Upadhāreyyāthāti vutto sādhūti sampaṭicchati dunnikkhittaṃ vā maññamāno aññasmiṃ ṭhāne ṭhapeti tasseva gīvā. Nāhaṃ jānāmīti paṭikkhipantassa pana natthi gīvā. Yopi tassa passantasseva ṭhapeti bhaṇḍāgārikañca na sampaṭicchāpeti naṭṭhaṃ sunaṭṭhameva. Sace taṃ bhaṇḍāgāriko aññatra ṭhapeti naṭṭhe gīvā. Sace bhaṇḍāgāraṃ suguttaṃ sabbo saṅghassa ca cetiyassa ca parikkhāro tattheva ṭhapiyati bhaṇḍāgāriko ca bālo abyatto dvāraṃ vivaritvā dhammakathaṃ vā sotuṃ aññaṃ vā kiñaci kātuṃ katthaci gacchati taṃkhaṇaṃ disvā yattakaṃ corā haranti sabbantassa gīvā. Bhaṇḍāgārato nikkhamitvā bahi caṅkamantassa vā dvāraṃ vivaritvā sarīraṃ utuṃ gāhāpentassa vā tattheva samaṇadhammānuyogena nisinnassa vā tattheva nisīditvā kenaci kammena byāvaṭassa vā uccārapassāvapīḷitassāpi sato tattheva upacāre vijjamāne bahi gacchato vā aññena vā kenaci ākārena pamattassa sato dvāraṃ vivaritvā vā vivaṭameva pavisitvā vā sandhiṃ chinditvā vā yattakaṃ tassa pamādapaccayā corā haranti sabbaṃ tasseva gīvā. Uṇhasamaye pana vātapānaṃ vivaritvā nipajjituṃ vaṭṭatīti vadanti. Uccārapassāvapīḷitassa pana tasmiṃ upacāre asati aññattha gacchantassa gilānapakkhe ṭhitattā avisayo tasmā gīvā na hoti. Yo pana anto uṇuhapīḷito dvāraṃ suguttaṃ katvā bahi nikkhamati. Corā ca naṃ gahetvā dvāraṃ vivarāti vadanti. Yāvatatiyaṃ na vivaritabbaṃ. Yadi pana te corā sace na vivarasi tañca māressāma dvārañca bhinditvā parikkhāraṃ harissāmāti pharasuādīni ukkhipanti. Mayi ca mate saṅghassa ca senāsane vinaṭṭhe guṇo natthīti vivarituṃ vaṭṭati. Idhāpi avisayattā gīvā natthīti vadanti. Sace koci āgantuko kuñcikaṃ vā deti dvāraṃ vā vivarati yattakaṃ corā haranti sabbaṃ tassa gīvā. Saṅghena bhaṇḍāgāraguttatthāya sūciyantakaṃ ca kuñcikamuddikā ca yojetvā dinnā hoti. Bhaṇḍāgāriko ghaṭikamattaṃ datvā nipajjati. Corā vivaritvā parikkhāraṃ haranti. Tasseva gīvā. Sūciyantakañca kuñcikamuddikañca yojetvā nipannaṃ panetaṃ sace corā āgantvā vivarāti vadanti tattha purimanayeneva paṭipajjitabbaṃ. Evaṃ guttiṃ katvā nipanne pana sace bhittiṃ vā chadanaṃ vā bhinditvā ummaṅgena vā pavisitvā haranti na tassa gīvā. Sace bhaṇḍāgāre aññepi therā vasanti vivaṭe dvāre attano parikkhāraṃ gahetvā gacchanti bhaṇḍāgāriko tesu gatesu dvāraṃ na jaggati sace tattha kiñci avahariyati bhaṇḍāgārikassa issaratāya bhaṇḍāgārikasseva gīvā. Therehi pana sahāyehi bhavitabbaṃ. Ayaṃ tattha sāmīci. Yadi pana bhaṇḍāgāriko tumhe bahi ṭhatvāva tumhākaṃ parikkhāraṃ gaṇhātha mā pavisathāti vadati tesañca eko lolamahāthero sāmaṇerehi ceva upaṭṭhākehi ca saddhiṃ bhaṇḍāgāraṃ pavisitvā nisīdati ceva nipajjati ca yattakaṃ bhaṇḍaṃ nassati sabbantassa gīvā. Bhaṇaḍāgārikena pana avasesattherehi ca sahāyehi bhavitabbaṃ. Atha bhaṇḍāgārikova lolasāmaṇere ca upaṭṭhāke ca gahetvā bhaṇḍāgāre nisīdati ceva nipajjati ca yaṃ tattha nassati sabbantasseva gīvā. Tasmā bhaṇḍāgārikeneva tattha vasitabbaṃ. Avasesehi maṇḍape ca rukkhamūle ca vasitabbaṃ na ca bhaṇḍāgāreti. Ye pana attano attano sabhāgabhikkhūnaṃ vasanagabbhesu parikkhāraṃ ṭhapenti parikkhāre naṭṭhe yehi ṭhapito tesaṃyeva gīvā. Itarehi pana sahāyehi bhavitabbaṃ. Yadi pana saṅgho bhaṇḍāgārikassa vihāreyeva yāgubhattaṃ dāpeti so ca bhikkhācāratthāya gāmaṃ gacchati naṭṭhantasseva gīvā. Bhikkhācāraṃ pavisantehi atirekacīvaraṃ rakkhaṇatthāya ṭhapitavihāravārikassāpi yāgubhattaṃ vā nivāpaṃ vā labhamānasseva bhikkhācāraṃ gacchato yaṃ tattha nassati sabbaṃ gīvā. Na kevalañca etameva bhaṇḍāgārikassa viya yaṃ tassa ca pamādapaccayā nassati sabbaṃ gīvā. Sace vihāro mahā hoti aññaṃ padesaṃ rakkhituṃ gacchantassa aññasmiṃ padese nikkhittaṃ haranti avisayattā gīvā na hoti. Īdise pana vihāravemajjhe sabbesaṃ osaraṇaṭṭhāne parikkhāre ṭhapetvā nisīditabbaṃ. Vihāravārikā vā dve tayo ṭhapetabbā. Sace tesampi appamattānaṃ itocītoca rakkhataṃyeva kiñci nassati gīvā na hoti. Vihāravārike bandhitvā haritabhaṇḍaṃpi corānaṃ paṭipathaṃ gatesu aññena maggena haritabhaṇḍampi na tesaṃ gīvā. Sace vihāravārikānaṃ vihāre dātabbaṃ yāgubhattaṃ vā nivāpo vā Na hoti tehi pattabbalābhato atirekā dve tisso yāgusalākā tesaṃ pahonakabhattasalākā ca ṭhapetuṃ vaṭṭati. Nibaddhaṃ katvā pana na ṭhapetabbā. Manussā hi vipaṭisārino honti vihāravārikāyeva amhākaṃ bhattaṃ bhuñjantīti. Tasmā parivattetvā parivattetvā ṭhapetabbā. Sace tesaṃ sabhāgā salākabhattāni āharitvā denti iccetaṃ kusalaṃ no ce denti vāraṃ gāhāpetvā nīharāpetabbāni. Sace vihāravāriko dve tisso yāgusalākā cattāri pañca salākabhattāni ca labhamānova bhikkhācāraṃ gacchati bhaṇḍāgārikassa viya sabbaṃ naṭṭhaṃ gīvā hoti. Sace saṅghassa vihārapālānaṃ dātabbaṃ bhattaṃ vā nivāpo vā natthi bhikkhu vihāravāraṃ gahetvā attano attano nissitake jagganti sampattaṃ vāraṃ aggahetuṃ na labhanti yathā aññe bhikkhū karonti tatheva kātabbaṃ. Bhikkhūhi pana asahāyassa vā attadutiyassa vā yassa sabhāgo bhikkhu bhattaṃ ānetvā dātā natthi evarūpassa vāro na pāpetabbo. Yampi pākavaṭṭatthāya vihāre ṭhapenti taṃ gahetvā upajīvantena ṭhātabbaṃ. Yo taṃ na upajīvati vāraṃ na gāhāpetabbo. Phalāphalatthāyapi vihāre bhikkhuṃ ṭhapenti jaggitvā gopetvā phalavārena bhājetvā khādanti. Yo tāni khādati tena ṭhātabbaṃ. Anupajīvanto na gāhāpetabbo. Senāsanamañcapīṭhapaccattharaṇarakkhaṇatthāyapi ṭhapenti. Āvāse vasantena ṭhātabbaṃ. Abbhokāsiko pana

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๒๖๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “บทภาชนีย์ มาติกา”