taṃ vajjayitvā assāpi hoti saṃvaṇṇanā ayaṃ.

{193} Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṃ viharati .pe. Gihīnaṃ kammantaṃ adhiṭṭhemāti gihīnaṃ khettesu ceva ārāmādīsu ca kattabbakiccaṃ adhiṭṭhāma. Evaṃ kātabbaṃ evaṃ na kātabbanti ācikkhāma ceva anusāsāma cāti vuttaṃ hoti. Dūteyyanti dūtakammaṃ. Uttarimanussadhammassāti manusse uttiṇṇadhammassa. Manusse atikkamitvā brahmattaṃ vā nibbānaṃ vā pāpanakadhammassāti attho. Uttarimanussānaṃ vā seṭṭhapurisānaṃ jhāyīnañceva ariyānañca dhammassa. Asuko bhikkhūtiādīsu attanā evaṃ mantayitvā pacchā gihīnaṃ bhāsantā buddharakkhito nāma bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī dhammarakkhito dutiyassāti evaṃ nāmavaseneva vaṇṇaṃ bhāsiṃsūti veditabbā. Tattha esoyeva kho āvuso seyyoti kammantādhiṭṭhānaṃ dūteyyaharaṇañca bahusapattaṃ mahāsamārambhaṃ na ca samaṇasāruppaṃ tato pana ubhayato esoyeva pāsaṃsataro anuttaro sundarataro yo amhākaṃ gihīnaṃ aññamaññassa Uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito. Kiṃ vuttaṃ hoti. Iriyāpathaṃ saṇṭhapetvā nisinnaṃ vā caṅkamantaṃ vā pucchantānaṃ vā apucchantānaṃ vā gihīnaṃ ayaṃ asuko nāma bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhītievamādinā nayena yo amhākaṃ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito bhavissati esoyeva seyyoti. Anāgatasambandhe pana asati na etehi so tasmiṃ khaṇe bhāsitova tasmā na yujjati tasmā anāgatasambandhaṃ katvā yo evaṃ bhāsito bhavissati so seyyoti evamettha attho veditabbo. Lakkhaṇaṃ pana saddasatthato pariyesitabbaṃ.

{194} Vaṇṇavā ahesunti aññoyeva tesaṃ abhinavo sarīravaṇṇo uppajjati tena vaṇṇena vaṇṇavanto ahesuṃ. Pīnindriyāti pañcahi pasādehi abhiniviṭṭhokāsassa paripuṇṇattā manachaṭṭhānaṃ indriyānaṃ amilātabhāvena pīnindriyā. Pasannamukhavaṇṇāti kiñcāpi avisesena vaṇṇavanto sarīravaṇṇato pana nesaṃ mukhavaṇṇo adhikataraṃ pasanno accho anāvilo parisuddhoti attho. Vippasannacchavivaṇṇāti yena ca te kaṇṇikārapupphasadisena vaṇṇena vaṇṇavanto tādiso saññesaṃpi manussānaṃ vaṇṇo atthi yathā pana imesaṃ evaṃ na tesaṃ chavivaṇṇo vippasanno. Tena vuttaṃ vippasannacchavivaṇṇāti. Itiha te bhikkhū neva uddesaparipucchaṃ na kammaṭṭhānaṃ anuyuñjantā athakho kuhakatāya

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๔๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องภิกษุพวกฝั่งแม่น้ำวัคคุมุทา”