{228} Lakkhaṇasaṃyutte yvāyaṃ āyasmā ca lakkhaṇoti lakkhaṇatthero vutto esa jaṭilasahassassa abbhantaro ehibhikkhuupasampadāya upasampanno ādittapariyāyāvasāne arahattaṃ patto eko mahāsāvakoti veditabbo. Yasmā panesa lakkhaṇasampannena sabbākāraparipūrena brahmasamena attabhāvena samannāgato tasmā lakkhaṇoti saṅkhyaṃ gato. Mahāmoggallānatthero pana pabbajitadivasato sattame divase arahattaṃ patto dutiyo aggasāvako. Sitaṃ pātvākāsīti mandahasikaṃ pātuṃ akāsi. Pakāsayi dassesīti vuttaṃ hoti. Kiṃ pana disvā thero sitaṃ pātvākāsīti. Upari pāliyaṃ āgataṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ ekaṃ petaloke nibbattasattaṃ disvā. Tañca kho dibbena cakkhunā na pasādacakkhunā. Pasādacakkhussa hi ete attabhāvā na āpāthaṃ āgacchanti. Evarūpaṃ pana attabhāvaṃ Disvā kāruññe kattabbe kasmā sitaṃ pātvākāsīti. Attano ca buddhañāṇassa ca sampattisamanussaraṇato. Taṃ hi disvā thero adiṭṭhasaccena nāma puggalena paṭilabhitabbā evarūpā attabhāvā mutto ahaṃ lābhā vata me suladdhaṃ vata meti attano ca sampattiṃ anussaritvā aho buddhassa bhagavato ñāṇasampatti yo kammavipāko bhikkhave acinteyyo na cintetabboti desesi paccakkhaṃ vata katvā buddhā desenti supaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātūti evaṃ buddhañāṇasampattiñca saritvā sitaṃ pātvākāsīti. Yasmā pana khīṇāsavā nāma na akāraṇā sitaṃ karonti tasmā taṃ lakkhaṇatthero pucchi ko nukho āvuso moggallāna hetu ko paccayo sitassa pātukammāyāti. Thero pana yasmā yehi ayaṃ uppatti sāmaṃ adiṭṭhā te dussaddhāpayā honti tasmā bhagavantaṃ sakkhiṃ katvā byākātukāmatāya akālo kho āvusotiādimāha. Tato bhagavato santike puṭṭho idhāhaṃ āvusotiādinā nayena byākāsi. Tattha aṭṭhikasaṅkhalikanti setaṃ nimmaṃsalohitaṃ aṭṭhikasaṅghāṭaṃ. Gijjhāpi kaṅkāpi kulalāpīti etepi yakkhagijjhā ceva yakkhakaṅkā ca yakkhakulalā ca paccetabbā. Pākatikānaṃ pana gijjhādīnaṃ āpāthampi etaṃ rūpaṃ nāgacchati. Anupatitvā anupatitvāti anubandhitvā anubandhitvā. Vitudentīti vinivijjhitvā gacchanti. Vitudantīti vā pāṭho. Asidhārūpamehi tikhiṇehi lohatuṇḍehi vijjhantīti attho. Sā sudaṃ aṭṭassaraṃ Karotīti ettha sudanti nipāto. Sā aṭṭhikasaṅkhalikā aṭṭassaraṃ āturassaraṃ karotīti attho. Akusalavipākānubhavanatthaṃ kira yojanappamāṇāpi tādisā attabhāvā nibbattanti pasādussadā ca honti pakkagaṇḍasadisā. Tasmā sā aṭṭhikasaṅkhalikā balavavedanāturā tādisaṃ saramakāsīti. Evañca vatvā puna āyasmā mahāmoggallāno vaṭṭagāmisattā nāma evarūpā attabhāvā na muccantīti sattesu kāruññaṃ paṭicca uppannaṃ dhammasaṃvegaṃ dassento tassa mayhaṃ āvuso etadahosi acchariyaṃ vata bhotiādimāha. Bhikkhū ujjhāyantīti yesaṃ sā petuppatti apaccakkhā te ujjhāyanti. Bhagavā pana therassa ānubhāvaṃ pakāsento cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharantītiādimāha. Tattha cakkhu bhūtaṃ jātamuppannaṃ tesanti cakkhubhūtā. Bhūtacakkhukā uppannacakkhukā cakkhuṃ uppādetvā viharantīti attho. Dutiye padepi eseva nayo. Yatra hi nāmāti ettha yatrāti kāraṇavacanaṃ. Tatrāyamatthayojanā yasmā nāma sāvakopi evarūpaṃ ñassati vā dakkhissati vā sakkhiṃ vā karissati tasmā avocumhā cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharantīti. Pubbeva me so bhikkhave satto diṭṭhoti bodhimaṇḍe sabbaññutaññāṇapaṭivedhena appamāṇesu cakkavāḷesu appamāṇe sattanikāye bhavagatiṭhitinivāse ca paccakkhaṃ karontena mayā pubbeva so satto diṭṭhoti vadati. Goghātakoti gāvo vadhitvā aṭṭhito maṃsaṃ Mocetvā vikkīṇitvā jīvitakappanakasatto. Tasseva kammassa vipākāvasesenāti tasseva nānācetanāhi āyūhitassa aparāpariyakammassa. Tatra hi yāya cetanāya narake paṭisandhi janitā tassā vipāke parikkhīṇe avasesakammaṃ vā kammanimittaṃ vā ārammaṇaṃ katvā puna petādīsu paṭisandhi nibbattati tasmā sā paṭisandhi kammasabhāgatāya vā ārammaṇasabhāgatāya vā tasseva kammassa vipākāvasesoti vuccati. Ayañca satto evaṃ uppanno. Tenāha tasseva kammassa vipākāvasesenāti. Tassa kira narakā cavanakāle nimmaṃsakatānaṃ gunnaṃ aṭṭhirāsi eva nimittaṃ ahosi so paṭicchannampi taṃ kammaṃ viññūnaṃ pākaṭaṃ viya karonto aṭṭhikasaṅkhalikapeto jāto. {229} Maṃsapesīvatthusmiṃ. Goghātako maṃsapesiyo katvā sukkhāpetvā vallūravikkayena anekāni vassāni jīvitaṃ kappesi. Tenassa narakā cavanakāle maṃsapesīyeva nimittaṃ ahosi. So maṃsapesīpeto jāto. Maṃsapiṇḍavatthusmiṃ. So sākuṇiko sakuṇe gahetvā vikkīṇakāle nippakkhacamme maṃsapiṇḍamatte katvā vikkīṇanto jīvitaṃ kappesi. Tenassa narakā cavanakāle maṃsapiṇḍova nimittaṃ ahosi. So maṃsapiṇḍapeto jāto. Nicchavivatthusmiṃ. Tassa orabbhikassa eḷake vadhitvā niccamme katvā kappitajīvitassa purimanayeneva niccammaṃ eḷakasarīraṃ nimittaṃ ahosi. So nicchavipeto jāto. Asilomavatthusmiṃ. So sūkariko dīgharattaṃ nivāpavuṭṭhe sūkare