Vivādo ceva adhikaraṇañcāti vivādādhikaraṇaṃ. Esa nayo sesesu. Tattha idha bhikkhū vivadanti dhammoti vā adhammoti vāti evaṃ aṭṭhārasa bhedakaravatthūni nissāya uppanno vivādo vivādādhikaraṇaṃ. Idha bhikkhū bhikkhuṃ anuvadanti sīlavipattiyā vāti evaṃ catasso vipattiyo nissāya uppanno anuvādo anuvādādhikaraṇaṃ. Pañcapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇaṃ sattapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇanti evaṃ āpattiyeva āpattādhikaraṇaṃ. Yā saṅghassa kiccayatā karaṇīyatā apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakammanti evaṃ catubbidhaṃ saṅghakiccaṃ kiccādhikaraṇanti veditabbaṃ. Imasmiṃ panatthe pārājikāpattisaṅkhātaṃ āpattādhikaraṇameva adhippetaṃ. Sesāni atthuddhāravasena vuttāni. Ettakā hi adhikaraṇasaddassa atthā. Tesu pārājikameva idha adhippetaṃ. Taṃ diṭṭhādīhi mūlakehi amūlakañceva adhikaraṇaṃ hoti. Ayañca bhikkhu dosaṃ patiṭṭhāti paṭicca tiṭṭhati tucchakaṃ mayā bhaṇitanti ādīni vadanto paṭijānāti. Tassa bhikkhuno anuddhaṃsitakkhaṇeyeva saṅghādisesoti. Ayaṃ tāvassa sapadānukkamaniddesassa sikkhāpadassa attho.
{387} Idāni yāni tāni saṅkhepato adiṭṭhādīni codanāvatthūni vuttāni tesaṃ vasena vitthārato āpattiṃ āropetvā dassento adiṭṭhassa hotīti ādimāha. Tattha adiṭṭhassa hotīti adiṭṭho assa hoti. Etena codakena adiṭṭho hoti so puggalo pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpajjantoti attho. Esa nayo assutassa hotīti ādīsupi.
Diṭṭho mayāti diṭṭhosi mayāti vuttaṃ hoti. Esa nayo suto mayāti ādīsupi. Sesaṃ adiṭṭhamūlake uttānameva. Diṭṭhamūlake pana tañce codeti suto mayāti ca evaṃ vuttānaṃ sutādīnaṃ abhāvena amūlakattaṃ veditabbaṃ. Sabbasmiṃyeva ca imasmiṃ codakavāre yathā idhāgatesu pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannosi assamaṇosi asakyaputtiyosīti imesu vacanesu ekekassa vasena vācāya vācāya saṅghādiseso hoti evaṃ aññatra āgatesu dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujātoti imesupi vacanesu ekekassa vasena vācāya vācāya saṅghādiseso hotiyeva. Natthi tayā saddhiṃ uposatho vā pavāraṇā vā saṅghakammaṃ vāti imāni pana suddhāni sīsanna enti. Dussīlosi natthi tayā saddhiṃ uposatho vāti evaṃ dussīlādipadesu pana pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannosīti ādīsu padesu ca yenakenaci saddhiṃ ghaṭitāneva sīsaṃ enti saṅghādisesakarāni honti. Mahāpadumatthero panāha na kevalaṃ idha pāliyaṃ anāgatāni dussīlo pāpadhammoti ādipadāneva sīsaṃ enti kuṇḍosi mahāsāmaṇerosi mahāupāsakosi jeṭṭhabbatikosi niggaṇṭhosi ājīvakosi tāpasosi paribbājakosi paṇḍakosi theyyasaṃvāsakosi titthiyapakkantakosi tiracchānagatosi mātughātakosi pitughātakosi arahantaghātakosi saṅghabhedakosi lohituppādakosi bhikkhunīdūsakosi ubhatobyañjanakosīti imānipi sīsaṃ entiyevāti.