Satiñca sampajaññañca avijahitvāva niddaṃ okkamatīti vuccati. Te pana bhikkhū bālā lolā bhantamigapaṭibhāgā na evamakaṃsu. Tena vuttaṃ tesaṃ muṭṭhassatīnaṃ asampajānānaṃ niddaṃ okkamantānanti. Atthi cettha cetanā upalabbhatīti ettha ca supinante assādanacetanā atthi upalabbhati. Atthesā bhikkhave cetanā sā ca kho abbohārikāti bhikkhave esā assādanacetanā atthi sā ca kho avisaye uppannattā abbohārikā āpattiyā aṅgaṃ na hoti.

Iti bhagavā supinantacetanāya abbohārikabhāvaṃ dassetvā evañca pana bhikkhave imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha sañcetanikā sukkavisaṭṭhi aññatra supinantā saṅghādisesoti sānuppaññattikaṃ sikkhāpadaṃ paññāpesi.

{236-237} Tattha saṃvijjati cetanā assāti sañcetanā. Sañcetanāva sañcetanikā. Sañcetanā vā assā atthīti sañcetanikā. Yasmā pana yassa sañcetanikā sukkavisaṭṭhi hoti so jānanto sañjānanto hoti sā cassa sukkavisaṭṭhi cecca abhivitaritvā vītikkamo hoti tasmā byañjane ādaraṃ akatvā atthameva dassetuṃ jānanto sañjānanto cecca abhivitaritvā vītikkamoti evamassa padabhājanaṃ vuttaṃ. Tattha jānantoti upakkamāmīti jānanto. Sañjānantoti sukkaṃ mocemīti sañjānanto. Teneva upakkamajānanākārena saddhiṃ jānantoti attho. Ceccāti mocanas- sādacetanāvasena cetetvā pakappetvā. Abhivitaritvāti upakkamavasena Maddanto nirāsaṅkaṃ cittaṃ pesetvā. Vītikkamoti evaṃ pavattassa yo vītikkamo ayaṃ sañcetanikāsaddassa sikhāppatto atthoti vuttaṃ hoti.

Idāni sukkavisaṭṭhīti ettha yassa sukkassa yā visaṭṭhi taṃ tāva saṃkhyāto ca vaṇṇabhedato ca dassetuṃ sukkanti dasa sukkānīti ādimāha. Tattha sukkānaṃ āsayabhedato dhātunānattato ca nīlādivaṇṇabhedo veditabbo. Visaṭṭhīti visaggo. Atthato panetaṃ ṭhānā cāvanaṃ hoti. Tenāha visaṭṭhīti ṭhānā cāvanā vuccatīti. Tattha vatthisīsaṃ kaṭi kāyoti tidhā sukkassaṭṭhānaṃ kappenti. Eko kirācariyo vatthisīsaṃ sukkassaṭṭhānanti āha. Eko kaṭīti. Eko sakalo kāyoti . Tesu tatiyassa bhāsitaṃ subhāsitaṃ. Kesalomanakhadantānaṃ hi maṃsavinimuttaṭṭhānaṃ uccārapassāvakheḷasiṃghāṇikāthaddhasukkhacammāni ca vajjetvā avaseso chavimaṃsalohitānugato sabbopi kāyo kāyappasādabhāvajīvitindriyābaddhapittānaṃ sambhavassa ca ṭhānameva. Tathāhi rāgapariyuṭṭhānenābhibhūtānaṃ hatthīnaṃ ubhohi kaṇṇacūlikāhi sambhavo nikkhamati. Mahāsenarājā ca rāgapariyuṭṭhito sambhavavegaṃ adhivāsetuṃ asakkonto satthena bāhusīsaṃ phāletvā vaṇamukhena nikkhantaṃ sambhavaṃ dassesīti. Ettha pana paṭhamassa ācariyassa vāde mocanassādena nimitte upakkamato yattakaṃ ekā khuddakamakkhikā piveyya tattake asucimhi vatthisīsato muñcitvā dakasotaṃ otiṇṇamatte bahi nikkhante vā anikkhante vā Saṅghādiseso. Dutiyassa vāde tatheva kaṭito muñcitvā dakasotaṃ otiṇṇamatte. Tatiyassa vāde tatheva sakalakāyaṃ saṃkhobhetvā tato muñcitvā dakasotaṃ otiṇṇamatte bahi nikkhante vā anikkhante vā saṅghādiseso. Dakasotorohaṇaṃ cettha adhivāsetvā antarā nivāretuṃ asakkuṇeyyatāya vuttaṃ. Ṭhānā cutaṃ hi avassaṃ dakasotaṃ otarati tasmā ṭhānā cāvanamattenevettha āpatti veditabbā. Sā ca kho nimitte upakkamantasseva. Hatthaparikammapādaparikamma- gattaparikammakaraṇe pana sacepi asuci muccati anāpatti. Ayaṃ sabbācariyasādhāraṇo vinicchayo.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๓๗๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระเสยยสกะ”