Athāyasmā mahāmahindo vuṭṭhavasso pavāretvā kattikapuṇṇamāyaṃ uposathadivase rājānaṃ etadavoca mahārāja amhehi ciraṃ diṭṭho sammāsambuddho anāthavāsaṃ vasimhā icchāma jambudīpaṃ gantunti. Rājā āha bhante tumhe catūhi paccayehi upaṭṭhahāmi ayañca mahājano tumhe nissāya tīsu saraṇesu patiṭṭhito kasmā tumhe ukkaṇṭhathāti. Ciraṃ diṭṭho no mahārāja sammāsambuddho abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammasāmīkammakaraṇaṭṭhānaṃ natthi tenamhā ukkaṇṭhitāti. Nanu bhante tumhe avocuttha parinibbuto sammāsambuddhoti. Kiñcāpi mahārāja parinibbuto athakhvassa sarīradhātuyo tiṭṭhantīti. Aññātaṃ bhante thūpapatiṭṭhānaṃ tumhe ākaṅkhathāti karomi bhante thūpaṃ bhūmibhāgaṃdāni vicinātha apica bhante dhātuyo kuto lacchāmāti. Sumanena saddhiṃ mantehi mahārājāti. Sādhu bhanteti rājā sumanaṃ upasaṅkamitvā pucchi kutodāni bhante dhātuyo lacchāmāti. Sumano āha appossukko tvaṃ mahārāja vīthiyo sodhāpetvā dhajapaṭākapuṇṇaghaṭādīhi alaṅkārāpetvā saparijano uposathaṅgāni samādiyitvā sabbatālāvacare upaṭṭhapetvā maṅgalahatthiṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ kārāpetvā upari cassa setacchattaṃ ussāpetvā sāyaṇhasamaye mahānāgavanuyyānābhimukho yāhi addhā tasmiṃ ṭhāne dhātuyo lacchasīti. Rājā sādhūti sampaṭicchi. Therā cetiyagirimeva agamaṃsu. Tatrāyasmā Mahindatthero sumanaṃ sāmaṇeramāha gaccha tvaṃ sāmaṇera jambudīpe tava ayyakaṃ asokaṃ dhammarājānaṃ upasaṅkamitvā mama vacanena evaṃ vadehi sahāyo te mahārāja devānaṃ piyatisso buddhasāsane pasanno thūpaṃ patiṭṭhāpetukāmo tumhākaṃ kira hatthe dhātu atthi taṃ me dethāti taṃ gahetvā sakkaṃ devarājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi tumhākaṃ kira mahārāja hatthe dve dhātuyo atthi dakkhiṇadāḍhañca dakkhiṇakkhakañca tato tumhe dakkhiṇadāḍhaṃ pūjetha dakkhiṇakkhakaṃ pana mayhaṃ dethāti evañca naṃ vadehi kasmā tvaṃ mahārāja amhe tambapaṇṇidīpaṃ pahiṇitvā pamajjasīti. Sādhu bhanteti kho sumano therassa vacanaṃ samapaṭicchitvā tāvadeva pattacīvaramādāya vehāsaṃ abbhuggantvā pāṭaliputtadvāre oruyha rañño santikaṃ gantvā etamatthaṃ ārocesi. Mahārājā tuṭṭho sāmaṇerassa hatthato pattaṃ gahetvā gandhehi ubbaṭṭetvā varamuttasadisānaṃ dhātūnaṃ pūretvā adāsi. So taṃ gahetvā sakkaṃ devarājānaṃ upasaṅkami. Sakko devarājā sāmaṇeraṃ disvā kiṃ bhante sumana āhiṇḍasīti āha. Tvaṃ mahārāja amhe tambapaṇṇidīpaṃ pesetvā kasmā pamajjasīti. Nappamajjāmi bhante vadehi kiṃ karomīti. Tumhākaṃ kira hatthe dve dhātuyo atthi dakkhiṇadāḍhañca dakkhiṇakkhakañca tato tumhe dakkhiṇadāḍhaṃ pūjetha dakkhiṇakkhakampana mayhaṃ dethāti. Sādhu bhanteti kho sakko devānamindo yojanappamāṇaṃ maṇithūpaṃ ugghāṭetvā dakkhiṇakkhakaṃ dhātuṃ nīharitvā Sumanassa adāsi. So taṃ gahetvā cetiyagirimhiyeva patiṭṭhāsi. Athakho mahindappamukhā sabbepi te mahānāgā asokadhammarājena dinnadhātuyo cetiyagirimhiyeva patiṭṭhapetvā dakkhiṇakkhakaṃ ādāya vaḍḍhamānakacchāyāya mahānāgavanuyyānaṃ agamaṃsu. Rājāpi kho sumanena vuttappakāraṃ pūjāsakkāraṃ katvā hatthikkhandhavaragato sayaṃ maṅgalahatthimatthake setacchattaṃ dhārayamāno mahānāgavanuyyānaṃ sampāpuṇi. Athassa etadahosi sace ayaṃ sammāsambuddhassa dhātu chattaṃ apanamatu maṅgalahatthī jannukehi bhūmiyaṃ patiṭṭhahatu dhātucaṅkoṭakaṃ mayhaṃ matthake patiṭṭhātūti. Saha rañño cittuppādena chattaṃ apanami hatthī jannukehi bhūmiyaṃ patiṭṭhahi dhātucaṅkoṭakaṃ rañño matthake patiṭṭhahi. Rājā amateneva abhisittagatto viya paramena pītipāmujjena samannāgato pucchi dhātuṃ bhante kiṃ karomāti. Hatthikumbhamhiyeva tāva mahārāja ṭhapehīti. Rājā dhātucaṅkoṭakaṃ gahetvā hatthikumbhe ṭhapesi. Pamudito nāgo koñcanādaṃ nadi. Mahāmegho uṭṭhahitvā pokkharavassaṃ vassi. Udakapariyantaṃ katvā mahābhūmicālo ahosi paccantepi nāma sammāsambuddhassa dhātu patiṭṭhahissatīti. Devamanussā pamodiṃsu. Evaṃ iddhānubhāvasiriyā devamanussānaṃ pītiṃ janayanto

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”