Nāvaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{100} Yānaṭṭhe. Yānaṃ tāva dassento yānaṃ nāma vayhantiādimāha. Tattha upari maṇḍapasadisaṃ padaracchannaṃ sabbapariguṇaṭhimaṃ vā chādetvā kataṃ vayhaṃ. Ubhosu passesu suvaṇṇarajatādimayā gopānasiyo datvā garuḷapakkhanayena katā sandamānikā. Ratho ca sakaṭañca pākaṭameva. Tesu yatthakatthaci saviññāṇakaṃ vā aviññāṇakaṃ vā rāsiādivasena ṭhapitaṃ bhaṇḍaṃ theyyacittena ṭhānā cāventassa nāvaṭṭhe thalaṭṭhe ca vuttanayena pārājikaṃ veditabbaṃ. Ayaṃ pana viseso. Yānaṭṭhaṃ taṇḍulādibhaṇḍaṃ piṭake gaṇhato piṭake anukkhittepi piṭakaṃ paharitvā taṇḍulādīnaṃ ekābaddhabhāve vikopite pārājikaṃ. Thalaṭṭhādīsupi ayaṃ nayo labbhati. Yānaṃ avaharisasāmītiādimhi dutiyapariyesanādīni vuttanayāneva. Ṭhānā cāvetīti ettha pana dukayuttassa yānassa dvinnaṃ goṇānaṃ aṭṭha pādā dve ca cakkānīti dasaṭṭhānāni. Taṃ theyyacittassa āruhitvā dhure nisīditvā pājayato goṇānaṃ pāduddhāre thullaccayaṃ. Cakkānaṃ pana paṭhaviyaṃ patiṭṭhitappadesato kesaggamatte atikkante pārājikaṃ. Sace pana goṇā nāyaṃ amhākaṃ sāmikoti ñatvā dhuraṃ chaḍḍetvā akaḍḍhantā tiṭṭhanti vā phandanti vā rakkhati tāva. Goṇe puna ujukaṃ paṭipādetvā dhuraṃ āropetvā daḷhaṃ yojetvā pācanena vijjhitvā pājentassa vuttanayeneva tesaṃ pāduddhāre thullaccayaṃ. Cakkātikkame pārājikaṃ. Sacepi sakaddame magge ekaṃ cakkaṃ kaddame laggaṃ hoti dutiyaṃ cakkaṃ goṇā Parivattentā pavaṭṭanti. Ekassa ṭhitattā na tāva avahāro hoti. Goṇe pana puna ujukaṃ paṭipādetvā pājentassa ṭhitacakke kesaggamattaṃ phuṭṭhokāsaṃ atikkante pārājike. Catuyuttakassa pana aṭṭhārasa ṭhānāni aṭṭhayuttakassa catuttiṃsāti etenūpāyena yuttayānassa ṭhānabhedo veditabbo. Yaṃ pana ayuttaṃ dhure ekāya pacchato ca dvīhi upatthambhinīhi upatthambhetvā ṭhapitaṃ tassa tiṇṇaṃ upatthambhinīnaṃ cakkānañca vasena pañcaṭṭhānāni. Sace dhure upatthambhinī heṭṭhabhāge kappakatā hoti chaṭṭhānāni. Pacchato pana anupatthambhetvā dhure upatthambhitasseva upatthambhinīvasena tīṇi vā cattāri vā ṭhānāni. Dhurena phalakassa vā dārukassa vā upari ṭhapitassa tīṇi ṭhānāni. Tathā paṭhaviyaṃ ṭhapitassa. Taṃ kaḍḍhitvā vā ukkhipitvā vā purato ca pacchato ca ṭhānā cāventassa thullaccayaṃ. Cakkānaṃ patiṭṭhitaṭṭhāne kesaggamattaṃ atikkante pārājikaṃ. Cakkāni apanetvā dvīhi akkhasīsehi dārūnaṃ upari ṭhapitassa dve ṭhānāni. Taṃ kaḍḍhanto vā ukkhipanto vā phuṭṭhokāsaṃ atikkāmeti pārājikaṃ. Bhūmiyā ṭhapitassa dhurena catūhi ca akkhuddhīhi patiṭṭhitavasena pañcaṭṭhānāni. Taṃ dhure gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃ pacchimantehi purimante atikkante pārājikaṃ. Uddhīsu gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃ purimantehi pacchimante atikkante pārājikaṃ. Passe gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃyeva tiriyaṃ patiṭṭhitaṭṭhānassa atikkame pārājikaṃ. Majjhe gahetvā ukkhipato kesaggamatte Paṭhavito mutte pārājikaṃ. Atha uddhīkhāṇukā na honti samameva bāhaṃ katvā majjhe vijjhitvā akkhasīsāni pavesitāni honti. Taṃ heṭṭhimatalassa samantā sabbaṃ paṭhaviṃ phusitvā tiṭṭhati. Tattha catūsu disāsu uddhañca phuṭṭhaṭṭhānātikkamavasena pārājikaṃ veditabbaṃ. Bhūmiyaṃ nābhiyā ṭhapitacakkassa ekameva ṭhānaṃ. Tassa pañcahākārehi paricchedo. Nemipassena ca nābhiyā ca phusitvā ṭhitassa dve ṭhānāni. Nemiyā uṭṭhitabhāgaṃ pādena akkamitvā bhūmiyaṃ phusāpetvā aresu vā nemiyā vā gahetvā ukkhipantassa attanā kataṭṭhānaṃ ṭhānaṃ na hoti. Tasmā tasmiṃ ṭhitepi avasesaṭṭhāne atikkantamatte pārājikaṃ. Bhittiṃ nissāya ṭhapitacakkassapi dve ṭhānāni. Tattha paṭhamaṃ bhittito mocentassa thullaccayaṃ. Pacchā paṭhavito kesaggamattuddhāre pārājikaṃ. Paṭhamaṃ bhūmito mocentassa pana sace bhittiyaṃ patiṭṭhitaṭṭhānaṃ na kuppati eseva nayo. Atha aresu gahetvā heṭṭhā kaḍḍhantassa bhittiṃ phusitvā ṭhitokāsassa uparimo anto heṭṭhimaṃ antaṃ atikkamati pārājikaṃ. Maggapaṭipanne yāne yānassāmiko kenacideva karaṇīyena orohitvā maggā okkanto hoti. Athañño bhikkhu paṭipathaṃ āgacchanto ārakkhasuññaṃ passitvā yānaṃ avaharissāmīti ārohati. Tassa payogaṃ vināyeva goṇā gahetvā pakkantā. Avahāro natthi. Sesaṃ nāvāya vuttasadisanti.