Idāni thāvarappayogassa vibhāgadassanatthaṃ vuttesu opātādimātikāniddesesu. Manussaṃ uddissa opātaṃ khanatīti itthannāmo papatitvā marissatīti kañci manussaṃ uddisitvā yattha so ekako vicarati tattha āvāṭaṃ khanati. Khanantassa tāva sacepi jātapaṭhaviṃ khanati pāṇātipātassa payogattā payoge payoge dukkaṭaṃ. Yaṃ uddissa khanati tassa dukkhuppattiyā thullaccayaṃ maraṇe pārājikaṃ. Aññasmiṃ patitvā matepi anāpatti. Sace anuddissa yokoci marissatīti khananto hoti yattakā patitvā maranti tattakā pāṇātipātā ānantariyavatthūsu ca ānantariyaṃ thullaccayapācittiyavatthūsu thullaccayapācittiyāni. Bahū
Tattha cetanā katamāya pārājikaṃ hotīti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ tāva vuttaṃ āvāṭaṃ gambhīrato ca āyāmavitthārato ca khanitvā pamāṇe ṭhapetvā tacchetvā puñjitvā paṃsupacchiṃ uddharantassa sanniṭṭhāpikā atthasādhikacetanā maggānantarasadisā. Sacepi vassasatassa accayena patitvā avassaṃ maraṇakasatto hoti sanniṭṭhāpikacetanāyeva pārājikanti. Mahāpaccariyaṃ pana saṅkhepaṭṭhakathāyañca imasmiṃ āvāṭe patitvā marissatīti ekasmimpi kuddālappahāre dinne sace koci tattha pakkhalito patitvā marati pārājikameva suttantikattherā pana sanniṭṭhāpikacetanaṃ gaṇhantīti vuttaṃ. Eko opātaṃ khanitvā asukannāma ānetvā idha pātetvā mārehīti aññaṃ āṇāpeti. So taṃ pātetvā māreti ubhinnaṃ pārājikaṃ. Aññaṃ pātetvā māreti sayaṃ patitvā marati añño attano dhammatāya patitvā marati. Sabbattha visaṅketo hoti mūlaṭṭho muccati. Asuko asukaṃ ānetvā idha māressatīti khatepi eseva nayo. Maritukāmā idha marissantīti khanati. Ekassa maraṇe pārājikaṃ. Bahunnaṃ maraṇe akusalarāsi. Mātāpitūnaṃ maraṇe ānantariyaṃ. Thullaccayapācittiyavatthūsu thullaccayapācittiyāni. Yekeci māretukāmā te idha pātetvā māressantīti khanati. Tattha pātetvā mārenti. Ekasmiṃ mate pārājikaṃ. Bahūsu akusalarāsi. Ānantariyādivatthūsu ānantariyādīni. Idha ca arahantāpi saṅgahaṃ gacchanti. Purimanaye pana tesaṃ Maritukāmatāya patanaṃ natthīti na saṅgayhanti. Dvīsupi nayesu attano dhammatāya patitvā mate visaṅketo. Yekeci attano verike ettha pātetvā māressantīti khanati. Tattha ca verikā verike pātetvā mārenti. Ekasmiṃ mārite pārājikaṃ bahūsu akusalarāsi mātari vā pitari vā arahante vā verikehi ānetvā tattha mārite ānantariyaṃ attano dhammatāya matesu visaṅketo. Yo pana maritukāmā vā amaritukāmā vā māretukāmā vā amāretukāmā vā yekeci ettha patitā vā pātitā vā marissantīti sabbathāpi anuddisseva khanati yo yo marati tassa tassa maraṇena yathānurūpaṃ kammañca phusati āpattiñca āpajjati. Sace gabbhinī patitvā sagabbhā marati dve pāṇātipātā. Gabbhoyeva vinassati eko gabbho na vinassati mātā marati ekoyeva. Corehi anubaddho patitvā marati opātakhanakasseva pārājikaṃ. Corā tattha pātetvā mārenti pārājikameva. Tattha patitaṃ bahi nīharitvā mārenti pārājikameva. Kasmā. Opāte patitappayogena gahitattā. Opātato nikkhamitvā tenevābādhena marati pārājikameva. Bahūni vassāni atikkamitvā puna kupitena tenevābādhena marati pārājikameva. Opāte patanapaccayā uppannarogena gilānasseva añño rogo uppajjati opātarogo balavataro hoti tena matepi opātakhanako na muccati. Sace pacchā uppannarogo balavā hoti tena mate muccati. Ubhohi mate na muccati. Opāte upapātikamanusso nibbattitvā uttarituṃ asakkonto marati pārājikameva. Manussaṃ uddissa khate yakkhādīsu patitvā matesu anāpatti. Yakkhādayo uddissa khate manussādīsu marantesupi eseva nayo. Yakkhādayo uddissa khanantassa pana khananepi tesaṃ dukkhuppattiyampi dukkaṭameva maraṇe vatthuvaseneva thullaccayaṃ vā pācittiyaṃ vā. Anuddissa khate opāte yakkharūpena vā petarūpena vā patati tiracchānarūpena marati patanarūpañca pamāṇaṃ tasmā thullaccayanti upatissatthero. Maraṇarūpaṃ pamāṇaṃ tasmā pācittiyanti pussadevatthero. Tiracchānarūpena patitvā yakkharūpapetarūpena matepi eseva nayo. Opātakhanako opātaṃ aññassa vikkīṇāti vā mudhā vā deti yo yo patitvā marati tappaccayā tasseva āpatti ca kammabandho ca yena laddho so niddosoti. Evaṃ patitā uttarituṃ sakkontā na nassissanti suuddharā bhavissantīti taṃ opātaṃ gambhīrataraṃ vā uttānataraṃ vā dīghataraṃ vā rassataraṃ vā vitthataraṃ vā sambādhataraṃ vā karoti ubhinnampi āpatti ca kammabandho ca. Bahū marantīti vipaṭisāre uppanne opātaṃ paṃsunā pūreti. Sace koci paṃsumhi patitvā marati pūretvāpi na muccati. Deve vassante kaddamo hoti tattha laggitvā matepi rukkho vā patanto vāto vā vassodakaṃ vā paṃsuṃ harati Kandamūlatthaṃ vā paṭhaviṃ khanantā tattha āvāṭaṃ karonti tattha sace koci laggitvā vā patitvā vā marati mūlaṭṭho na muccati. Tasmiṃ pana okāse mahantaṃ taḷākaṃ vā pokkharaṇiṃ vā kāretvā cetiyaṃ vā patiṭṭhāpetvā bodhiṃ vā ropetvā āvāsaṃ vā sakaṭamaggaṃ vā kārāpetvā muccati. Yadāpi thiraṃ katvā pūrite opāte rukkhādīnaṃ mūlāni mūlehi saṃsibbitāni honti jātapaṭhavī jātā tadāpi muccati. Sacepi nadī āgantvā opātaṃ harati evampi muccatīti