Ākāsaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{97} Vehāsaṭṭhe. Mañcapīṭhādīsu ṭhapitaṃ bhaṇḍaṃ āmāsaṃ vā hotu anāmāsaṃ vā theyyacittena āmasantassa dukkaṭaṃ . Mañcapīṭhesu ṭhapitabhaṇḍe cettha thalaṭṭhe vuttanayena vinicchayo veditabbo. Ayaṃ pana viseso. Sace khaliyā thaddhasāṭako mañce vā pīṭhe Vā patthaṭo majjhena mañcatalaṃ na phusati mañcapādeyeva phusati tesaṃ vasena ṭhānaṃ veditabbaṃ. Pādānaṃ upari phuṭṭhokāsameva hi atikkāmitamatte tattha pārājikaṃ hoti. Saha mañcapīṭhehi harantassa pana mañcapīṭhapādānaṃ patiṭṭhitokāsavasena ṭhānaṃ veditabbaṃ. Cīvaravaṃse vāti cīvaraṭṭhapanatthāya bandhitvā ṭhapite vaṃse vā kaṭṭhadaṇḍake vā. Tattha saṃharitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā ṭhapitacīvarassa patiṭṭhitokāsena phuṭṭhokāsova ṭhānaṃ na sabbo cīvaravaṃso. Tasmā theyyacittena taṃ bhoge gahetvā ākaḍḍhantassa pārato vaṃse patiṭṭhitokāsaṃ orato cīvaravaṃsassa phuṭṭhappadesaṃ atikkāmentassa ekadvaṅgulamattākaḍḍhaneneva pārājikaṃ. Ante gahetvā kaḍḍhantassāpi eseva nayo. Tattheva pana cīvaravaṃse vāmato vā dakkhiṇato vā osārentassa vāmantena dakkhiṇantaṭṭhānaṃ dakkhiṇantena vā vāmantaṭṭhānaṃ atikkantamatte dasadvādasaṅgula- mattasāraṇeneva pārājikaṃ. Uddhaṃ ukkhipantassa kesaggamattukkhepanena pārājikaṃ. Cīvaravaṃsaṃ phusantaṃ vā aphusantaṃ vā rajjukena bandhitvā ṭhapitacīvaraṃ mocentassa thullaccayaṃ mutte pārājikaṃ. Muttamattameva hi taṃ ṭhānā muttanti saṅkhyaṃ gacchati. Vaṃse veṭhetvā ṭhapitaṃ nibbeṭhentassa thullaccayaṃ nibbeṭhitamatte pārājikaṃ. Valayaṃ katvā ṭhapite valayaṃ chindati vā moceti vā ekaṃ vā vaṃsakoṭiṃ mocetvā nīharati thullaccayaṃ chinnamatte muttamatte nīhaṭamatte ca pārājikaṃ. Tathā akatvāva cīvaravaṃse itocītoca sāreti rakkhati Tāva. Valayassa hi sabbopi cīvaravaṃso ṭhānaṃ. Kasmā. Tattha saṃsaraṇadhammatāya. Yadi pana naṃ hatthena gahetvā ākāsagataṃ karoti pārājikaṃ. Pasāretvā ṭhapitassa patiṭṭhitokāsena phuṭṭhokāsova ṭhānaṃ. Tattha saṃharitvā ṭhapite vuttanayena vinicchayo veditabbo. Yaṃ pana ekenantena bhūmiṃ phusitvā ṭhitaṃ hoti tassa cīvaravaṃse bhūmiyañca patiṭṭhitokāsavasena dve ṭhānāni. Tattha bhūmiyaṃ ekenantena patiṭṭhite atthaddhasāṭake vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Cīvararajjuyāpi ayameva vinicchayo. Aṅkusake laggetvā ṭhapitabhaṇḍaṃ pana bhesajjaghaṭo vā bhesajjatthavikā vā sace bhittiṃ vā bhūmiṃ vā aphusitvā ṭhitaṃ lagganakaṃ ghaṃsantassa nīharato aṅkusakoṭito nikkhantamatte pārājikaṃ. Lagganakaṃ thaddhaṃ hoti bundhena ukkhipitvā ākāsagataṃ karontasasa aṅkusakoṭito anikkhantepi pārājikaṃ. Bhittinissitaṃ hoti paṭhamaṃ aṅkusakoṭito nīharati thullaccayaṃ pacchā bhittiṃ moceti pārājikaṃ. Paṭhamaṃ bhittiṃ mocetvā pacchā aṅkusato nīharantassāpi eseva nayo. Sace pana bhāriyaṃ bhaṇḍaṃ nīharitumasakkonto sayaṃ bhittinissitaṃ katvā aṅkusato nīharati puna bhittiṃ amocetvāpi aṅkusato nīhaṭamatteyeva pārājikaṃ. Attanā kataṭṭhānaṃ hi ṭhānaṃ na hoti. Bhūmiṃ phusitvā ṭhitassa pana dve eva ṭhānāni. Tattha vuttoyeva vinicchayo. Yaṃ pana sikkāya pakkhipitvā laggitaṃ hoti taṃ sikkāto nīharantassāpi saha sikkāya aṅkusato nīharantassāpi pārājikaṃ. Bhittibhūmisannissitavasena cettha Ṭhānabhedopi veditabbo. Bhittikhīloti ujukaṃ katvā bhittiyaṃ ākoṭṭito vā tattha jātako eva vā. Nāgadanto pana vaṅko ākoṭṭito eva. Tesu laggetvā ṭhapitaṃ aṅkusake vuttanayena vinicchinitabbaṃ. Dvīsu tīsu pana paṭipāṭiyā ṭhitesu āropetvā ṭhapitaṃ kuntaṃ vā bhiṇḍiṃ vā vālaṃ vā agge vā bundhe vā gahetvā ākaḍḍhati ekamekassa phuṭṭhokāsamatte atikkante pārājikaṃ. Phuṭṭhokāsamattameva hi tesaṃ ṭhānaṃ hoti na sabbe khīlā vā nāgadantā vā. Bhittiabhimukho ṭhatvā majjhe gahetvā ākaḍḍhati orimantena phuṭṭhokāsaṃ pārimantena atikkantamatte pārājikaṃ. Parato pelentassāpi eseva nayo. Hatthena gahetvā ukkhipanto kesaggamattampi ākāsagataṃ karoti pārājikaṃ. Bhittiṃ nissāya ṭhapitaṃ bhittiṃ ghaṃsanto kaḍḍhati aggena phuṭṭhokāsaṃ bundhaṃ bundhena vā phuṭṭhokāsaṃ aggaṃ atikkāmentassa pārājikaṃ. Bhittiabhimukho ṭhatvā ākaḍḍhanto ekenantena phuṭṭhokāsaṃ aparantaṃ atikkāmeti pārājikaṃ. Ujukaṃ ukkhipanto kesaggamattaṃ ākāsagataṃ karoti pārājikaṃ. Rukkhe vā laggitanti tālarukkhādīsu āropetvā laggitaṃ. Aṅkusakādīsu vuttanayena vinicchayo veditabbo. Tattha jātakaṃ pana tālapiṇḍiṃ cālentassa yasmiṃ phale pārājikavatthu pūrati tasmiṃ bandhanā muttamatte pārājikaṃ. Piṇḍiṃ chindati pārājikaṃ. Aggena pana paṇṇantaraṃ āropetvā ṭhapitā dve ṭhānāni labhati ṭhapitaṭṭhānañca

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๕๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์ มาติกา”