Bhāraṭṭhakathā niṭṭhitā.

{102} Ārāmaṭṭhepi 1-. Ārāmaṃ tāva dassento ārāmo nāma pupphārāmo phalārāmoti āha. Tesu vassikādīnaṃ pupphanako pupphārāmo. Ambaphalādīnaṃ phalanako phalārāmo. Ārāmepi catūhi ṭhānehi nikkhittassa vinicchayo bhummaṭṭhādīsu vuttanayoeva. Tattha jātake pana. Mūlanti usīrahiraverādikaṃ yaṅkiñci mūlaṃ. Taṃ uppāṭetvā vā uppāṭitaṃ vā gaṇhato yena mūlena vatthu pūrati tasmiṃ gahite pārājikaṃ. Kandopi mūleneva saṅgahito.

Uppāṭentassa cettha appamattakepi acchinne thullaccayameva. Sesaṃ bhise vuttanayeneva veditabbaṃ. Tacanti bhesajjatthāya vā rajanatthāya vā upayogagamanakaṃ yaṅkiñci rukkhattacaṃ. Taṃ uppāṭetvā vā uppāṭitaṃ vā gaṇhantassa mūle vuttanayeneva pārājikaṃ. Pupphanti vassikamallikādi yaṅkiñci pupphaṃ. Taṃ ocinitvā vā ocitaṃ vā gaṇhantassa uppalapadumesu vuttanayeneva pārājikaṃ. Pupphānampi hi vaṇṭaṃ vā bandhanaṃ vā acchinnaṃ rakkhati. Vaṇṭabbhantare pana kesañci sūcikā hoti sā na rakkhati. Phalanti ambaphalatālaphalādi yaṅkiñci. Taṃ rukkhato gaṇhantassa vinicchayo rukkhe laggitakathāyaṃ vutto. Apanetvā ṭhapitaṃ bhummaṭṭhādisaṅgahitameva. Ārāmaṃ abhiyuñjatīti parasantakaṃ mama santako ayanti musā bhaṇitvā abhiyuñjati adinnādānassa payogattā dukkaṭaṃ. Sāmikassa vimatiṃ uppādetīti vinicchayakusalatāya balavanissitādibhāvena vā ārāmassāmikassa saṃsayaṃ janeti. Kathaṃ. Taṃ hi tathā vinicchayappasutaṃ disvā sāmiko cintesi sakkissāmi nukho ahaṃ imaṃ ārāmaṃ attano kātuṃ na sakkissāmi nukhoti evaṃ tassa vimati uppajjamānā tena uppāditā hoti. Tasmā thullaccayaṃ āpajjati. Dhuraṃ nikkhipatīti yadā pana sāmiko ayaṃ thaddho kakkhaḷo jīvitabrahmacariyantarāyaṃpi me kareyya alaṃ dāni mayhaṃ iminā ārāmenāti dhuraṃ nikkhipati abhiyuñjako pārājikaṃ āpajjati sace sayampi katadhuranikkhepo hoti. Atha pana sāmikena dhure nikkhittepi abhiyuñjako dhuraṃ anikkhipitvā Imaṃ suṭṭhu pīḷetvā mama āṇāpavattiṃ dassetvā kiṃkārapaṭissāvibhāve naṃ ṭhapetvā dassāmīti dātabbabhāve saussāhova rakkhati tāva. Athāpi abhiyuñjako acchinditvā na dāni imassa dassāmīti dhuraṃ nikkhipati sāmiko pana na nikkhipati pakkhaṃ pariyesati kālaṃ āgameti lajjiparisaṃ tāva labhāmi pacchā jānissāmīti puna gahaṇeyeva saussāho hoti rakkhatiyeva. Yadā pana sopi na dassāmīti sāmikopi na lacchāmīti evaṃ ubho dhuraṃ nikkhipanti tadā abhiyuñjakassa pārājikaṃ. Atha pana abhiyuñjitvā vinicchayaṃ kurumāno aniṭṭhite vinicchaye sāmikenapi dhuranikkhepe akate attano assāmikabhāvaṃ jānantoyeva tato kiñci pupphaṃ vā phalaṃ vā gaṇhāti bhaṇḍagghena kāretabbo. Dhammañcarantoti bhikkhusaṅghe vā rājakule vā vinicchayaṃ karonto. Sāmikaṃ parājetīti vinicchayakānaṃ ukkocaṃ datvā kūṭasakkhiṃ otāretvā ārāmassāmikaṃ jinātīti attho. Āpatti pārājikassāti na kevalaṃ tasseva sañcicca tassa atthasādhane pavattānaṃ kūṭavinicchayakānampi kūṭasakkhīnampi sabbesaṃ pārājikaṃ. Ettha ca sāmikassa dhuranikkhepavaseneva parājayo veditabbo. Anikkhittadhuro hi aparājitova hoti. Dhammañcaranto parajjatīti sacepi dhammena vinayena satthusāsanena vinicchayassa pavattattā sayaṃ parājayaṃ pāpuṇāti. Evampi musāvādena sāmikānaṃ pīḷākaraṇapaccayā thullaccayaṃ āpajjatīti.