Asubhabhāvanāya ānisaṃsaṃ dassento vaṇṇaṃ bhāsati guṇaṃ parikitteti. Seyyathīdaṃ. Asubhabhāvanābhiyutto bhikkhave bhikkhu kesādīsu vā vatthūsu uddhumātakādīsu vā vatthūsu pañcaṅgavippahīnaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ tividhakalyāṇaṃ dasalakkhaṇasampannañca paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilabhati so taṃ paṭhamajjhānasaṅkhātaṃ cittamañjusaṃ nissāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā uttamatthaṃ arahattaṃ pāpuṇātīti.

Tatrīmāni paṭhamassa jhānassa dasalakkhaṇāni pāripanthikato cittavisuddhi majjhimassa samādhinimittassa paṭipatti tattha cittappakkhandanaṃ visuddhassa cittassa ajjhupekkhaṇaṃ samathapaṭipannassa ajjhupekkhaṇaṃ ekaggūpaṭṭhānassa ajjhupekkhaṇaṃ tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena sampahaṃsanā indriyānaṃ ekarasaṭṭhena tadanurūpagaviriyavāhanaṭṭhena āsevanaṭṭhena sampahaṃsanāti. Tatrāyaṃ pāli paṭhamassa jhānassa ko ādi kiṃ majjhe kiṃ pariyosānaṃ. Paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi upekkhānubrūhanā majjhe sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi ādissa katilakkhaṇāni. Ādissa tīṇi lakkhaṇāni. Yo tassa paripantho tato cittaṃ visujjhati visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samādhinimittaṃ paṭipajjati paṭipannattā tattha cittaṃ pakkhandati. Yañca paripanthato cittaṃ visujjhati yañca visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samādhinimittaṃ paṭipajjati yañca paṭipannattā tattha cittaṃ

Pakkhandati paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi ādissa imāni tīṇi lakkhaṇāni. Tena vuccati paṭhamaṃ jhānaṃ ādikalyāṇañceva hoti tilakkhaṇasampannañcāti. Paṭhamassa jhānassa upekkhānubrūhanā majjhe majjhassa katilakkhaṇāni. Majjhassa tīṇi lakkhaṇāni. Visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati ekaggūpaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati. Yañca visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati yañca samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati yañca ekaggūpaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati paṭhamassa jhānassa upekkhānubrūhanā majjhe majjhassa imāni tīṇi lakkhaṇāni. Tena vuccati paṭhamaṃ jhānaṃ majjhekalyāṇañceva hoti tilakkhaṇasampannañcāti. Paṭhamassa jhānassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ pariyosānassa katilakkhaṇāni. Pariyosānassa cattāri lakkhaṇāni. Tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena sampahaṃsanā indriyānaṃ ekarasaṭaṭhena sampahaṃsanā tadanurūpagaviriyavāhanaṭṭhena sampahaṃsanā āsevanaṭṭhena sampahaṃsanā. Paṭhamassa jhānassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ pariyosānassa imāni cattāri lakkhaṇāni. Tena vuccati paṭhamaṃ jhānaṃ pariyosānakalyāṇañceva hoti catullakkhaṇasampannañcāti. Evaṃ tividhattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ vitakkasampannañceva hoti vicārapītisukhasampannañca cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca viriyasatisamādhipaññāsampannañcāti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “นิทานปฐมบัญญัติ เรื่องภิกษุหลายรูป”