitāni tesampi na sabbesaṃ attho pakāsito. Evamimasmiṃ ṭhāne sabbaaṭṭhakathā ākulā lulitā dūviññeyyavinicchayā. Tasmā pañca pañcake samodhānetvā dassiyamānā ime pañcavīsati avahārā sādhukaṃ sallakkhetabbā.

Pañca pañcakāni nāma nānābhaṇḍapañcakaṃ ekabhaṇḍapañcakaṃ sāhatthikapañcakaṃ pubbappayogapañcakaṃ theyyāvahārapañcakanti. Tattha nānābhaṇḍapañcakañca ekabhaṇḍapañcakañca ādiyeyya hareyya avahareyya iriyāpathaṃ vikopeyya ṭhānā cāveyyāti imesaṃ padānaṃ vasena labbhanti. Tāni pubbe yojetvā dassitanayeneva veditabbāni. Yaṃ panetaṃ saṅketaṃ vītināmeyyāti chaṭṭhaṃ padaṃ taṃ parikappāvahārassa ca nissaggiyāvahārassa ca sādhāraṇaṃ. Tasmā taṃ tatiyapañcamesu pañcakesu labbhamānapadavasena yojetabbaṃ. Vuttaṃ nānābhaṇḍapañcakañca ekabhaṇḍapañcakañca. Katamaṃ sāhatthikapañcakaṃ. Pañca avahārā sāhatthiko āṇattiko nissaggiyo atthasādhako dhuranikkhepoti. Tattha sāhatthiko nāma parassa bhaṇḍaṃ sahatthā avaharati. Āṇattiko nāma asukassa bhaṇḍaṃ avaharāti aññaṃ āṇāpeti. Nissaggiyo nāma antosuṅkaghāṭe ṭhito bahisuṅkaghātaṃ pāteti āpatti pārājikassāti iminā saddhiṃ saṅketaṃ Vītināmeyyāti idaṃ padayojanaṃ labhati. Atthasādhako nāma asukaṃ bhaṇḍaṃ yadā sakkosi tadā avaharāti āṇāpeti. Tattha sace paro anantarāyiko hutvā taṃ avaharati āṇāpako āṇattikkhaṇeyeva pārājiko hoti. Avahārako pana avahaṭakāle. Ayaṃ atthasādhako. Dhuranikkhepo pana upanikkhittabhaṇḍavasena veditabboti. Idaṃ sāhatthikapañcakaṃ. Katamaṃ pubbappayogapañcakaṃ. Aparepi pañca avahārā pubbappayogo sahappayogo saṃvidhāvahāro saṅketakammaṃ nimittakammanti. Tattha āṇattivasena pubbappayogo veditabbo. Ṭhānā cāvanavasena sahappayogo. Itare pana tayo pāliyaṃ āgatanayeneva veditabbāti. Idaṃ pubbappayogapañcakaṃ. Katamaṃ theyyāvahārapañcakaṃ. Aparepi pañca avahārā theyyāvahāro pasayhāvahāro parikappāvahāro paṭicchannāvahāro kusāvahāroti. Te pañcapi aññataro bhikkhu saṅghassa cīvare bhājiyamāne theyyacitto kusaṃ saṅkāmetvā cīvaraṃ aggahesīti ekasmiṃ kusasaṅkamanavatthusmiṃ vaṇṇayissāma. Idaṃ theyyāvahārapañcakaṃ. Evamimāni pañcakāni samodhānetvā ime pañcavīsati avahārā veditabbā.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”