Hi vadatā cittena aviyogo dassito hoti. Samānasīmāyaṃ ṭhitoti vadatā sarīrena. Kathaṃ. Samānasaṃvāsako hi laddhinā nānāsaṃvāsakena vā kammunā nānāsaṃvāsakena vā virahito samacittatāya cittena aviyutto hoti samānasīmāyaṃ ṭhito kāyasāmaggīdānato sarīrena aviyutto. Bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇanti bhedanasasa saṅghebhedassa atthāya saṃvattanikaṃ kāraṇaṃ. Imasmiṃ hi okāse kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇantiādīsu viya kāraṇaṃ adhikaraṇanti adhippetaṃ. Tañca yasmā aṭṭhārasavidhaṃ hoti tasmā padabhājane aṭṭhārasa bhedakaravatthūnīti vuttaṃ. Tāni pana idhūpāli bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpetītiādinā nayena khandhake āgatāni. Tasmā tattheva nesaṃ atthaṃ vaṇṇayissāma. Yopi cāyaṃ imāni vatthūni nissāya aparehipi kammena uddesena vohārena anussāvanāya salākaggāhenāti pañcahi kāraṇehi saṅghabhedo hoti tampi āgataṭṭhāneyeva pakāsayissāma. Saṅkhepato pana bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇaṃ samādāyāti ettha saṅghabhedassa atthāya saṃvattanikaṃ saṅghabhedanipphattisamatthaṃ kāraṇaṃ gahetvāti evamattho veditabbo. Paggayhāti paggahitaṃ abbhussitaṃ pākaṭaṃ katvā. Tiṭṭheyyāti yathāsamādinnaṃ yathāpaggahitameva katvā accheyya. Yasmā pana evaṃ paggayhatā tiṭṭhatā ca taṃ dīpitañceva apaṭinissaṭṭhañca hoti tasmā padabhājane dīpeyyāti ca na paṭinissajjeyyāti ca vuttaṃ. Bhikkhūhi evamassa vacanīyoti aññehi lajjīhi bhikkhūhi evaṃ vattabbo bhaveyya. Padabhājane cassa ye passantīti ye sammukhā paggayha tiṭṭhantaṃ

Passanti. Ye suṇantīti yepi asukasmiṃ nāma vihāre bhikkhū bhedanasaṃvattanikaṃ adhikaraṇaṃ samādāya paggayha tiṭṭhantīti suṇanti. Sametāyasmā saṅghenāti āyasmā saṅghena saddhiṃ sametu samāgacchatu ekaladdhiko hotūti attho. Kiṃkāraṇā. Samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsuviharatīti. Tattha sammodamānoti aññamaññasampattiyā suṭṭhu modamāno. Avivadamānoti ayaṃ dhammo nāyaṃ dhammoti evaṃ na vivadamāno. Eko uddeso assāti ekuddeso. Ekato pavattapāṭimokkhuddeso na visunti attho. Phāsuviharatīti sukhaṃ viharati. Iccetaṃ kusalanti etaṃ paṭinissajjanaṃ kusalaṃ khemaṃ sotthibhāvo tassa bhikkhuno. No ce paṭinissajjati āpatti dukkaṭassāti tikkhattuṃ vuttassa apaṭinissajjato dukkaṭaṃ. Sutvā na vadanti āpatti dukkaṭassāti ye sutvā na vadanti tesampi dukkaṭaṃ. Kiṃvadūre sutvā avadantānaṃ dukkaṭaṃ. Ekavihāre tāva vattabbaṃ natthi. Aṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ samantā aḍḍhayojane bhikkhūnaṃ bhāro. Dūtaṃ vā paṇṇaṃ vā pesetvā vadatopi āpattimokkho natthi. Sayameva gantvā garuko āvuso saṅghabhedo mā saṅghabhedāya parakkamīti vāretabbo. Pahontena pana dūrampi gantabbaṃ. Agilānānaṃ hi dūrepi bhāroyeva. Idāni evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamānotiādīsu atthamattameva dassetuṃ so bhikkhu saṅghamajjhampi ākaḍḍhitvā vattabboti ādimāha. Tattha saṅghamajjhampi ākaḍḍhitvāti sace purimanayena vuccamāno na paṭinissajjati hatthesu ca pādesu ca Gahetvāpi saṅghamajjhaṃ ākaḍḍhitvā punapi mā āyasmāti ādinā nayena tikkhattuṃ vattabbo. Yāvatatiyaṃ samanubhāsitabboti yāvatatiyaṃ samanubhāsanaṃ tāva samanubhāsitabbo. Tīhi samanubhāsanakammavācāhi kammaṃ kātabbanti vuttaṃ hoti. Padabhājane panassa atthameva gahetvā samanubhāsanavidhiṃ dassetuṃ so bhikkhu samanubhāsitabbo evañca pana bhikkhave samanubhāsitabboti ādi vuttaṃ. {414} Tattha ñattiyā dukkaṭaṃ dvīhi kammavācāhi thullaccayā paṭippassambhantīti yaṃ ñattipariyosāne dukkaṭaṃ āpanno ye ca dvīhi kammavācāhi thullaccaye tā tissopi āpattiyo yassa nakkhamati so bhāseyyāti evaṃ yakārappattamattāya tatiyakammavācāya paṭippassambhanti saṅghādiseseyeva tiṭṭhati. Kiṃ āpannā āpattiyo paṭippassambhanti anāpannāti. Mahāsumatthero tāva vadati yo avasāne naṃ paṭinissajjati so tā āpattiyo na āpajjati tasmā anāpannā paṭippassambhantīti. Mahāpadumatthero pana liṅgaparivattena asādhāraṇāpattiyo viya āpannā paṭippassambhanti anāpannānaṃ kiṃ paṭippassaddhiyāti āha. {415} Dhammakamme dhammakammasaññīti tañce samanubhāsanakammaṃ dhammakammaṃ hoti tasmiṃ dhammakammasaññīti attho. Esa nayo sabbattha. Idha saññā na rakkhati kammassa dhammikattā evaṃ apaṭinissajjanto āpajjati. {416} Asamanubhāsantassāti asamanubhāsiyamānassa apaṭinissajjantassāpi saṅghādisesena anāpatti. Paṭinissajjantassāti ñattito pubbe vā ñattikkhaṇe vā Ñattipariyosāne vā paṭhamāya vā anussāvanāya dutiyāya vā tatiyāya vā yāva yakāraṃ na sampāpuṇāti tāva paṭinissajjantassa saṅghādisesena anāpatti. Ādikammikassāti ettha pana devadatto samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami tasmiṃ vatthusminti parivāre āgatattā devadatto ādikammiko. So ca kho saṅghabhedāya parakkamanasseva na apaṭinissajjanassa. Na hi tassa taṃ kammaṃ kataṃ. Kathañcīdaṃ jānitabbanti ce. Suttato. Yathā hi ariṭṭho bhikkhu gaddhavādhipubbo yāvatatiyaṃ [2]- samanubhāsanāya na paṭinissajji tasmiṃ vatthusminti parivāre āgatattā ariṭṭhassa kammaṃ katanti paññāyati na tathā devadattassa. Athāpissa katena bhavitabbanti koci attano rucimatteneva vadeyya tathāpi apaṭinissajjane ādikammikassa anāpatti nāma natthi. Na hi paññattasikkhāpadaṃ vītikkamantassa aññatra uddissa anuññātato anāpatti nāma dissati. Yampi ariṭṭhasikkhāpadassa anāpattiyaṃ ādikammikassāti potthakesu likhitaṃ taṃ pamādalikhitaṃ. Pamādalikhitabhāvo cassa paṭhamaṃ ariṭṭho bhikkhu codetabbo codetvā sāretabbo sāretvā āpatti āropetabbāti evaṃ kammakkhandhake āpattiāropanavacanato veditabbo. Iti bhedāya parakkamane ādikammikassa devadattassa yasmā taṃ kammaṃ na kataṃ tasmā sā āpattiyeva na jātā sikkhāpadaṃ pana taṃ ārabbha paññattanti katvā ādikammikoti vutto. Iti āpattiyā abhāvatoyevassa anāpatti vuttā. Sā panesā kiñcāpi