Vividhehi vā kilesehi muttoti vimokkho. So panāyaṃ rāgadosamohehi suññatattā suññato rāgadosamohanimittehi animittattā animitto rāgadosamohapaṇidhīnaṃ abhāvato appaṇihitoti vuccati. Cittaṃ samaṃ ādahati ārammaṇe ṭhapetīti samādhi. Ariyehi samāpajjitabbato samāpatti. Sesamettha vuttanayameva. Ettha ca vimokkhattikena samādhittikena ca ariyamaggova vutto. Samāpattittikena phalasamāpatti. Tesu yaṅkiñci ekaṃpi padaṃ gahetvā ahaṃ imassa lābhīti bhaṇanto pārājikova hoti. Tisso vijjāti pubbenivāsānussati dibbacakkhu āsavānaṃ khayaññāṇanti. Tattha ekissāpi nāmaṃ gahetvā ahaṃ imissā vijjāya lābhīti bhaṇanto pārājikova hoti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana vijjānaṃ lābhīti bhaṇantopi tissannaṃ vijjānaṃ lābhīti bhaṇantopi pārājikoti vuttaṃ. Maggabhāvanā padabhājane vuttā. Sattattiṃsa bodhipakkhiyadhammā maggasampayuttā lokuttarāva idha adhippetā. Tasmā lokuttarānaṃ satipaṭṭhānānaṃ sammappadhānānaṃ iddhipādānaṃ indriyānaṃ balānaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa lābhimhīti vadato pārājikanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana satipaṭṭhānaṃ lābhimhīti evaṃ ekekakoṭṭhāsavasenāpi kāyānupassanāsatipaṭṭhānassa lābhimhīti evaṃ tattha ekekadhammavasenāpi vadato pārājikamevāti vuttaṃ. Taṃpi sameti. Kasmā. Maggakhaṇuppanneyeva sandhāya vuttattā. Phalasacchikiriyāyapi ekekaphalavasena pārājikaṃ Veditabbaṃ. Rāgassa pahānantiādittike kilesappahānameva vuttaṃ. Taṃ pana yasmā maggena vinā natthi tatiyamaggena hi rāgadosānaṃ pahānaṃ catutthena mohassa tasmā rāgo me pahīnotiādīni vadatopi pārājikaṃ. Rāgā cittaṃ vinīvaraṇatātiādittike saha samāpattiyā lokuttaracittameva vuttaṃ. Tasmā rāgā me cittaṃ vinīvaraṇantiādīni vadatopi pārājikameva. Suññāgārapadabhājane pana yasmā jhānena aghaṭetvā suññāgāre abhiramāmīti vacanamattena pārājikaṃ nādhippetaṃ tasmā paṭhamena jhānena suññāgāre abhiramāmītiādi vuttaṃ. Tasmā yo jhānena ghaṭetvā iminā nāma jhānena suññāgāre abhiramāmīti vadati ayameva pārājiko hotīti veditabbo. Yā ca ñāṇanti imassa padabhājane ambaṭṭhasuttādīsu vuttāsu aṭṭhasu vijjāsu vipassanāñāṇa manomayiddhiiddhavidhidibbasota cetopariññāṇabhedā pañca vijjā na āgatā tāsu ekā vipassanāva pārājikavatthu na hoti sesā hontīti veditabbā. Tasmā vipassanāya lābhimhītipi vipassanāñāṇassa lābhimhītipi vadato pārājikaṃ natthi. Pussadevatthero pana bhaṇati itarāpi catasso vijjā ñāṇena aghaṭitā pārājikavatthū na honti tasmā manomayassa lābhimhi iddhividhissa dibbāya sotadhātuyā cetopariyassa lābhimhīti vadatopi pārājikaṃ natthīti. Tantassa antevāsikeheva paṭikkhittaṃ ācariyo na ābhidhammiko bhummantaraṃ na jānāti abhiññā nāma Catutthajjhānapādakova mahaggatadhammo jhāneneva ijjhati tasmā manomayassa lābhimhīti vā manomayañāṇassa lābhimhīti vā yathā tathā vā vadatu pārājikamevāti. Ettha ca kiñcāpi nibbānaṃ pāliyā nāgataṃ athakho nibbānaṃ me pattanti vā sacchikatanti vā vadato pārājikameva. Kasmā. Nibbānassa nibbaṭṭitalokuttarattā. Tathā cattāri saccāni paṭivijjhiṃ paṭividdhāni mayāti vadatopi pārājikameva. Kasmā. Yasmā saccapaṭivedhoti maggassa pariyāyavacanaṃ. Yasmā pana tisso paṭisambhidā kāmāvacarakusalato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti kiriyato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesu uppajjanti atthapaṭisambhidā etesu ceva uppajjati catūsu maggesu catūsu phalesu ca uppajjatīti vibhaṅge vuttaṃ tasmā dhammapaṭisambhidāya lābhimhīti vā niruttipaṭisambhidāya lābhimhīti vā paṭibhāṇapaṭisambhidāya lābhimhīti vā lokiyaatthapaṭisambhidāya lābhimhīti vā vutte pārājikaṃ natthi. Paṭisambhidānaṃ lābhimhīti vuttepi na tāva sīsaṃ otarati. Lokuttaraatthapaṭisambhidāya lābhimhīti vutte pana pārājikaṃ hoti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana atthapaṭisambhidappattomhīti avisesenāpi vadato pārājikanti vuttaṃ. Kurundiyampi na muccatīti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ettāvatā pārājikaṃ natthi ettāvatā sīsaṃ na otarati ettāvatā na pārājikanti vicāritattā na sakkā aññaṃ pamāṇaṃ kātunti. Nirodhasamāpattiṃ samāpajjāmīti vā lābhī vāhantassāti vadatopi Pārājikaṃ natthi. Kasmā. Nirodhasamāpattiyā neva lokiyattā na lokuttarattāti. Sace panassa evaṃ hoti nirodhaṃ nāma anāgāmī vā khīṇāsavo vā samāpajjati tesaṃ maṃ aññataroti jānissantīti byākaroti so ca naṃ tathā jānāti pārājikanti mahāpaccarīsaṅkhepaṭṭhakathāsu vuttaṃ. Taṃ vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Atīte bhave kassapasammāsambuddhakāle sotāpannomhīti vadatopi pārājikaṃ natthi atītakkhandhānaṃ hi parāmaṭṭhattā sīsaṃ na otaratīti. Saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ pana atīte aṭṭhasamāpattilābhimhīti vadato pārājikaṃ natthi kuppadhammattā idha pana atthi akuppadhammattāti keci vadantīti vuttaṃ. Tampi tattheva atītattabhāvaṃ sandhāya kathentassa pārājikaṃ na hoti paccuppannattabhāvaṃ sandhāya kathentasseva hotīti paṭikkhittaṃ.