Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti .pe. Passasissāmīti sikkhatīti oḷārikaṃ kāyasaṅkhāraṃ passambhento paṭippassambhento nirodhento vūpasamento assasissāmi passasissāmīti sikkhati. Tatrevaṃ oḷārikasukhumatā ca passaddhi ca veditabbā. Imassa hi bhikkhuno pubbe apariggahitakāle kāyo ca cittañca sadarathā honti oḷārikānaṃ kāyacittānaṃ oḷārikatte avūpasante assāsappassāsāpi oḷārikā honti balavatarā hutvā pavattanti nāsikā nappahoti mukhena assasantopi passasantopi tiṭṭhati. Yadā panassa kāyopi cittampi pariggahitā honti tadā te santā honti vūpasantā. Tesu santesu assāsappassāsā sukhumā hutvā pavattanti atthi nukho natthīti vicetabbākārappattā honti. Seyyathāpi purisassa dhāvitvā pabbatā vā orohitvā mahābhāraṃ vā sīsato oropetvā ṭhitassa oḷārikā assāsappassāsā honti nāsikā nappahoti mukhena assasantopi passasantopi tiṭṭhati. Yadā panesa taṃ parissamaṃ vinodetvā nahātvā ca pivitvā ca allasāṭakaṃ hadaye katvā sītāya chāyāya nipanno hoti athassa te assāsappassāsā sukhumā honti atthi nukho natthīti vicetabbākārappattā. Evameva imassa bhikkhuno pubbe apariggahitakāle kāyo ca .pe. Vicetabbākārappattā honti. Taṃ kissa hetu. Tathāhissa pubbe apariggahitakāle oḷārikoḷārike kāyasaṅkhāre passambhemīti ābhogasamannāhāramanasikārapaccavekkhaṇā natthi. Pariggahitakāle pana atthi. Tenassa apariggahitakālato pariggahitakāle kāyasaṅkhāro sukhumo hoti. Tenāhu porāṇā
Sāraddhe kāye citte ca adhimattaṃ pavattati
asāraddhamhi kāyamhi sukhumaṃ sampavattatīti. Pariggahepi oḷāriko paṭhamajjhānūpacāre sukhumo. Tasmimpi oḷāriko paṭhamajjhāne sukhumo. Paṭhamajjhāne ca dutiyajjhānūpacāre ca oḷāriko dutiyajjhāne sukhumo. Dutiyajjhāne ca tatiyajjhānūpacāre ca oḷāriko tatiyajjhāne sukhumo. Tatiyajjhāne ca catutthajjhānūpacāre ca oḷāriko catutthajjhāne atisukhumo appavattimeva pāpuṇāti. Idaṃ tāva dīghabhāṇakasaṃyuttabhāṇakānaṃ mataṃ. Majjhimabhāṇakā pana paṭhamajjhāne oḷāriko dutiyajjhānūpacāre sukhumoti evaṃ heṭṭhimaheṭṭhimajjhānato uparūparijjhānūpacārepi sukhumataraṃ icchanti. Sabbesaṃyeva pana matena apariggahitakāle pavattakāyasaṅkhāro pariggahitakāle paṭippassambhati pariggahitakāle pavattakāyasaṅkhāro paṭhamajjhānūpacāre .pe. Catutthajjhānūpacāre pavattakāyasaṅkhāro catutthajjhāṇe paṭippassambhati. Ayaṃ tāva samathe nayo. Vipassanāyaṃ pana apariggahe pavatto kāyasaṅkhāro oḷāriko mahābhūtapariggahe sukhumo sopi oḷāriko upādārūpapariggahe sukhumo sopi oḷāriko sakalarūpapariggahe sukhumo sopi oḷāriko arūpapariggahe sukhumo sopi oḷāriko rūpārūpapariggahe sukhumo sopi oḷāriko paccayapariggahe sukhumo sopi oḷāriko sapaccayanāmarūpadassane sukhumo sopi oḷāriko lakkhaṇārammaṇikavipassanāya sukhumo sopi dubbalavipassanāya oḷāriko balavavipassanāya sukhumo. Tattha Pubbe vuttanayeneva purimassa purimassa pacchimena pacchimena passaddhi veditabbā. Evamettha oḷārikasukhumatā ca passaddhi ca veditabbā. Paṭisambhidāyaṃ panassa saddhiṃ codanāsodhanāhi evamattho vutto. Kathaṃ. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmi .pe. Passasissāmīti sikkhati. Katame kāyasaṅkhārā. Dīghaṃ assāsā kāyikā ete dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati dīghaṃ passāsā kāyikā ete dhammā .pe. Rassaṃ assāsā rassaṃ passāsā sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsā sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsā kāyikā ete dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa ānamanā vinamanā sannamanā paṇamanā iñjanā phandanā calanā kampanā passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati. Yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa na ānamanā na vinamanā na sannamanā na paṇamanā aniñjanā aphandanā acalanā akampanā santaṃ sukhumaṃ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmi passasissāmīti sikkhati. Iti kira passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati. Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā na hoti assāsappassāsānañca pabhāvanā na hoti ānāpānassatiyā ca pabhāvanā na hoti Ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā na hoti na ca taṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi. Iti kira passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmi passasissāmīti sikkhati. Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti assāsappassāsānañca pabhāvanā hoti ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā hoti tañca naṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi. Yathākathaṃ viya. Seyyathāpi kaṃse ākoṭṭite paṭhamaṃ oḷārikā saddā pavattanti. Oḷārikānaṃ saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike sadde atha pacchā sukhumakā saddā pavattanti sukhumakānaṃ saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi sukhumake sadde atha pacchā sukhumasaddanimittārammaṇatāpi cittaṃ pavattati. Evameva paṭhamaṃ oḷārikā assāsappassāsā pavattanti oḷārikānaṃ assāsappassāsānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike assāsappassāse atha pacchā sukhumakā assāsappassāsā pavattanti sukhumakānaṃ assāsappassāsānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi sukhumake assāsappassāse atha pacchā sukhumaassāsappassāsanimittārammaṇatāpi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti assāsappassāsānañca pabhāvanā hoti ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti Ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā hoti tañca naṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsappassāsā kāyo upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ kāyo upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānañceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassatīti tena vuccati kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanāti. Ayaṃ tāvettha kāyānupassanāvasena vuttassa paṭhamacatukkassa anupubbapadavaṇṇanā. Yasmā panettha idameva catukkaṃ ādikammikassa kammaṭṭhānavasena vuttaṃ itarāni pana tīṇi catukkāni ettha pattajjhānassa vedanācittadhammānupassanāvasena vuttāni tasmā idaṃ kammaṭṭhānaṃ bhāvetvā ānāpānacatutthaj- jhānapadaṭṭhānāya vipassanāya saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇitukāmena buddhaputtena yaṃ kātabbaṃ taṃ sabbaṃ idheva tāva ādikammikassa kulaputtassa vasena ādito pabhūti evaṃ veditabbaṃ.