anupubbamparicitā yathā buddhena desitā
somaṃ lokaṃ pabhāseti abbhāmuttova candimāti. Ayaṃ kakacopamā. Idha panassa āgatāgatavasena amanasikāramattameva Payojananti veditabbaṃ. Idaṃ kammaṭṭhānaṃ manasikaroto kassaci na cireneva nimittañca uppajjati avasesajjhānaṅgapaṭimaṇḍitā appanā saṅkhātā ṭhapanā ca sampajjati. Kassaci pana gaṇanāvaseneva manasikārakālato pabhūti yathā sāraddhakāyassa mañce vā pīṭhe vā nisīdato mañcapīṭhaṃ onamati vikuṭṭati paccattharaṇaṃ valiṃ gaṇhāti asāraddhakāyassa pana nisīdato neva mañcapīṭhaṃ onamati na vikuṭṭati na paccattharaṇaṃ valiṃ gaṇhāti tūlapicupūritaṃ viya mañcapīṭhaṃ hoti kasmā yasmā asāraddhakāyo lahuko hoti evameva gaṇanāvasena manasikārakālato pabhūti anukkamato oḷārikaassāsappassāsanirodhavasena kāyadarathe vūpasante kāyopi cittampi lahukaṃ hoti sarīraṃ ākāse laṅghanākārappattaṃ viya hoti tassa oḷārike assāsappassāse niruddhe sukhumassāsappassāsanimittārammaṇaṃ cittaṃ pavattati tasmimpi niruddhe aparāparaṃ tato sukhumatarasukhumataranimittārammaṇaṃ pavattatiyeva. Kathaṃ. Yathā puriso mahatiyā lohasalākāya kaṃsatālaṃ ākoṭṭeyya ekappahārena mahāsaddo uppajjeyya tassa oḷārikasaddārammaṇaṃ cittaṃ pavatteyya niruddhe oḷārike sadde atha pacchā sukhumasaddanimittārammaṇaṃ tasmimpi niruddhe aparāparaṃ tato sukhumatarasukhumatarasaddanimittārammaṇaṃ pavattateva evanti veditabbaṃ. Vuttampi cetaṃ seyyathāpi kaṃse ākoṭṭiteti. Vitthāro. Yathā hi aññāni kammaṭṭhānāni uparūpari vibhatāni honti Na tathā idaṃ. Idampana uparūpari bhāventassa bhāventassa sukhumataṃ gacchati upaṭṭhānampi na upagacchati. Evaṃ anupaṭṭhahante pana tasmiṃ na tena bhikkhunā uṭṭhāyāsanā cammakhaṇḍaṃ papphoṭetvā gantabbaṃ. Kiṃ kātabbaṃ ācariyaṃ pucchissāmīti vā naṭṭhaṃ dāni me kammaṭṭhānanti vā na vuṭṭhātabbaṃ. Iriyāpathaṃ vikopetvā gacchato hi kammaṭṭhānaṃ navaṃ navameva hoti tasmā yathānisinneneva desato āharitabbaṃ. Tatrāyaṃ āharaṇūpāyo. Tena hi bhikkhunā kammaṭṭhānassa anupaṭṭhahanabhāvaṃ ñatvā iti paṭisañcikkhitabbaṃ ime assāsappassāsā nāma kattha atthi kattha natthi kassa vā atthi kassa vā natthīti athevaṃ paṭisañcikkhato ime antomātukucchiyaṃ natthi udake nimuggānaṃ natthi tathā asaññibhūtānaṃ matānaṃ catutthajjhānasamāpannānaṃ rūpārūpabhavasamaṅgīnaṃ nirodhasamāpannānanti ñatvā evaṃ attanāva attā paṭicodetabbo nanu tvaṃ paṇḍita neva mātukucchigato na udake nimuggo na asaññibhūto na mato na catutthajjhānasamāpanno na rūpārūpabhavasamaṅgī na nirodhasamāpanno atthiyeva te assāsappassāsā mandapaññatāya pana pariggahetuṃ na sakkosīti. Athānena pakatiphuṭṭhavaseneva cittaṃ ṭhapetvā manasikāro pavattetabbo. Ime hi dīghanāsikassa nāsāpuṭaṃ ghaṭṭentā pavattanti rassanāsikassa uttaroṭṭhaṃ. Tasmānena imaṃ nāma ṭhānaṃ ghaṭṭentīti nimittaṃ ṭhapetabbaṃ. Imameva hi Atthavasaṃ paṭicca vuttaṃ bhagavatā nāhaṃ bhikkhave muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatibhāvanaṃ vadāmīti. Kiñcāpi hi yaṅkiñci kammaṭṭhānaṃ satassa sampajānasseva sampajjati ito aññaṃ pana manasikarontassa pākaṭaṃ hoti. Idaṃ pana ānāpānassatikammaṭṭhānaṃ garukaṃ garukabhāvanaṃ buddhapaccekabuddhabuddhaputtānaṃ mahāpurisānaṃyeva manasikārabhūmibhūtaṃ na ceva ittaraṃ na ittarasattasamāsevitaṃ yathā yathā manasikariyati tathā tathā santañceva hoti sukhumañca tasmā ettha balavatī sati ca paññā ca icchitabbā. Yathā hi maṭṭhasāṭakassa tunnakaraṇakāle sūcipi sukhumā icchitabbā sūcipāsavedhanampi tato sukhumataraṃ evameva maṭṭhasāṭakasadisassa imassa kammaṭṭhānassa bhāvanākāle sūcipaṭibhāgā satipi sūcipāsavedhanapaṭibhāgā taṃ sampayuttā paññāpi balavatī icchitabbā. Tāhi capana satipaññāhi samannāgatena bhikkhunā na te assāsappassāsā aññatra pakatiphuṭṭhokāsā pariyesitabbā. Yathā pana kasako kasitvā balivadde muñcitvā gocarābhimukhe katvā chāyāya nisinno visameyya athassa te balivaddā vegena aṭaviṃ paviseyyuṃ. Yo hoti cheko kasako so puna te gahetvā yojetukāmo na tesaṃ anupadaṃ gantvā aṭaviṃ āhiṇḍati athakho rasmiñca paṭodañca gahetvā ujukameva tesaṃ nipātatiṭṭhaṃ gantvā nisīdati vā nipajjati vā. Atha te goṇe divasabhāgaṃ caritvā udapānatiṭṭhaṃ otaritvā nahātvā ca pivitvā ca Paccuttaritvā ṭhite disvā rasmiyā bandhitvā paṭodena vijjhanto ānetvā yojetvā puna kammaṃ karoti. Evameva tena bhikkhunā na te aññatra pakatiphuṭṭhokāsā pariyesitabbā. Satirasmiṃ pana paññāpaṭodañca gahetvā pakatiphuṭṭhokāse cittaṃ ṭhapetvā manasikāro pavattetabbo. Evaṃ hissa manasikaroto na cirasseva te upaṭṭhahanti nipātatiṭṭhe viya goṇā. Tato tena satirasmiyā bandhitvā tasmiṃyeva ṭhāne yojetvā paññāpaṭodena vijjhantena puna kammaṭṭhānaṃ anuyuñjitabbaṃ. Tassevamanuyuñjato na cirasseva nimittaṃ upaṭṭhāti. Taṃ panetaṃ na sabbesaṃ ekasadisaṃ hoti. Apica kho kassaci sukhasamphassaṃ uppādayamāno tūlapicu viya kappātapicu viya vātadhārā viya ca upaṭṭhātīti ekacce āhu. Ayaṃ pana aṭṭhakathāvinicchayo. Idaṃ hi kassaci tārakarūpaṃ viya maṇiguḷikā viya muttāguḷikā viya ca kassaci kharasamphassaṃ hutvā kappāsaṭṭhi viya sāradārusūci viya ca kassaci dīghapāmaṅgasuttaṃ viya kusumadāmaṃ viya dhūmasikhā viya ca kassaci vitthatamakkaṭakasuttaṃ viya balāhakapaṭalaṃ viya padumapupphaṃ viya rathacakkaṃ viya candamaṇḍalaṃ viya suriyamaṇḍalaṃ viya ca upaṭṭhāti. Tañca panetaṃ yathā sambahulesu bhikkhūsu suttantaṃ sajjhāyitvā nisinnesu ekena bhikkhunā tumhākaṃ kīdisaṃ hutvā idaṃ suttaṃ upaṭṭhātīti vutte eko mayhaṃ mahatī pabbateyyā nadī viya hutvā upaṭṭhātīti āha. Aparo mayhaṃ ekavanarāji Viya añño mayhaṃ sītacchāyo sākhāsampanno phalabhārabharitarukkho viyāti. Tesaṃ hi ekameva suttaṃ saññānānatāya nānato upaṭṭhāsi. Evaṃ ekameva kammaṭṭhānaṃ saññānānatāya nānato upaṭṭhāsi. Saññājaṃ hi etaṃ saññānidānaṃ saññāpabhavaṃ tasmā saññānānatāya nānato upaṭṭhātīti veditabbaṃ. Ettha ca aññameva assāsārammaṇaṃ cittaṃ aññaṃ passāsārammaṇaṃ aññaṃ nimittārammaṇaṃ. Yassa hi ime tayo dhammā natthi tassa kammaṭṭhānaṃ neva appanaṃ na upacāraṃ pāpuṇāti. Yassa panīme tayo dhammā atthi tasseva kammaṭṭhānaṃ appanañca upacārañca pāpuṇāti. Vuttaṃ hetaṃ