Honti iñjitā ca phanditā ca passāsādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato bahiddhā vikkhepagatena cittena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā cāti. Tasmā anubandhanāya manasikarontena na ādimajjhapariyosānavasena manasikātabbaṃ. Apica kho phusanāvasena ca ṭhapanāvasena ca manasikātabbaṃ. Gaṇanānubandhanavasena viya hi phusanāṭhapanāvasena visuṃ manasikāro natthi. Phuṭṭhaphuṭṭhaṭṭhāneyeva pana gaṇento gaṇanāya ca phusanāya ca manasikaroti. Tattheva gaṇanaṃ paṭisaṃharitvā te satiyā anubandhanto appanāvasena ca cittaṃ ṭhapento anubandhanāya ca phusanāya ca ṭhapanāya ca manasikarotīti vuccati. Svāyamattho aṭṭhakathāyaṃ vuttapaṅguladovārikopamāhi paṭisambhidāyaṃ vuttakakacopamāya ca veditabbo. Tatrāyaṃ paṅgulopamā seyyathāpi paṅgulo dolāya kīḷataṃ mātāputtānaṃ dolaṃ khipitvā tattheva dolatthambhamūle nisinno kamena āgacchantassa ca gacchantassa ca dolāphalakassa ubho koṭiyo majjhañca passati na ca ubhokoṭimajjhānaṃ dassanatthaṃ byāvaṭo hoti evamevāyaṃ bhikkhu sativasena upanibandhanatthambhamūle ṭhapetvā assāsappassāsadolaṃ khipitvā tattheva nimitte satiyā nisinno kamena āgacchantānañca gacchantānañca phuṭṭhaṭṭhāne assāsappassāsānaṃ ādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchanto tattha ca cittaṃ ṭhapento passati na ca tesaṃ dassanatthaṃ byāvaṭo hoti. Ayaṃ paṅgulopamā. Ayampana dovārikopamā seyyathāpi dovāriko nagarassa anto ca bahi ca purise ko tvaṃ kuto vā āgato kuhiṃ vā gacchati kiṃ vā te hattheti na vīmaṃsati na hi tassa te bhārā dvārappattaṃ dvārappattaṃyeva pana vīmaṃsati evameva imassa bhikkhuno anto paviṭṭhavātā ca bahi nikkhantavātā ca na bhārā honti dvārappattā dvārappattāyeva bhārāti. Ayaṃ dovārikopamā. Kakacopamā pana ādito pabhūti veditabbā. Vuttaṃ hetaṃ

nimittaṃ assāsappassāsā anārammaṇamekacittassa

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “นิทานปฐมบัญญัติ เรื่องภิกษุหลายรูป”