Mahāpadumattheroyeva ca diṭṭhe vematikoti ādīsu yadaggena vematiko tadaggena no kappeti yadaggena no kappeti tadaggena na sarati yadaggena na sarati tadaggena pamuṭṭho hotīti vadati. Mahāsumatthero pana ekekaṃ dvidhā bhinditvā catunnampi pāṭekkaṃ nayaṃ dasseti. Kathaṃ. Dīṭṭhe vematikoti ayaṃ tāva dassane vā vematiko hoti puggale vā tattha diṭṭho nukho mayā na diṭṭhoti evaṃ dassane vematiko hoti ayaṃ nukho mayā diṭṭho aññoti evaṃ puggale vematiko hoti. Evaṃ dassanaṃ vā no kappeti puggalaṃ vā dassanaṃ vā na sarati puggalaṃ vā dassanaṃ vā pamuṭṭho hoti puggalaṃ vā. Ettha ca vematikoti vimatijāto. No kappetīti na saddahati. Na saratīti asāriyamāno na sarati. Yadā pana naṃ amukasmiṃ nāma bhante ṭhāne amukasmiṃ kāleti sārenti tadā sarati. Pamuṭṭhoti yo tehi tehi upāyehi sāriyamānopi na saratiyevāti. Etena upāyena codāpakavāropi veditabbo. Kevalaṃ hi tattha mayāti parihīnaṃ sesaṃ codakavārasadisameva.
{389} Tato paraṃ āpattibhedañca anāpattibhedañca dassetuṃ asuddhe suddhadiṭṭhīti ādikaṃ catukkaṃ ṭhapetvā ekekaṃ padaṃ catūhi catūhi bhedehi niddiṭṭhaṃ. Taṃ sabbaṃ pālinayeneva sakkā jānituṃ. Kevalaṃ hettha adhippāyabhedo veditabbo. Ayaṃ hi adhippāyo nāma cāvanādhippāyo akkosādhippāyo kammādhippāyo vuṭṭhānādhippāyo uposathappavāraṇaṭṭhapanādhippāyo anuvijjanādhippāyo dhammakathādhippāyoti Anekavidho. Tattha purimesu catūsu adhippāyesu okāsaṃ akārāpentassa dukkaṭaṃ okāsaṃ kārāpetvāpi ca sammukhā amūlakena pārājikena anuddhaṃsentassa saṅghādiseso. Amūlakena saṅghādisesena anuddhaṃsentassa pācittiyaṃ. Ācāravipattiyā anuddhaṃsentassa dukkaṭaṃ. Akkosādhippāyena vadantassa pācittiyaṃ. Asammukhā sattahipi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭaṃ. Asammukhāyeva sattavidhampi kammaṃ karontassa dukkaṭameva. Kurundiyaṃ pana vuṭṭhānādhippāyena tvaṃ imaṃ nāma āpattiṃ āpanno taṃ paṭikarohīti vadantassa okāsakiccaṃ natthīti vuttaṃ. Sabbattheva uposathappavāraṇaṃ ṭhapentassa okāsakammaṃ natthi. Ṭhapanakkhettampana jānitabbaṃ. Suṇātu me bhante saṅgho ajjuposatho paṇṇaraso yadi saṅghassa pattakallaṃ saṅgho uposathaṃ kare iti etasmiṃ hi rekāre anatikkanteyeva ṭhapetuṃ labbhati. Tato paraṃ pana yakāre patte na labbhati. Esa nayo pavāraṇāya. Anuvijjakassāpi osaṭe vatthusmiṃ atthetaṃ tavāti anuvijjanādhippāyena vadantassa okāsakammaṃ natthi. Dhammakathikassāpi dhammāsane nisīditvā yo idañca idañca karoti ayaṃ bhikkhu assamaṇoti ādinā nayena anuddissa dhammaṃ kathentassa okāsakammaṃ natthi. Sace pana uddissa niyametvā asuko ca asuko ca assamaṇo anupāsakoti katheti dhammāsanato orohitvā āpattiṃ dassetvā gantabbaṃ. Yaṃ pana tattha tattha anokāsaṃ kāretvāti vuttaṃ tassa okāsaṃ akāretvāti evamattho Veditabbo. Na hi koci anokāso nāma natthi yamokāsaṃ kāretvā āpattiṃ āpajjati okāsaṃ pana akāretvā āpajjatīti. Sesaṃ uttānameva.