Sakalatambapaṇṇidīpanti. Sādhu bhanteti sāmaṇero abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhahitvā samāhitena cittena sakalatambapaṇṇidīpaṃ sāvento tikkhattuṃ dhammassavanakālaṃ ghosesi. Rājā taṃ saddaṃ sutvā therānaṃ santikaṃ pesesi kiṃ bhante atthi koci upaddavoti. Natthamhākaṃ koci upaddavo dhammassavanakālaṃ ghosāpayimhā buddhavacanaṃ kathetukāmamhāti. Tañca pana sāmaṇerassa saddaṃ sutvā bhummā devā saddamanussāvesuṃ. Etenūpāyena yāva brahmalokā saddo abbhuggañchi. Tena saddena mahādevatāsannipāto ahosi. Thero mahantaṃ devatāsannipātaṃ disvā samacittasuttantaṃ kathesi. Kathāpariyosāne asaṅkheyyānaṃ devānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Bahū nāgā ca supaṇṇā ca saraṇesu patiṭṭhahiṃsu. Yādiso ca sārīputtattherassa imaṃ suttantaṃ kathayato devatānaṃ sannipāto ahosi tādiso mahindattherassāpi jāto. Atha tassā rattiyā accayena rājā therānaṃ rathaṃ pesesi. Sārathi rathaṃ ekamante ṭhapetvā therānaṃ ārocesi āgato bhante ratho abhiruhatha gacchissāmāti. Therā na mayaṃ rathaṃ abhiruhāma gaccha tvaṃ pacchā mayaṃ gacchissāmāti vatvā vehāsaṃ abbhuggantvā anurādhapurassa puratthimadisāya paṭhamacetiyaṭṭhāne otariṃsu. Taṃ hi cetiyaṃ therehi paṭhamaṃ otiṇṇaṭṭhāne katattāyeva paṭhamacetiyanti vuccati. Rājāpi sārathiṃ pesetvā antonivesane maṇḍapaṃ paṭiyādethāti amacce āṇāpesi. Tāvadeva sabbe Haṭṭhatuṭṭhā ativiya pāsādikaṃ maṇḍapaṃ paṭiyādesuṃ. Puna rājā cintesi hīyo thero sīlakkhandhaṃ kathayamāno uccāsayanamahāsayanaṃ na kappatīti āha nisīdissanti nukho ayyā āsanesu na nisīdissantīti. Tassevaṃ cintayantasseva so sārathi nagaradvāraṃ sampatto. Tato addasa there paṭhamataraṃ āgantvā kāyabandhanaṃ bandhitvā cīvaraṃ pārupante. Disvā ativiya pasannacitto hutvā āgantvā rañño ārocesi āgatā deva therāti. Rājā rathaṃ āruḷhāti pucchi. Na āruḷhā deva apica mama pacchato nikkhamitvā paṭhamataraṃ āgantvā pācīnadvāre ṭhitāti. Rājā rathampi nābhiruhiṃsūti sutvā na dāni ayyā uccāsayanaṃ sādiyissantīti cintetvā tenahi bhaṇe therānaṃ bhummattharaṇasaṅkhepena āsanāni paññāpethāti vatvā paṭipathaṃ agamāsi. Amaccā paṭhaviyaṃ taṭṭikaṃ paññāpetvā upari kojavakādīni citrattharaṇāni paññāpesuṃ. Uppādapāṭhakā disvā gahitādāni imehi ayaṃ paṭhavī ime tambapaṇṇidīpassa sāmikā bhavissantīti byākariṃsu. Rājāpi gantvā there vanditvā mahindattherassa hatthato pattaṃ gahetvā mahatiyā pūjāya ca sakkārena ca there nagaraṃ pavesetvā antonivesanaṃ pavesesi. Thero āsanappaññattaṃ disvā amhākaṃ sāsanaṃ sakalalaṅkādīpe paṭhavī viya patthaṭaṃ niccalañca hutvā patiṭṭhahissatīti cintento nisīdi. Rājā there paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā anuḷādevīpamukhāni pañcaitthīsatāni therānaṃ abhivādanaṃ pūjāsakkārañca Karontūti pakkosāpetvā ekamantaṃ nisīdi. Thero bhattakiccāvasāne rañño saparijanassa dhammaratanavassaṃ vassanto petavatthuṃ vimānavatthuṃ saccasaṃyuttañca kathesi. Taṃ therassa dhammadesanaṃ sutvā tāni pañcapi itthīsatāni sotāpattiphalaṃ sacchākaṃsu. Yepi te manussā purimadivase missakapabbate there addasaṃsu te tesu tesu ṭhānesu therānaṃ guṇe kathenti. Tesaṃ sutvā mahājanakāyo rājaṅgaṇe sannipatitvā mahāsaddamakāsi. Rājā kiṃ eso saddoti pucchi. Nāgarā deva there daṭṭhuṃ na labhāmāti viravantīti. Rājā sace idha pavisissanti okāso na bhavissatīti cintetvā gacchatha bhaṇe hatthisālaṃ paṭijaggitvā vālukaṃ ākīritvā pañcavaṇṇāni pupphāni vikīritvā celavitānaṃ bandhitvā maṅgalahatthiṭṭhāne therānaṃ āsanāni paññāpethāti āha. Rājaamaccā tathā akaṃsu. Thero tattha gantvā nisīditvā devadūtasuttantaṃ kathesi. Kathāpariyosāne pāṇasahassaṃ sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tato hatthisālā atisambādhāti dakkhiṇadvāre nandanavanuyyāne āsanaṃ paññāpesuṃ. Thero tattha nisīditvā āsivisopamasuttantaṃ kathesi. Tampi sutvā pāṇasahassaṃ sotāpattiphalaṃ paṭilabhi. Evaṃ āgatadivasato dutiyadivase aḍḍhateyyānaṃ pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Therassa nandanavanuyyāne āgatāgatāhi kulitthīhi kulasuṇhāhi kulakumārīhi saddhiṃ sammodamānasseva sāyaṇhasamayo jāto . Thero kālaṃ sallakkhetvā gacchāmadāni missakapabbatanti uṭṭhahi. Amaccā kattha bhante gacchathāti. Amhākaṃ nivāsanaṭṭhānanti. Te rañño saṃviditaṃ katvā rājānumatena āhaṃsu akālo bhante idāni tattha gantuṃ idameva nandanavanuyyānaṃ ayyānaṃ āvāsanaṭṭhānaṃ hotūti. Alaṃ gacchāmāti. Puna rañño vacanenāhaṃsu rājā bhante āha etaṃ meghavanaṃ nāma uyyānaṃ mama pitu santakaṃ nagarato nātidūraṃ nāccāsannaṃ gamanāgamanasampannaṃ ettha therā vāsaṃ kappentūti. Vasiṃsu therā meghavanuyyāne. Rājāpi kho tassā rattiyā accayena therassa samīpaṃ gantvā sukhasayitabhāvaṃ pucchitvā kappati bhante bhikkhusaṅghassa ārāmoti pucchi. Thero kappati mahārājāti vatvā imaṃ suttaṃ āhari anujānāmi bhikkhave ārāmanti. Rājā tuṭṭho suvaṇṇabhiṅgāraṃ gahetvā therassa hatthe udakaṃ pātetvā mahāmeghavanaṃ uyyānaṃ adāsi. Saha udakapātena paṭhavī kampi. Ayaṃ mahāvihāre paṭhamo paṭhavīkampo ahosi. Rājā bhīto theraṃ pucchi kasmā bhante paṭhavī kampatīti. Mā bhāyi mahārāja imasmiṃ dīpe dasabalassa sāsanaṃ patiṭṭhahissati idañca paṭhamaṃ mahāvihāraṭṭhānaṃ bhavissati tassetaṃ pubbanimittanti. Rājā bhiyyoso mattāya pasīdi. Thero punadivasepi rājageheyeva bhuñjitvā nandanavane anamataggiyāni kathesi. Punadivase aggikkhandhopamasuttaṃ kathesi. Eteneva upāyena sattadivasāni kathesi. Aḍḍhanavamānaṃ pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Tato paṭṭhāya nandanavanaṃ sāsanassa jotipātubhāvaṭṭhānanti katvā jotivananti nāmaṃ labhi. Sattame pana divase therā antepure Rañño appamādasuttaṃ kathayitvā cetiyagirimeva agamaṃsu. Athakho rājā amacce pucchi thero amhe gāḷhena ovādena ovadi gaccheyya nukhoti. Amaccā tumhehi deva thero ayācito sayameva āgato tasmā tassa anāpucchāva gamanampi bhaveyyāti āhaṃsu. Tato rājā rathaṃ abhiruhitvā dve ca deviyo āropetvā cetiyagiriṃ agamāsi mahaccarājānubhāvena. Gantvā deviyo ekamantaṃ apakkamāpetvā sayaṃ therānaṃ samīpaṃ upasaṅkanto ativiya kilantarūpo hutvā upasaṅkami. Tato naṃ thero āha kasmā tvaṃ mahārāja evaṃ kilamamānova āgatoti. Tumhe mama gāḷhaṃ ovādaṃ datvā idāni gantukāmā nukhoti jānanatthaṃ bhanteti. Na mayaṃ mahārāja gantukāmā apica vassūpanāyikakālonāmāyaṃ mahārāja tatra samaṇena vassūpanāyikaṃ ṭhānaṃ ñātuṃ vaṭṭatīti. Taṃ divasameva ariṭṭho nāma amacco pañcapaññāsāya jeṭṭhakaniṭṭhabhātukehi saddhiṃ rañño samīpe ṭhito āha acchāmahaṃ deva therānaṃ santike pabbajitunti. Sādhu bhaṇe pabbajassūti. Rājā anujānitvā theraṃ sampaṭicchāpesi. Thero tadaheva pabbājesi. Sabbe khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇiṃsu. Rājāpi kho taṃ khaṇaṃyeva kaṇṭakehi cetiyaṅgaṇaṃ parikkhipitvā aṭṭhasaṭṭhiyā leṇesu kammaṃ paṭṭhapetvā nagarameva agamāsi. Tepi therā dasabhātikasamākulaṃ rājakulaṃ pasādetvā mahājanaṃ ovadamānā cetiyagirimhi vassaṃ vasiṃsu. Tadāpi cetiyagirimhi paṭhamavassaṃ upagatā dvāsaṭṭhī Arahanto ahesuṃ.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”