Udakaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{99} Nāvaṭṭhe. Paṭhamaṃ tāva nāvaṃ dassento nāvā nāma yāya taratīti āha. Tasmā idha antamaso rajanadoṇikāpi veṇukalāpakopi nāvātveva veditabbo. Sīmāsammannane pana dhuvanāvā anto khanitvā vā phalakehi bandhitvā vā katā sabbantimena paricchedena tiṇṇaṃ vahanikāeva vaṭṭati. Idha pana ekassāpi vahanikā nāvātveva vuccati. Nāvāya nikkhittanti yaṅkiñci indriyabaddhaṃ vā anindriyabaddhaṃ vā. Tassa avahāralakkhaṇaṃ thalaṭṭhe vuttanayeneva veditabbaṃ. Nāvaṃ avaharissāmītiādimhi dutiyapariyesanagamanaāmasana- phandāpanāni vuttanayāneva. Bandhanaṃ mocetīti ettha pana yā bandhane mutte ṭhānā na cavati tassā bandhanaṃ yāva na muttaṃ hoti tāva dukkaṭaṃ mutte pana thullaccayampi pārājikampi hoti. Taṃ parato āvibhavissati. Sesaṃ vuttanayameva. Ayaṃ tāva pālivaṇṇanā.

Ayampanettha pālimuttakavinicchayo. Caṇḍasote bandhitvā Ṭhapitanāvāya ekaṃ ṭhānaṃ bandhanameva. Tasmiṃ muttamatte pārājikaṃ. Tattha yutti pubbe vuttāyeva. Vippanaṭṭhā nāvā pana yaṃyaṃ udakappadesaṃ pharitvā ṭhitā hoti svāssā ṭhānaṃ. Tasmā taṃ uddhaṃ vā uccārentassa adho vā opilāpentassa catūsu vā disāsu phuṭṭhokāsaṃ atikkāmentassa atikkantamatte pārājikaṃ. Niccale udake abandhanaṃ attano dhammatāya ṭhitanāvaṃ purato vā pacchato vā vāmadakkhiṇapassato vā kaḍḍhantassa ekenantena phuṭṭhokāsaṃ aparena udake patiṭṭhitantena atikkantamatte pārājikaṃ. Uddhaṃ kesaggamattaṃ udakato mocite adho nāvātalena phuṭṭhokāsaṃ mukhavaṭṭiṃ atikkantamatte pārājikaṃ. Tīre bandhitvā niccale udake ṭhapitanāvāya bandhanañca ṭhitokāso cāti dve ṭhānāni. Taṃ paṭhamaṃ bandhanā moceti thullaccayaṃ. Pacchā channaṃ ākārānaṃ aññatarena ṭhānā cāveti pārājikaṃ. Paṭhamaṃ ṭhānā cāvetvā pacchā bandhanamocanepi eseva nayo. Thale ussādetvā ukkujjitvā ṭhapitanāvāya phuṭṭhokāsova ṭhānaṃ. Tassā pañcahākārehi ṭhānaparicchedo veditabbo. Nikujjitvā ṭhapitanāvāya pana mukhavaṭṭiyā phuṭṭhokāsoyeva ṭhānaṃ. Tassāpi pañcahākārehi ṭhānaparicchedaṃ ñatvā yato kutoci phuṭṭhokāsaṃ uddhañca kesaggamattaṃ atikkantamatte pārājikaṃ veditabbaṃ. Thalaṃ pana ussādetvā dvinnaṃ dārughaṭikānaṃ upari ṭhapitanāvāya dārughaṭikānaṃ phuṭṭhokāsoyeva ṭhānaṃ. Tasmā tattha mañcapādamatthakesuyeva patiṭṭhitatthaddhasāṭake nāgadantesu Ṭhapitabhiṇḍivāle ca vuttanayena vinicchayo veditabbo. Yottabaddhāya pana nāvāya saṭṭhisattatibyāmappamāṇaṃ yottaṃ amocetvāva ākaḍḍhetvā paṭhavīlaggaṃ katvā saha yottena thale ṭhapitāya nāvāya na phuṭṭhokāsamattameva ṭhānaṃ athakho yottakoṭito paṭṭhāya yāva nāvāya paṭhaviyaṃ patiṭṭhitokāsassa pacchimanto tāva dīghato tiriyaṃ pana nāvāya ca yottassa ca paṭhaviyaṃ patiṭṭhitapariyantappamāṇaṃ ṭhānanti veditabbaṃ. Taṃ dīghato vā tiriyato vā kaḍḍhantassa ekenantena phuṭṭhokāsaṃ aparena paṭhaviyaṃ patiṭṭhitantena atikkantamatte uddhaṃ kesaggamattaṃ saha yottena paṭhavito mocite pārājikaṃ. Yo pana tiṭṭhe ṭhitanāvaṃ abhiruhitvā theyyacitto arittena vā phiyena vā pājeti pārājikaṃ. Sace pana chattaṃ vā paṇāmetvā cīvaraṃ vā pādehi akkamitvā hatthehi ukkhipitvā laṅkārasadisaṃ katvā vātaṃ gaṇhāpeti balavā vāto āgamma nāvaṃ harati vāteneva sā haṭā hoti. Puggalassa natthi avahāro. Payogo atthi. So pana ṭhānā cāvanappayogo na hoti. Yadi pana taṃ nāvaṃ evaṃ gacchantaṃ pakatigamanaṃ pacchinditvā aññaṃ disābhāgaṃ neti pārājikaṃ. Sayameva yaṅkiñci gāmatiṭṭhaṃ sampattaṃ ṭhānā accāventova vikkīṇitvā gacchati nevatthi avahāro bhaṇḍadeyyaṃ pana hotīti.