Bhummaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{95} Thalaṭṭhe. Thale nikkhittanti bhūmitale vā pāsādapabbatatalādīsu vā yattha katthaci paṭicchanne vā apaṭicchanne vā ṭhapitaṃ thalaṭṭhanti veditabbaṃ. Taṃ sace rāsikataṃ hoti antokumbhiyaṃ bhājanagatakaraṇamuṭṭhicchedanavinicchayena vinicchinitabbaṃ. Sace ekābaddhaṃ silesaniyyāsādi pakkamadhuphāṇitavinicchayena vinicchinitabbaṃ. Sace garukaṃ hoti bhārabaddhaṃ lohapiṇḍī guḷapiṇḍī telamadhughaṭādi vā kumbhiyā ṭhānā cāvanavinicchayena vinicchinitabbaṃ. Saṅkhalikabaddhassa ca ṭhānabhedo sallakkhetabbo. Pattharitvā ṭhapitaṃ pana pāvārattharakasāṭakādiṃ ujukaṃ gahetvā ākaḍḍhati pārimante orimantena phuṭṭhokāsaṃ atikkante pārājikaṃ. Evaṃ sabbadisāsu sallakkhetabbaṃ. Veṭhetvā uddharati kesaggamattaṃ ākāsagataṃ karontassa pārājikaṃ. Sesaṃ vuttanayamevāti.

Thalaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{96} Ākāsaṭṭhe. Morassa chahi ākārehi ṭhānaparicchedo veditabbo purato mukhatuṇḍakena pacchato kalāpaggena ubhayapassesu pakkhapariyantehi Adho pādanakhasikhāya uddhaṃ sikhaggenāti. Bhikkhu sassāmikaṃ ākāsaṭṭhaṃ moraṃ gahessāmīti purato vā tiṭṭhati hatthaṃ vā pasāreti. Moro ākāseyeva pakkhe pasāreti vātaṃ gāhāpetvā gamanaṃ upacchinditvā tiṭṭhati. Tassa bhikkhuno dukkaṭaṃ. Taṃ aphandento hatthena āmasati dukkaṭameva. Ṭhānā accāvento phandāpeti thullaccayaṃ. Hatthena pana gahetvā vā aggahetvā vā mukhatuṇḍakena phuṭṭhokāsaṃ kalāpaggaṃ kalāpaggena vā phuṭṭhokāsaṃ mukhatuṇḍakaṃ atikkāmeti sace pādaṃ agghati pārājikaṃ. Tathā vāmapakkhapariyantena phuṭṭhokāsaṃ dakkhiṇapakkhapariyantaṃ dakkhiṇapakkhapariyantena vā phuṭṭhokāsaṃ vāmapakkhapariyantaṃ atikkāmeti pārājikaṃ. Tathā pādanakhasikhāya phuṭṭhokāsaṃ sikhaggaṃ sikhaggena vā phuṭṭhokāsaṃ pādanakhasikhaṃ atikkāmeti pārājikaṃ. Ākāsena gacchanto moro sīsādīsu yasmiṃ aṅge nilīyati taṃ tassa ṭhānaṃ. Tasmā taṃ hatthe nilīnaṃ itocītoca karontopi phandāpetiyeva. Yadi pana itarena hatthena gahetvā ṭhānā cāveti pārājikaṃ. Itaraṃ hatthaṃ upaneti moro sayameva oḍḍetvā tattha nilīyati anāpatti. Aṅge nilīnabhāvaṃ ñatvā theyyacittena ekapadavāraṃ gacchati thullaccayaṃ dutiyaṃ pārājikaṃ. Bhūmiyaṃ ṭhitamoro dvinnaṃ pādānaṃ kalāpassa ca vasena tīṇi ṭhānāni labhati. Taṃ ukkhipantassa yāva ekampi ṭhānaṃ paṭhaviṃ phusati tāva thullaccayaṃ. Kesaggamattampi paṭhaviyā mocitamatte pārājikaṃ. Pañjare ṭhitaṃ saha pañjarena uddharati pārājikaṃ. Yadi pana pādaṃ na agghati sabbattha agghavasena kātabbaṃ. Antovatthumhi carantaṃ moraṃ theyyacittena uttarāsetvā padasāva bahivatthuṃ nīharanto dvāraparicchedaṃ atikkāmeti pārājikaṃ. Vaje ṭhitassa balivaddassa hi vajo viya antovatthu tassa ṭhānaṃ. Hatthena pana gahetvā antovatthusmimpi ākāsagataṃ karontassa pārājikameva. Antogāme carantampi gāmaparikkhepaṃ atikkāmentassa pārājikaṃ. Sayameva nikkhamitvā gāmūpacāre vā vatthūpacāre vā carantaṃ pana theyyacitto kaṭṭhena vā kathalāya vā uttarāsetvā aṭavīmukhaṃ karoti. Moro uḍḍetvā antogāme vā antovatthumhi vā chadanapiṭṭhe vā nilīyati rakkhati. Sace pana aṭavīmukho uḍḍeti vā gacchati vā aṭviṃ pavesetvā gahessāmīti parikappe asati paṭhavito kesaggamattampi uppatitamatte dutiyapadavāre vā pārājikaṃ. Kasmā. Yasmā gāmato nikkhantassa ṭhitaṭṭhānameva ṭhānaṃ hoti. Kapiñjarādīsupi ayameva vinicchayo. Sāṭakaṃ vāti vātavegukkhittaṃ paṭhavītale pattharitvā ṭhapitamiva ākāse gacchantaṃ khalitthaddhaṃ sāṭakaṃ abhimukhāgataṃ hatthena ekasmiṃ ante gaṇhāti itocītoca ṭhānaṃ avikopentoyeva gamanūpacchede dukkaṭaṃ ṭhānā cāvanaṃ akaronto pāleti phandāpane thullaccayaṃ ṭhānā cāveti pārājikaṃ. Ṭhānaparicchedo cassa morasseva chahi ākārehi veditabbo. Atthaddhasāṭako pana ekasmiṃ ante gahitamatteva dutiyenantena papatitvā bhūmiyaṃ patiṭṭhāti tassa dve ṭhānāni Honti hattho ceva bhūmi ca. Taṃ yathāgahitameva paṭhamaṃ gahitokāsappadesato cāleti thullaccayaṃ. Pacchā bhūmito dutiyahatthena vā pādena vā ukkhipati pārājikaṃ. Paṭhamaṃ vā bhūmito uddharati thullaccayaṃ. Pacchā gahitokāsappadesato cāveti pārājikaṃ. Gahaṇaṃ vā amuñcanto ujukameva hatthaṃ onametvā bhūmigataṃ katvā teneva hatthena ukkhipati pārājikaṃ. Veṭṭhanepi ayameva vinicchayo. Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā chijjamānanti manussānaṃ alaṅkarontānaṃ gīveyyakādi pilandhanaṃ vā suvaṇṇasalākaṃ chindantānaṃ suvaṇṇakārānaṃ suvaṇṇakhaṇḍaṃ vā chijjamānaṃ patati. Tañce bhikkhu ākāsena āgacchantaṃ theyyacitto hatthena gaṇhāti gahaṇameva ṭhānaṃ gahitappadesato hatthaṃ apaneti pārājikaṃ. Cīvare patitaṃ hatthena ukkhipati pārājikaṃ. Anuddharitvāva yāti dutiye padavāre pārājikaṃ. Patte patitepi eseva nayo. Sīse vā mukhe vā pāde vā patitaṃ hatthena gaṇhāti pārājikaṃ. Aggahetvāva yāti dutiye padavāre pārājikaṃ. Yattha yattha ca patati tassa patiṭṭhitokāsova ṭhānaṃ na sabbaṃ aṅgapaccaṅgaṃ pattacīvaraṃ vāti.