Vārena udakaṃ denti. Yo udakavāre sampatte na labhati tassa sassāni milāyanti. Tasmā aññesaṃ vāre añño gahetuṃ na labhati. Tattha yo bhikkhu paresaṃ khuddakamātikato vā kedārato vā udakaṃ theyyacittena attano vā parassa vā mātikaṃ vā kedāraṃ vā paveseti aṭavīmukhaṃ vā vāheti avahārovassa hoti. Yopi cirena me udakavāro bhavissati idañca sassaṃ milāyatīti paresaṃ kedāre pavisantassa udakassa pavisanamaggaṃ pidahitvā attano kedāraṃ paveseti avahāroeva. Sace pana taḷākato aniggate paresaṃ mātikāmukhaṃ asampatte vā udake sukkhamātikaṃyeva yathā āgacchantaṃ udakaṃ aññesaṃ kedāre appavisitvā attanoyeva kedāre pavisati evaṃ tattha tattha bandhati anikkhante baddhā subaddhā nikkhante baddhā bhaṇḍadeyyaṃ. Taḷākaṃ gantvā sayameva niddhamananāḷiṃ ugghāṭetvā attano kedāraṃ pavesentassāpi natthi avahāro. Kasmā. Taḷākaṃ nissāya khettassa katattā. Kurundiādīsu pana avahāroti vuttaṃ. Taṃ vatthu kālañca desañcāti iminā lakkhaṇena na sameti. Tasmā mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttameva yuttanti.

Udakakathā niṭṭhitā.

{109} Dantaponaṃ ārāmaṭṭhakavinicchayena vinicchinitabbaṃ. Ayaṃ panettha viseso. Yo saṅghassa vettanabhaṭo hutvā devasikaṃ vā pakkhamāsavārena vā dantakaṭṭhaṃ āharati so taṃ āharitvā chinditvāpi Yāva bhikkhusaṅghaṃ na paṭicchāpeti tāva tasseva hoti. Tasmā taṃ theyyacittena gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo. Tattha jātakaṃ pana garubhaṇḍaṃ tampi bhikkhusaṅghena rakkhitaṃ gopitaṃ gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo. Eseva nayo gaṇapuggalagihimanussasantakepi chinnake acchinnake ca tesaṃ ārāmuyyānabhūmīsu jāte. Sāmaṇerā vārena bhikkhusaṅghassa dantakaṭṭhaṃ āharantā ācariyaupajjhāyānampi āharanti. Taṃ yāva chinditvā saṅghaṃ na paṭicchāpenti tāva sabbaṃ tesaṃyeva hoti. Tasmā tampi theyyacittena gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo. Yadā pana te chinditvā saṅghassa paṭicchāpetvā dantakaṭṭhamālake nikkhipanti yathāsukhaṃ bhikkhusaṅgho paribhuñjatūti tato paṭṭhāya avahāro natthi. Vattaṃ pana jānitabbaṃ. Yo hi devasikaṃ saṅghamajjhe osarati tena divase divase ekameva dantakaṭṭhaṃ gahetabbaṃ. Yo pana devasikaṃ na osarati padhānaghare vasitvā dhammassavane vā uposathagge vā dissati tena pamāṇaṃ sallakkhetvā cattāri pañca dantakaṭṭhāni attano vasanaṭṭhāne ṭhapetvā khāditabbāni. Tesu khīṇesu sace pana dantakaṭṭhamālake bahūni hontiyeva puna āharitvā khāditabbāni. Yadi pamāṇaṃ asallakkhetvā āharati tesu akkhīṇesuyeva mālake khīyati tato keci therā yehi gahitāni te paṭiāharantūti vadeyyuṃ keci khādantu puna sāmaṇerā āharissantīti. Tasmā vivādaparihāratthaṃ pamāṇaṃ sallakkhetabbaṃ. Gahaṇe pana doso natthi. Maggaṃ gacchantenapi ekaṃ vā dve vā thavikāya pakkhipitvā gantabbanti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๖๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์ มาติกา”