Imesu ca pana pañcasu pañcakesu kusalena vinayadharena otiṇṇavatthuṃ sahasā avinicchinitvāva pañca ṭhānāni oloketabbāni yāni sandhāya porāṇā āhu

vatthuṃ kālañca desañca agghaṃ paribhogapañcamaṃ

tulayitvā pañca ṭhānāni dhāreyyatthaṃ vicakkhaṇoti. Tattha vatthunti bhaṇḍaṃ. Avahārakena hi mayā idaṃ nāma avahaṭanti vuttepi āpattiṃ anāropetvāva taṃ bhaṇḍaṃ sassāmikaṃ vā assāmikaṃ vā upaparikkhitabbaṃ. Sassāmikepi sāmikānaṃ sālayabhāvo vā nirālayabhāvo vā upaparikkhitabbo. Sace tesaṃ sālayakāle avahaṭaṃ bhaṇḍaṃ agghāpetvā āpatti kāretabbā. Sace nirālayakāle na pārājikena kāretabbo. Bhaṇḍasāmikesu pana bhaṇḍaṃ āharāpentesu bhaṇḍaṃ dātabbaṃ. Ayamettha sāmīci.

Imassa pana atthassa dīpanatthamidaṃ vatthu. Bhātiyarājakāle kira mahācetiyapūjāya dakkhiṇadisato eko bhikkhu sattahatthaṃ paṇḍukāsāvaṃ aṃse karitvā cetiyaṅgaṇaṃ pāvisi. Taṃkhaṇameva rājāpi cetiyavandanatthaṃ āgato. Tato ussāraṇāya vattamānāya mahājanasammado ahosi. Athakho so bhikkhu mahājanasammadapīḷito aṃsato patantaṃ kāsāvaṃ adisvāva nikkhanto. Nikkhamitvā ca kāsāvaṃ apassanto ko īdise janasammade kāsāvaṃ labhati na dāni taṃ mayhanti dhuranikkhepaṃ katvā gato. Athañño bhikkhu pacchā āgacchanto taṃ kāsāvaṃ disvā theyyacittena gahetvā puna vipaṭisārī hutvā assamaṇo dānimhi vibbhamissāmīti citte uppanne vinayadhare pucchitvā jānissāmīti cintesi. Tena ca samayena cūḷasumanatthero nāma sabbapariyattidharo vinayācariyapāmokkho mahāvihāre paṭivasati. So bhikkhu theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā okāsaṃ kāretvā attano kukkuccaṃ pucchi. Thero tena bhaṭṭhe Janakāye pacchā āgantvā gahitabhāvaṃ ñatvā atthi dāni ettha okāsoti cintetvā āha sace kāsāvassāmikaṃ bhikkhuṃ āneyyāsi sakkā bhaveyya tava patiṭṭhā kātunti. Kathāhaṃ bhante taṃ dakkhissāmīti. Tahiṃ tahiṃ gantvā olokehīti. So pañcapi mahāvihāre oloketvā neva addakkhi. Tato naṃ thero pucchi katarāya disāya bahū bhikkhū āgacchantīti. Dakkhiṇāya disāya bhanteti. Tenahi kāsāvaṃ dīghato ca tiriyañca minitvā ṭhapehi ṭhapetvā dakkhiṇadisāya vihārapaṭipāṭiyā vicinitvā taṃ bhikkhuṃ ānehīti. So tathā katvā taṃ bhikkhuṃ disvā therassa santikaṃ ānesi. Thero pucchi tavedaṃ kāsāvanti. Āma bhanteti. Kuhinte pātitanti. So sabbaṃ ācikkhi. Thero tena kataṃ dhuranikkhepaṃ sutvā itaraṃ pucchi tayā idaṃ kuhiṃ disvā gahitanti. Sopi sabbaṃ ārocesi. Tato naṃ thero āha sace te suddhacittena gahitaṃ abhavissa anāpattiyeva te assa theyyacittena pana gahitattā dukkaṭaṃ āpannosi taṃ dassetvā anāpattiko hohi idañca kāsāvaṃ attano santakaṃ katvā etasseva bhikkhuno dehīti. So bhikkhu amateneva abhisitto paramassāsampatto ahosi.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๓๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”