Ayaṃ hissa dhutaṅgasevanā kammaṭṭhānabhāvanā ca āyatiṃ maggaphalānaṃ upanissayo bhavissati. Saddhivihārikādayopissa anusikkhamānā araññe vihātabbaṃ maññissantīti. Evaṃ yvāyaṃ dubbalo hoti appatthāmo gāmanteyeva viharanto sakkoti dukkhassantaṃ kātuṃ na araññe imaṃ puggalaṃ sandhāya bhagavā yo icchati gāmante viharatūti āha. Iminā ca puggalena aññesampi dvāraṃ dinnaṃ. Yadi pana bhagavā devadattassa vādaṃ sampaṭiccheyya yvāyaṃ puggalo pakatiyā dubbalo hoti appatthāmo yopi daharakāle araññavāsaṃ abhisambhuṇitvā jiṇṇakāle vā vātapittādīhi samuppannadhātukkhobhakāle vā nābhisambhuṇāti gāmanteyeva pana viharanto sakkoti dukkhassantaṃ kātuṃ tesaṃ ariyamaggūpacchedo bhaveyya arahattaphalādhigamo na bhaveyya uddhammaṃ ubbinayaṃ vilomaṃ aniyyānikaṃ satthusāsanaṃ bhaveyya satthā ca tesaṃ asabbaññū assa sakavādaṃ chaḍḍetvā devadattassa vāde patiṭṭhitoti gārayho ca bhaveyya. Tasmā bhagavā evarūpe puggale saṅgaṇhanto devadattassa vādaṃ paṭikkhipi. Eteneva upāyena piṇḍapātikavatthusmimpi paṃsukūlikavatthusmimpi aṭṭhamāse rukkhamūlikavatthusmimpi vinicchayo veditabbo. Cattāro pana māse rukkhamūlasenāsanaṃ paṭikkhittameva.

Macchamaṃsavatathusmiṃ tikoṭiparisuddhanti tīhi koṭīhi parisuddhaṃ diṭṭhādīhi aparisuddhīhi virahitanti attho. Tenevāha adiṭṭhaṃ assutaṃ aparisaṅkitanti. Tattha adiṭṭhannāma bhikkhūnaṃ atthāya Migamacche vadhitvā gayhamānaṃ adiṭṭhaṃ. Assutannāma bhikkhūnaṃ atthāya migamacche vadhitvā gahitanti assutaṃ. Aparisaṅkitaṃ pana diṭṭhaparisaṅkitaṃ sutaparisaṅkitaṃ tadubhayavinimuttaparisaṅkitañca ñatvā tabbipakkhato jānitabbaṃ. Kathaṃ. Idha bhikkhū passanti manusse jālavāgurādihatthe gāmato vā nikkhamante araññe vā vicarante. Dutiyadivase ca nesaṃ taṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhānaṃ samacchamaṃsaṃ piṇḍapātaṃ abhiharanti. Te tena diṭaṭhena parisaṅkanti bhikakhūnaṃ nukho atthāya katanti. Idaṃ diṭṭhaparisaṅkitannāma. Etaṃ gahetuṃ na vaṭṭati. Yaṃ evaṃ aparisaṅkitaṃ taṃ vaṭṭati. Sace pana te manussā kasmā bhante na gaṇhāthāti pucchitvā tamatthaṃ sutvā nayidaṃ bhante bhikkhūnaṃ atthāya kataṃ amhehi attano atthāya vā rājāyuttādīnaṃ atthāya vā katanti vadanti kappati. Naheva kho bhikkhū passanti apica suṇanti manussā kira jālavāgurādihatthā gāmato vā nikkhamanti araññe vā vicarantīti. Dutiyadivase ca tesaṃ taṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhānaṃ samacchamaṃsaṃ piṇḍapātaṃ abhiharanti. Te tena sutena parisaṅkanti bhikkhūnaṃ nukho atthāya katanti. Idaṃ sutaparisaṅkitannāma. Etaṃ gahetuṃ na vaṭṭati. Yaṃ evaṃ aparisaṅkitaṃ taṃ vaṭṭati. Sace pana te manussā kasmā bhante na gaṇhāthāti pucchitvā tamatthaṃ sutvā nayidaṃ bhikkhūnaṃ atthāya kataṃ amhehi attano atthāya vā rājāyuttādīnaṃ atthāya vā katanti vadanti kappati. Naheva kho pana passanti na suṇanti apica tesaṃ taṃ Gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhānaṃ pattaṃ gahetvā samacchamaṃsaṃ piṇḍapātaṃ abhisaṅkharitvā abhiharanti. Te parisaṅkanti bhikkhūnaṃ nukho atthāya katanti. Idaṃ tadubhayavinimuttaparisaṅkitannāma. Etampi gahetuṃ na vaṭṭati. Yaṃ evaṃ aparisaṅkitaṃ taṃ vaṭṭati. Sace pana te manussā kasmā bhante na gaṇhāthāti pucchitvā tamatthaṃ sutvā nayidaṃ bhante bhikkhūnaṃ atthāya kataṃ amhehi attano atthāya vā rājāyuttādīnaṃ atthāya vā kataṃ pavattamaṃsaṃ vā kappiyameva labhitvā bhikkhūnaṃ atthāya sampāditanti vadanti kappati. Matānaṃ petakiccatthāya maṅgalādīnaṃ vā atthāya katepi eseva nayo. Yaṃ yaṃ hi bhikkhūnaṃyeva atthāya akataṃ yattha ca nibbematiko hoti taṃ sabbaṃ kappati. Sace pana ekasmiṃ vihāre bhikkhūnaṃ uddissa kataṃ hoti te ca attano atthāya katabhāvaṃ na jānanti aññe jānanti ye jānanti tesaṃ na vaṭṭati. Aññe na jānanti teyeva jānanti tesaṃyeva na vaṭṭati aññesaṃ vaṭṭati. Tepi amhākaṃ atthāya katanti jānanti aññepi etesaṃ atthāya katanti jānanti sabbesaṃpi na vaṭṭati. Sabbe na jānanti sabbesaṃ vaṭṭati. Pañcasupi sahadhammikesu yassa vā tassa vā atthāya uddissa kataṃ sabbesaṃ na kappati. Sace pana koci ekaṃ bhikkhuṃ uddissa pāṇaṃ vadhitvā tassa pattaṃ pūretavā deti so ca attano atthāya katabhāvaṃ jānaṃyeva gahetvā aññassa bhikkhuno deti so tassa saddhāya paribhuñjati kassa āpattīti. Dvinnaṃpi anāpatti. Yaṃ hi uddissa kataṃ tassa abhuttatāya anāpatti itarassa ajānanatāya ca. Kappiyamaṃsassa hi paṭiggahaṇe āpatti natthi. Uddissa katañca ajānitvā bhuñjantassa pacchā ñatvā āpattidesanākiccaṃ nāma natthi. Akappiyamaṃsaṃ pana ajānitvā bhuttena pacchā ñatvāpi āpatti desetabbā. Uddissa kataṃ hi ñatvā bhuñjato ca āpatti. Akappiyamaṃsaṃ ajānitvā bhuñjantassāpi āpattiyeva. Tasmā āpattibhīrukena rūpaṃ sallakkhentenāpi pucchitvāva maṃsaṃ paṭiggahetabbaṃ. Paribhogakāle pucchitvā paribhuñjissāmīti gahetvā pucchitvāva paribhuñjitabbaṃ. Kasmā. Duviññeyyattā. Acchamaṃsaṃ hi sūkaramaṃsasadisaṃ hoti. Dīpimaṃsādīni migamaṃsādisadisāni. Tasmā pucchitvā gahaṇameva vattanti vadanti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๔๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องพระเทวทัตต์”