อนาปัตติวาร
{131} Evaṃ vatthuvasena ca cittavasena ca āpattibhedaṃ dassetvā idāni anāpattiṃ dassento anāpatti sakasaññissātiādimāha. Tattha sakasaññissāti sakasaññissa mayhaṃ santakaṃ idaṃ bhaṇḍanti evaṃ saññissa parabhaṇḍampi gaṇhato gahaṇe anāpatti. Gahitaṃ puna dātabbaṃ sace sāmikehi dehīti vutto. Na deti tesaṃ dhuranikkhepe pārājikaṃ. Vissāsaggāheti vissāsaggahaṇe anāpatti. Vissāsaggāhalakkhaṇaṃ pana iminā suttena jānitabbaṃ anujānāmi bhikkhave pañcahaṅgehi samannāgatassa vissāsaṃ gahetuṃ sandiṭṭho ca hoti sambhatto ca ālapito ca jīvati ca gahite ca attamanoti. Tattha sandiṭṭhoti diṭṭhamattakamitto. Sambhattoti daḷhamitto. Ālapitoti mama santakaṃ yaṃ icchasi taṃ gaṇheyyāsi āpucchitvā gahaṇe kāraṇaṃ natthīti vutto. Jīvatīti anuṭṭhānaseyyāya sayitopi yāva jīvitindriyūpacchedaṃ na pāpuṇāti. Gahite ca attamanoti Gahite tuṭṭhacitto hoti. Evarūpassa santakaṃ gahite attamano bhavissatīti jānante gahetuṃ vaṭṭati. Avasesapariyādānavasena cetāni pañca aṅgāni vuttāni. Vissāsaggāho pana tīhi aṅgehi ruhati sandiṭṭho jīvati gahite attamano sambhatto jīvati gahite attamano ālapito jīvati gahite attamanoti. Yo pana jīvati na ca gahite attamano hoti tassa santakaṃ vissāsaggāhena gahitampi puna dātabbaṃ. Dadamānena ca matakadhanantāva ye tassa dhane issarā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā tesaṃ dātabbaṃ. Anattamanassa santakaṃ tasseva dātabbaṃ. Yo pana paṭhamameva suṭṭhu kataṃ tayā mama santakaṃ gaṇhantenāti vacībhedena vā cittuppādamatteneva vā anumoditvā pacchā kenaci kāraṇena kupito paccāharāpetuṃ na labhati 1-. Yopi adātukāmo cittena pana adhivāseti na kiñci vadati sopi puna paccāharāpetuṃ na labhati. Yo pana mayā tumhākaṃ santakaṃ gahitaṃ vā paribhuttaṃ vāti vutte gahitaṃ vā hotu paribhuttaṃ vā mayā pana taṃ kenacideva karaṇīyena ṭhapitaṃ taṃ pākatikaṃ kātuṃ vaṭṭatīti vadati ayaṃ paccāharāpetuṃ labhati. Tāvakāliketi paṭidassāmi paṭikarissāmīti evaṃ gaṇhantassa tāvakālikepi gahaṇe anāpatti. Gahitampana sace bhaṇḍassāmiko puggalo vā gaṇo vā tuyhevetaṃ hotūti anujānāti iccetaṃ kusalaṃ no ce anujānāti āharāpente dātabbaṃ. Saṅghasantakaṃ pana paṭidātumeva vaṭṭati.