Pañcanikāyā nāma dīghanikāyo majjhimanikāyo saṃyuttanikāyo aṅguttaranikāyo khuddakanikāyoti. Tattha khuddakanikāyo nāma cattāro nikāye ṭhapetvā avasesaṃ buddhavacanaṃ. Tattha vinayo āyasmatā upālittherena visajjito. Seso khuddakanikāyo cattāro ca nikāyā ānandattherena.

Tadetaṃ sabbampi buddhavacanaṃ rasavasena ekavidhaṃ dhammavinayavasena duvidhaṃ hoti paṭhamamajjhimapacchimavasena tividhaṃ tathā piṭakavasena nikāyavasena pañcavidhaṃ aṅgavasena navavidhaṃ dhammakkhandhavasena caturāsītisahassavidhanti veditabbaṃ.

Kathaṃ rasavasena ekavidhaṃ. Yaṃ hi bhagavatā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhitvā yāva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantena etthantare cattāḷīsavassāni devamanussanāgayakkhādayo anusāsantena paccavekkhantena vā vuttaṃ sabbantaṃ ekarasaṃ vimuttirasameva hoti. Evaṃ rasavasena ekavidhaṃ.

Kathaṃ dhammavinayavasena duvidhaṃ. Sabbameva cetaṃ dhammo ceva vinayo cāti saṅkhyaṃ gacchati. Tattha vinayapiṭakaṃ vinayo. Avasesaṃ buddhavacanaṃ dhammo. Tenevāha yannūna mayaṃ āvuso dhammañca Vinayañca saṅgāyeyyāma ahaṃ upāliṃ vinayaṃ puccheyyaṃ ānandaṃ dhammaṃ puccheyyanti ca. Evaṃ dhammavinayavasena duvidhaṃ.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”