Adhiṭṭhahitvāti samīpe ṭhatvā. Āṇāpetīti uddissa vā anuddissa vā āṇāpeti. Tattha parasenāya paccupaṭṭhitāya anuddisseva evaṃ vijjha evaṃ pahara evaṃ ghātehīti āṇatte yattake āṇatto ghāteti tattakā ubhinnaṃ pāṇātipātā. Sace tattha āṇāpakassa mātāpitaro honti ānantariyampi Phusati. Sace arahā hoti ubhopi ānantariyaṃ phusanti. Sace āṇattasseva mātāpitaro sova ānantariyaṃ phusati. Uddisitvā pana etaṃ dīghaṃ rassaṃ rattakañcukaṃ nīlakañcukaṃ hatthikkhandhe nisinnaṃ majjhe nisinnaṃ vijjha pahara ghātehīti āṇatte sace so tameva ghāteti ubhinnampi pāṇātipāto ānantariyavatthumhi ca ānantariyaṃ. Sace aññaṃ māreti āṇāpakassa natthi pāṇātipāto. Etena āṇattiko payogo vutto hoti. Tattha vatthuṃ kālañca okāsaṃ āvudhaṃ iriyāpathaṃ

tulayitvā pañca ṭhānāni dhāreyyatthaṃ vicakkhaṇo. Aparo nayo. Vatthu kālo ca okāso āvudhaṃ iriyāpatho

kiriyāvisesoti ime cha āṇattiniyāmakā. Tattha vatthunti māretabbo satto. Kāloti pubbaṇhasāyaṇhādikālo ca yobbanatthāmaviriyādikālo ca. Okāsoti gāmo vā vanaṃ vā gehadvāraṃ vā gehamajjhaṃ vā rathikā vā siṃghāṭakaṃ vāti evamādi. Āvudhanti asi vā usu vā satti vātievamādi. Iriyāpathoti māretabbassa gamanaṃ vā nisajjā vāti evamādi. Kiriyāvisesoti vijjhanaṃ vā chedanaṃ vā bhedanaṃ vā saṅkhamuṇḍakaṃ vātievamādi. Yadi hi vatthuṃ visaṃvādetvā yaṃ mārehīti āṇatto tato aññaṃ māreti purato paharitvā mārehīti vā āṇatto pacchato vā passato vā aññasmiṃ vā padese paharitvā māreti āṇāpakassa natthi kammabandho āṇattasseva Kammabandho. Athavā vatthuṃ avisaṃvādetvā yathāāṇattiyā māreti āṇāpakassa āṇattikkhaṇe āṇattassa paharaṇakkhaṇeti ubhayesampi kammabandho. Vatthuvisesena panettha kammaviseso ca āpattiviseso ca hoti. Evaṃ tāva vatthumhi saṅketavisaṅketatā veditabbā. Kāle pana. Yo ajja sveti aniyametvā pubbaṇhe mārehīti āṇatto yadā kadāci pubbaṇhe māreti natthi visaṅketo. Yo pana ajja pubbaṇheti vutto majjhaṇhe vā sāyaṇhe vā sve vā pubbaṇhe māreti visaṅketo hoti āṇāpakassa natthi kammabandho. Pubbaṇhe māretuṃ vāyamantassa majjhaṇhe jātepi eseva nayo. Etena nayena sabbakālappabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā. Okāsepi. Yo etaṃ gāme ṭhitaṃ mārehīti āṇatto taṃ yatthakatthaci māreti natthi visaṅketo. Yo pana gāmeyevāti niyametvā āṇatto vane māreti tathā vaneti āṇatto gāme māreti antogehadvāreti āṇatto gehamajjhe māreti visaṅketo. Etena nayena sabbokāsabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā. Āvudhepi. Yo asinā vā usunā vāti aniyametvā āvudhena mārehīti āṇatto yenakenaci āvudhena māreti natthi visaṅketo. Yo pana asināti vutto usunā iminā vā asināti vutto aññena asinā ekasseva vā asissa imāya dhārāya mārehīti vutto itarāya vā dhārāya talena vā tuṇḍena vā tharunā Vā māreti visaṅketo. Etena nayena sabbaāvudhabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā. Iriyāpathe pana. Yo etaṃ gacchantaṃ mārehīti āṇatto pana sacepi gacchantaṃ māreti natthi visaṅketo. Gacchantameva mārehīti vutte pana sace nisinnaṃ māreti nisinnameva vā mārehīti vutte gacchantaṃ māreti visaṅketo hoti. Etena nayena sabbairiyāpathabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā. Kiriyāvisesepi. Yo vijjhitvā mārehīti vutto vijjhitvā māreti natthi visaṅketo. Yo pana vijjhitvā mārehīti vutto chinditvāva māreti visaṅketo. Etena nayena sabbakiriyāvisesabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā. Yo pana liṅgavasena dīghaṃ rassaṃ kāḷaṃ odātaṃ kisaṃ thūlaṃ mārehīti aniyametvā āṇāpeti āṇatto ca yaṅkiñci tādisaṃ māreti natthi visaṅketo ubhinnaṃ pārājikaṃ. Atha pana so attānaṃ sandhāya āṇāpeti āṇatto ca ayameva īdisoti āṇāpakameva māreti āṇāpakassa dukkaṭaṃ vadhakassa pārājikaṃ. Āṇāpako attānaṃ sandhāya āṇāpeti itaro aññaṃ tādisaṃ māreti āṇāpako muccati vadhakasseva pārājikaṃ. Kasmā. Okāsassa aniyamitattā. Sace pana attānaṃ sandhāya āṇāpentopi okāsaṃ niyameti asukasmiṃ nāma rattiṭṭhāne vā divāṭṭhāne vā therāsane vā majjhimāsane vā nisinnaṃ evarūpannāma mārehīti tattha ca añño nisinno Hoti sace āṇatto taṃ māreti neva vadhako muccati na āṇāpako kasmā. Okāsassa niyamitattā. Sace pana niyamitokāsato aññatra māreti āṇāpako muccatīti ayannayo mahāaṭṭhakathāyaṃ suṭṭhu daḷhaṃ katvā vutto tasmā ettha na anādariyaṃ kātabbanti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “มาติกา, มาติกาวิภังค์”