{272} Yasmā pana yo ca hatthaggāho yo ca veṇiggāho yañca avasesassa aṅgassa parāmasanaṃ taṃ sabbampi bhedato dvādasavidhaṃ hoti tasmā taṃ bhedaṃ dassetuṃ āmasanā parāmasanāti ādinā nayena tassa padabhājanaṃ vuttaṃ. Tattha yañca vuttaṃ āmasanā nāma āmaṭṭhamattā yañca chupanannāma phuṭṭhamattanti imesaṃ ayaṃ viseso. Āmasanāti āpajjanā phuṭṭhokāsaṃ anatikkamitvāpi tattheva saṅghaṭṭanā. Ayaṃ hi āmaṭṭhamattāti vuccati. Chupananti asaṅghaṭṭetvā phuṭṭhamattaṃ. Yampi ummasanāya ca ullaṅghanāya ca niddese uddhaṃ uccāraṇāti ekameva padaṃ vuttaṃ tatrāpi ayaṃ viseso. Paṭhamaṃ attano kāyassa itthiyā kāye uddhaṃ phusanavasena vuttaṃ. Dutiyaṃ itthiyā kāyaṃ ukkhipanavasena. Sesaṃ pākaṭameva.
{273} Idāni yvāyaṃ otiṇṇo vipariṇatena cittena kāyasaṃsaggaṃ samāpajjati tassa etesaṃ padānaṃ vasena vitthārato āpattibhedaṃ dassento itthī ca hoti itthīsaññī sāratto ca bhikkhu ca naṃ itthiyā kāyena kāyanti ādimāha. Tattha bhikkhu ca naṃ itthiyā kāyena kāyanti so sāratto ca itthīsaññī ca bhikkhu attano kāyena. Nanti nipātamattaṃ. Athavā. Etaṃ tassā itthiyā hatthādibhedaṃ kāyaṃ. Āmasati parāmasatīti etesu ceva ekenāpi ākārena ajjhācarati āpatti saṅghādisesassa. Tattha sakiṃ āmasato ekā āpatti punappunaṃ āmasato payoge payoge saṅghādiseso. Parāmasantopi sace kāyato amocetvā va itocītoca attano hatthaṃ vā kāyaṃ vā sañcopeti harati peseti divasampi parāmasato ekā va āpatti. Sace kāyato mocetvā mocetvā parāmasati payoge payoge āpatti. Omasantopi sace kāyato amocetvāva itthiyā matthakato paṭṭhāya yāva pādapiṭṭhiṃ omasati ekā va āpatti. Sace pana udarādīsu taṃ taṃ ṭhānaṃ patvā muñcitvā omasati payoge payoge āpatti. Ummasanāyapi pādato paṭṭhāya yāva sīsaṃ ummasantassa eseva nayo. Olaṅghanāya mātugāmaṃ kesesu gahetvā onāmetvā cumbanādīsu yaṃ ajjhācāraṃ icchati taṃ katvā muñcato ekā āpatti. Uṭaṭhitaṃ punappunaṃ nāmayato payoge payoge āpatti. Ullaṅghanāyapi kesesu vā hatthesu vā gahetvā uṭṭhāpayato eseva nayo. Ākaḍḍhanāya attano abhimukhaṃ ākaḍḍhanto yāva na muñcati ekā va āpatti. Muñcitvā muñcitvā punapi ākaḍḍhantassa payoge payoge āpatti. Paṭikaḍḍhanāyapi parammukhaṃ piṭṭhiyaṃ gahetvā paṭippaṇāmayato ca eseva nayo. Abhiniggaṇhanāya hatthe vā bāhāya vā daḷhaṃ gahetvā yojanampi gacchato ekāva āpatti. Muñcitvā muñcitvā gaṇhato payoge payoge āpatti. Amuñcitvā punappunaṃ phusato ca āliṅgato ca payoge payoge āpattīti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero panāha mūlaggahaṇameva pamāṇaṃ tasmā yāva