{106} Gāmaṭṭhe yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva.

{107} Araññaṭṭhe. Araññaṃ tāva dassento araññaṃ nāma yaṃ manussānaṃ pariggahitaṃ hoti taṃ araññanti āha. Tattha yasmā araññaṃ nāma manussānaṃ pariggahitampi atthi apariggahitampi idha pana yaṃ pariggahitaṃ sārakkhaṃ yato na vinā mūlena kaṭṭhalatādīni gahetuṃ labbhanti taṃ adhippetaṃ tasmā yaṃ manussānaṃ pariggahitaṃ hotīti vatvā puna araññanti vuttaṃ. Tena imamatthaṃ dasseti na pariggahitabhāvo araññassa lakkhaṇaṃ yaṃ pana attano araññalakkhaṇena araññaṃ manussānañca pariggahitaṃ taṃ imasmiṃ atthe araññanti. Tattha vinicchayo ārāmaṭṭhādīsu vuttāsadiso. Tattha jātakesu panettha ekasmiṃpi mahaggharukkhe chinnamatte pārājikaṃ. Lataṃ vāti ettha ca vettopi latāpi latāeva. Tattha yo vetto vā latā vā dīghā hoti mahārukkhe ca gacche ca vinivijjhitvā vā veṭhetvā vā gatā sā mūle chinnāpi avahāraṃ na janeti agge chinnāpi. Yadā pana aggepi mūlepi chinnā hoti tadā avahāraṃ janeti sace na veṭhetvā ṭhitā hoti. Veṭhetvā ṭhitā pana rukkhato mocitamattā avahāraṃ janeti. Tiṇaṃ vāti ettha tiṇaṃ vā hotu paṇṇaṃ vā sabbaṃ tiṇaggahaṇena Saṅgahitaṃ. Taṃ gehacchadanādīnamatthāya parehi chinnaṃ vā attanā chinditvā vā gaṇhanto bhaṇdagghena kāretabbo. Na kevalañca tiṇapaṇṇameva aññampi yaṅkiñci vākacchalliādiṃ. Yattha sāmikā sālayā taṃ gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo. Tacchetvā ṭhapito addhagatopi rukkho na gahetabbo. Yo pana agge ca mūle ca chinno hoti sākhāpissa pūtikā jātā challiyopi galitā ayaṃ sāmikehi chaḍḍitoti gahetuṃ vaṭṭati. Lakkhaṇacchinnassāpi yadā lakkhaṇaṃ challiyā pariyonaddhaṃ hoti tadā gahetuṃ vaṭṭati. Gehādīnaṃ atthāya rukkhe chinditvā yadā tāni katāni ajjhāvuṭṭhāni ca honti dārūnipi araññe vassena ca ātapena ca vinassanti. Īdisānipi disvā chaḍḍitānīti gahetuṃ vaṭṭati. Kasmā. Yasmā araññassāmikā etesaṃ anissarā. Yehi araññassāmikānaṃ deyyadhammaṃ datvā chinnāni teeva issarā tehi ca tāni chaḍḍitāni nirālayā tattha jātāti. Yopi bhikkhu paṭhamaṃyeva araññapālānaṃ deyyadhammaṃ datvā araññaṃ pavisitvā yathārucite rukkhe gāhāpeti tassa tesaṃ ārakkhaṭṭhānaṃ agantvāpi yathārucitena maggena gantuṃ vaṭṭati. Athāpi pavisanto adatvā nikkhamanto dassāmīti rukkhe gāhāpetvā nikkhamanto tesaṃ dātabbaṃ datvā gacchati vaṭṭatieva. Athāpi ābhogaṃ katvā gacchati dehīti vutte dassāmīti dehīti vutte dātabbameva. Sace koci attano dhanaṃ datvā bhikkhussa gantuṃ dethāti vadati Laddhakappameva gantuṃ vaṭṭati. Sace pana koci issarajātiko dhanaṃ adatvāva bhikkhūnaṃ bhāgaṃ mā gaṇhāthāti vāreti. Araññapālā ca mayaṃ bhikkhūnaṃ tāpasānañca aggaṇhantā kuto lacchāma detha bhanteti vadanti dātabbameva. Yo pana araññapālesu niddāyantesu vā kīḷāpasutesu vā katthaci pakkantesu vā āgantvā kuhiṃ araññapālāti pakkositvāpi adisvā gacchati bhaṇḍadeyyaṃ. Yopi ārakkhaṭṭhānaṃ patvā kammaṭṭhānādīni manasikaronto vā aññāvihito vā asatiyā atikkamati bhaṇḍadeyyameva. Yassāpi taṃ ṭhānaṃ pattassa coro vā hatthī vā vāḷamigo vā mahāmegho vā uṭṭhahati so tamhā upaddavā muccitukāmatāya sahasā taṃ ṭhānaṃ atikkamati rakkhati tāva bhaṇḍadeyyaṃ pana hoti. Idaṃ pana araññe ārakkhaṭṭhānaṃ nāma suṅkaghāṭatopi garukataraṃ. Suṅkaghāṭakassa hi paricchedaṃ anokkamitvā dūrato pariharanto dukkaṭameva āpajjati. Idaṃ pana theyyacittena pariharantassa ākāsena gacchatopi pārājikameva. Tasmā ettha appamattena bhavitabbanti.