สิกขาบทวิภังค์

{197} Anabhijānanti na abhijānaṃ. Yasmā panāyaṃ anabhijānaṃ samudācarati svāssa santāne anuppanno ñāṇena ca asacchikato abhūto tenassa padabhājane asantaṃ abhūtaṃ asaṃvijjamānanti vatvā ajānanto apassantoti vuttaṃ. Uttarimanussadhammanti uttarimanussānaṃ jhāyīnañceva ariyānañca dhammaṃ. Attūpanāyikanti attani taṃ upaneti attānaṃ vā tattha upanetīti attūpanāyiko. Taṃ attūpanāyikaṃ. Evaṃ katvā samudācareyyāti sambandho. Padabhājane pana yasmā uttarimanussadhammo nāma jhānaṃ vimokkhaṃ samādhi samāpatti ñāṇadassanaṃ .pe. Suññāgāre abhiratīti evaṃ jhānādayo anekadhammā vuttā tasmā tesaṃ sabbesaṃ vasena attūpanāyikabhāvaṃ dassento te vā kusaladhamme attani upanetīti bahuvacananiddesaṃ akāsi. Tattha ete dhammā mayi sandissantīti samudācaranto attani upaneti ayaṃ etesu sandissāmīti samudācaranto attānaṃ tesu upanetīti veditabbo. Alamariyañāṇadassananti ettha lokiyalokuttarā paññā jānanaṭṭhena ñāṇaṃ cakkhunā diṭṭhamiva dhammaṃ karaṇato dassanaṭṭhena dassananti ñāṇadassanaṃ. Ariyaṃ visuddhaṃ uttamaṃ ñāṇadassananti ariyañāṇadassanaṃ. Alaṃ pariyattaṃ kilesaviddhaṃsanasamatthaṃ ariyañāṇadassanamettha jhānādibhede uttarimanussadhamme alaṃ vā ariyañāṇadassanamassāti alamariyañāṇadassano. Taṃ alamariyañāṇadassanaṃ uttarimanussadhammanti evaṃ padatthasambandho veditabbo. Tattha yena ñāṇadassanena so alamariyañāṇadassanoti vuccati tadeva dassetuṃ ñāṇanti tisso vijjā dassananti yaṃ ñāṇaṃ taṃ dassanaṃ yaṃ dassanaṃ taṃ ñāṇanti vijjāsīsena padabhājanaṃ vuttaṃ. Mahaggatalokuttarā panettha sabbāpi paññā ñāṇanti veditabbā. Samudācareyyāti vuttappakārametaṃ uttarimanussadhammaṃ attūpanāyikaṃ katvā āroceyya. Itthiyā vātiādi pana ārocetabbapuggalanidassanaṃ. Etesaṃ hi ārocite ārocitaṃ hoti Na devamārabrahmānaṃ nāpi petayakkhatiracchānagatānanti. Iti jānāmi iti passāmīti samudācaraṇākāradassanametaṃ. Padabhājane panassa jānāmahaṃ ete dhamme passāmahaṃ ete dhammeti idaṃ tesu jhānādīsu dhammesu jānanapassanānaṃ pavattidīpanaṃ. Atthi ca me ete dhammātiādi attūpanāyikabhāvadīpanaṃ. {198} Tato aparena samayenāti āpattipaṭijānanasamayadassanametaṃ. Ayaṃ pana ārocitakkhaṇeyeva pārājikaṃ āpajjati. Āpattiṃ pana āpanno yasmā parena codito vā acodito vā paṭijānāti tasmā samanuggāhiyamāno vā asamanuggāhiyamāno vāti vuttaṃ. Tattha samanuggāhanāya tāva kinte adhigatanti adhigamapucchā. Jhānavimokkhādīsu sotāpattimaggādīsu vā kintayā adhigatanti. Kinti te adhigatanti upāyapucchā. Ayaṃ hi ettha adhippāyo kintayā aniccalakkhaṇaṃ dhuraṃ katvā adhigataṃ dukkhānattalakkhaṇesu aññataraṃ kiṃ vā samādhivasena abhinivisitvā udāhu vipassanāvasena tathā kiṃ rūpe abhinivisitvā udāhu arūpe kiṃ vā ajjhattaṃ abhinivisitvā udāhu bahiddhāti. Kadā te adhigatanti kālapucchā. Pubbaṇhamajjhantikādīsu katarasmiṃ kāleti vuttaṃ hoti. Tattha te adhigatanti okāsapucchā. Kasmiṃ okāse kiṃ rattiṭṭhāne divāṭṭhāne rukkhamūle maṇḍape katarasmiṃ vā vihāreti vuttaṃ hoti. Katame te kilesā pahīnāti pahīnakkilesapucchā. Kataramaggavajjhā tava kilesā pahīnāti vuttaṃ hoti. Katamesaṃ tvaṃ dhammānaṃ lābhīti Paṭiladdhadhammapucchā. Paṭhamamaggādīsu katamesaṃ dhammānaṃ tvaṃ lābhīti vuttaṃ hoti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทวิภังค์”