ārakkhamhi asantamhi laddhaṃ laddhaṃ vinassatīti. Tatrāyaṃ rakkhaṇupāyo. Tena bhikkhunā āvāso gocaro bhassaṃ puggalo bhojanaṃ utu iriyāpathoti imāni satta asappāyāni vajjetvā tāneva satta sappāyāni sevantena punappunaṃ taṃ nimittaṃ manasikātabbaṃ. Evaṃ sappāyasevanena nimittaṃ thiraṃ katvā vuḍḍhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ gamayitvā vatthuvisadakiriyā indriyasamatta- paṭipādanatā nimittakusalatā yasmiṃ samaye cittaṃ niggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ niggaṇhanā yasmiṃ samaye cittaṃ paggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittappaggaṇhanā yasmiṃ samaye cittaṃ sampahaṃsetabbaṃ tasmiṃ samaye cittasampahaṃsanā yasmiṃ samaye cittaṃ ajjhupekkhitabbaṃ tasmiṃ samaye cittaajjhupekkhanā asamāhitapuggalaparivajjanā samāhitapuggalasevanā tadadhimuttatāti imāni dasa appanākosallāni avijahantena yogo karaṇīyo. Tassevamanuyuñjantassa viharato idāni appanā uppajjissatīti bhavaṅgaṃ vicchinditvā nimittārammaṇaṃ manodvārāvajjanaṃ uppajjati. Tasmiñca niruddhe tadevārammaṇaṃ gahetvā cattāri pañca vā javanāni javanti yesaṃ paṭhamaṃ parikammaṃ dutiyaṃ upacāraṃ tatiyaṃ anulomaṃ catutthaṃ gotrabhū pañcamaṃ appanācittaṃ paṭhamaṃ vā parikammañceva upacārañca dutiyaṃ anulomaṃ tatiyaṃ gotrabhū catutthaṃ appanācittanti vuccati. Catutthameva hi pañcamaṃ vā appeti na chaṭṭhaṃ sattamaṃ vā āsannabhavaṅgapātattā. Ābhidhammikagodattatthero panāha āsevanapaccayena kusalā dhammā balavanto honti tasmā chaṭṭhaṃ sattamaṃ vā appetīti. Taṃ Aṭṭhakathāsu paṭikkhittaṃ. Tattha pubbabhāgacittāni kāmāvacarāni appanācittaṃ pana rūpāvacaraṃ. Evamanena pañcaṅgavippahīnaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ dasalakkhaṇasampannaṃ tividhakalyāṇaṃ paṭhamajjhānamadhigataṃ hoti. So tasmiṃyeva ārammaṇe vitakkādayo vūpasametvā dutiyatatiyacatutthajjhānāni pāpuṇāti. Ettāvatā ca ṭhapanavasena bhāvanāya pariyosānappatto hoti. Ayamettha saṅkhepakathā. Vitthāraṃ pana icchantena visuddhimaggato gahetabbaṃ. Evaṃ pattacatutthajjhāno panettha bhikkhu sallakkhaṇāvivaṭṭanāvasena kammaṭṭhānaṃ vaḍḍhetvā pārisuddhiṃ pattukāmo tadeva jhānaṃ āvajjanasamāpajjanādhiṭṭhānavuṭṭhānapaccavekkhaṇasaṅkhātehi pañcahākārehi vasippattaṃ paguṇaṃ katvā arūpapubbaṅgamaṃ vā rūpaṃ rūpapubbaṅgamaṃ vā arūpanti rūpārūpaṃ pariggahetvā vipassanaṃ paṭṭhapeti. Kathaṃ. So hi jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṅgāni pariggahetvā tesaṃ nissayaṃ hadayavatthuṃ tannissayāni ca bhūtāni tesañca nissayaṃ sakalampi karajakāyaṃ passati. Tato jhānaṅgāni arūpaṃ vatthādīni rūpanti rūpārūpaṃ vavaṭṭhapeti. Athavā samāpattito vuṭṭhahitvā kesādīsu koṭṭhāsesu paṭhavīdhātuādivasena cattāri bhūtāni tannissitarūpāni ca pariggahetvā yathāpariggahitarūpārammaṇaṃ yathāpariggahitarūpavatthudvārārammaṇaṃ vā sasampayuttadhammaṃ viññāṇaṃ passati. Tato bhūtādīni rūpaṃ sampayuttadhammaṃ viññāṇamarūpanti vavaṭṭhapeti. Athavā samāpattito vuṭṭhahitvā assāsappassāsānaṃ samudayo karajakāyo Ca cittañcāti passati. Yathā hi kammāragaggariyā dhamamānāya bhastañca purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca vāto sañcarati evameva kāyañca cittañca paṭicca assāsappassāsāti. Tato assāsappassāse ca kāyañca rūpaṃ cittañca taṃ sampayuttadhamme ca arūpanti vavaṭṭhapeti. Evaṃ nāmarūpaṃ vavaṭṭhapetvā tassa paccayaṃ pariyesati. Pariyesanto ca taṃ disvā tīsupi addhāsu nāmarūpassa pavattiṃ ārabbha kaṅkhaṃ vitarati. Vitiṇṇakaṅkho kalāpasammasanavasena tilakkhaṇaṃ āropetvā udayabbayānupassanāya pubbabhāge uppanne obhāsādayo dasavipassanūpakkilese pahāya upakkilesavimuttaṃ paṭipadāñāṇaṃ maggoti vavaṭṭhapetvā udayaṃ pahāya bhaṅgānupassanaṃ patvā nirantaraṃ bhaṅgānupassanena bhayato upaṭṭhitesu sabbasaṅkhāresu nibbindanto virajjanto vimuccanto yathākkamaṃ cattāro ariyamagge pāpuṇitvā arahattaphale patiṭṭhāya ekūnavīsatibhedassa paccavekkhaṇaññāṇassa pariyantappatto sadevakassa lokassa aggadakkhiṇeyyo hoti. Ettāvatā cassa gaṇanaṃ ādiṃ katvā paṭipassanāpariyosānā ānāpānassatisamādhibhāvanā samattā hotīti.