Araññaṭṭhakathā niṭṭhitā.

{108} Udake pana. Bhājanagatanti udakaṃ dullabhakāle udakamaṇikādīsu bhājanesu saṅgopitvā ṭhapitaṃ. Taṃ yasmiṃ bhājane ṭhapitaṃ hoti taṃ bhājanaṃ āvijjhitvā vā chiddaṃ vā katvā tattha pokkharaṇītaḷākesu ca attano bhājanaṃ pavesetvā vā gaṇhantassa Sappitelesu vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Mariyādacchedane pana tattha jātabhūtagāmena saddhimpi mariyādaṃ chindantassa adinnādānappayogattā dukkaṭaṃ. Tañca pana pahāre pahāre hoti. Anto ṭhatvā bahimukho chindanto bahiantena kāretabbo. Bahi ṭhatvā antomukho chindanto antoantena kāretabbo. Anto ca bahi ca mukho chindanto majjhe ṭhatvā taṃ bhindanto majjhena kāretabbo. Mariyādaṃ dubbalaṃ katvā gāvo pakkosati gāmadārakehi vā pakkosāpeti. Te āgantvā khurehi mariyādaṃ chindanti. Teneva chinnā hoti. Mariyādaṃ dubbalaṃ katvā gāvo udake paveseti gāmadārakehi vā pavesāpeti. Tehi uṭṭhāpitavīciyo mariyādaṃ bhinditvā gacchanti. Gāmadārake vā udake kīḷathāti vadati kīḷante vā uttāseti. Tehi uṭṭhāpitavīciyo mariyādaṃ bhinditvā gacchanti. Antoudake jātarukkhaṃ chindati aññena vā chindāpeti. Tenapi patantena uṭṭhāpitavīciyo mariyādaṃ bhinditvā gacchanti. Teneva chinnā hoti. Mariyādaṃ dubbalaṃ katvā taḷākarakkhaṇatthāya taḷākato nibbahanaudakaṃ vā niddhamanatumbaṃ vā pidahati aññato gacchantaṃ udakaṃ yathā ettha pavisati evaṃ pāliṃ vā bandhati mātikaṃ vā ujukaṃ karoti tassa uparibhāge ṭhitaṃ attano taḷākaṃ vā bhindati. Ussannaṃ udakaṃ mariyādaṃ gahetvā gacchati teneva chinnā hoti. Sabbattha nikkhantaudakagghānurūpena avahārena kāretabbo. Niddhamananāḷiṃ ugghāṭetvā nīharantassāpi Eseva nayo. Sace pana tena mariyādāya dubbalāya katāya attanoyeva dhammatāya āgantvā vā anāṇattehi gāmadārakehi āropitā vā gāviyo khurehi mariyādaṃ chindanti attanoyeva dhammatāya anāṇattehi vā gāmadārakehi udake pavesitā vīciyo uṭṭhāpenti gāmadārakā vā sayameva pavisitvā kīḷantā uṭṭhāpenti antoudake vā rukkho aññehi chijjamāno patitvā uṭṭhāpeti tā vīciyo mariyādaṃ chindanti. Sacepi mariyādaṃ dubbalaṃ katvā sukkhataḷākassa udakanibbahanaṭṭhānaṃ udakaniddhamanatumbaṃ vā pidahati aññato gamanamagge vā pāliṃ bandhati sukkhamātikaṃ vā ujukaṃ karoti pacchā deve vuṭṭhe udakaṃ āgantvā mariyādaṃ bhindati sabbattha bhaṇḍadeyyaṃ. Yo pana nidāghe sukkhavāpiyā mariyādaṃ yāvatalaṃ pāpetvā bhindati pacchā deve vuṭṭhe āgatāgataṃ udakaṃ palāyati bhaṇḍadeyyaṃ. Yattakaṃ tappaccayā sassaṃ uppajjati tato pādamattagghanakaṃpi adento sāmikānaṃ dhuranikkhepena assamaṇo hoti. Yaṃ pana sabbasādhāraṇaṃ taḷākaṃ hoti taḷāke udakassa sabbepi manussā issarā. Heṭṭhato panassa sassāni karonti. Sassapālanatthaṃ taḷākato mahāmātikā nikkhamitvā khettamajjhena yāti. Sāpi sadā sandanakāle sabbasādhāraṇā. Tato pana khuddakamātikā nīharitvā attano attano kedāresu udakaṃ pavesenti. Taṃ aññesaṃ gahetuṃ na denti. Nidāghasamayeva udake mandabhūte