{174} Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni yasmā heṭṭhā padabhājanīyamhi saṅkhepeneva manussaviggahapārājikaṃ dassitaṃ na vitthārena āpattiṃ āropetvā tanti ṭhapitā saṅkhepadassite ca atthe na sabbākāreneva bhikkhū nayaṃ gahetuṃ sakkonti anāgate ca pāpapuggalānampi okāso hoti tasmā bhikkhūnañca sabbākārena nayaggahaṇatthaṃ anāgate ca pāpapuggalānaṃ okāsapaṭibāhanatthaṃ puna sāmaṃ

Adhiṭṭhāyātiādinā nayena mātikaṃ ṭhapetvā vitthārato manussaviggahapārājikaṃ dassento sāmanti sayaṃ hanatītiādimāha. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanāya saddhiṃ vinicchayakathā. Kāyenāti hatthena vā pādena vā muṭṭhinā vā jānunā vā yenakenaci aṅgapaccaṅgena. Kāyapaṭibaddhenāti kāyato amocitena asiādinā paharaṇena. Nissaggiyenāti kāyato ca kāyapaṭibaddhato ca mocitena ususattiādinā. Ettāvatā sāhatthiko ca nissaggiyo cāti dve payogā vuttā honti. Tattha ekameko uddissānuddissabhedato duvidho.

Tattha uddisike yaṃ uddissa paharati tasseva maraṇena kammunā bajjhati. Yokoci maratūti evaṃ anuddisike pahārapaccayā yassa kassaci maraṇena kammunā bajjhati. Ubhayathāpi paharitamatte vā maratu pacchā vā teneva rogena maratu paharitamatteyeva kammunā bajjhati. Maraṇādhippāyena ca pahāraṃ datvā tena amatassa puna aññacittena pahāre dinne pacchāpi yadi paṭhamappahāreneva marati tadāeva kammunā baddho atha dutiyappahārena marati natthi pāṇātipāto. Ubhayehi matepi paṭhamappahāreneva kammunā baddhova. Ubhayehi amate nevatthi pāṇātipāto. Esa nayo bahūhipi ekassa pahāre dinne. Tatrāpi hi yassa pahārena marati tasseva kammunā bandho

Hotīti. Kammāpattibyattibhāvatthañcettha eḷakacatukkampi veditabbaṃ. Yo hi eḷakaṃ ekasmiṃ ṭhāne nipannaṃ upadhāreti rattiṃ āgantvā vadhissāmīti. Eḷakassa ca nipannokāse tassa mātā vā pitā vā arahā vā paṇḍukāsāvaṃ pārupitvā nipanno hoti. So rattibhāge āgantvā eḷakaṃ māremīti mātaraṃ vā pitaraṃ vā arahantaṃ vā māreti. Imaṃ vatthuṃ māremīti cetanāya atthibhāvato ghātako ca hoti ānantariyakammañca phusati pārājikañca āpajjati. Añño koci āgantuko nipanno hoti. Eḷakaṃ māremīti taṃ māreti ghātako ca hoti pārājikañca āpajjati ānantariyaṃ na phusati. Yakkho vā peto vā nipanno hoti. Eḷakaṃ māremīti taṃ māreti ghātako ca hoti na ca ānantariyaṃ phusati na ca pārājikaṃ āpajjati thullaccayaṃ pana hoti. Añño koci nipanno natthi eḷakova hoti. Taṃ māreti ghātako ca hoti pācittiyañca āpajjati. Mātāpituarahantānaṃ aññataraṃ māremīti tesaṃyeva aññataraṃ māreti ghātako ca hoti ānantariyañca phusati pārājikañca āpajjati. Tesaṃyeva aññataraṃ māressāmīti aññaṃ āgantukaṃ māreti yakkhaṃ vā petaṃ vā māreti eḷakaṃ vā māreti. Pubbe vuttanayeneva veditabbaṃ. Idha pana cetanā dāruṇā hotīti. Aññānipi ettha palāsapuñjādīni vatthūni veditabbāni. Yo hi lohitakaṃ asiṃ vā sattiṃ vā Puñchissāmīti palāsapuñje pavesento tattha nipannaṃ mātaraṃ vā pitaraṃ vā arahantaṃ vā āgantukapurisaṃ vā yakkhaṃ vā petaṃ vā tiracchānagataṃ vā māreti vohāravasena ghātakoti vuccati vadhakacetanāya pana abhāvato neva kammaṃ phusati na āpattiṃ āpajjati. Yo pana evaṃ pavesento sarīrasamphassaṃ sallakkhetvā satto maññe abbhantaragato maratūti pavesetvā māreti. Tassa tesaṃ vatthūnaṃ anurūpena kammabandho ca āpatti ca veditabbā. Esa nayo tattha nidahanatthaṃ pavesentassāpi vanappagumbādīsu khipantassāpi. Yopi coraṃ māremīti coravesena gacchantaṃ pitaraṃ māreti ānantariyañca phusati pārājiko ca hoti. Yo pana parasenāya aññañca yodhaṃ pitarañca kammaṃ karonte disvā yodhassa usuṃ khipati etaṃ vijjhitvā mama pitaraṃ vijjhissatīti yathādhippāyaṃ gate pitughātako hoti. Yodhe viddhe mama pitā palāyissatīti khipati usu na yathādhippāyaṃ gantvā pitaraṃ māreti vohāravasena pitughātakoti vuccati ānantariyaṃ pana natthīti.