puṇṇamāyaṃ mahāvīro cātummāsiniyā idha

āgantvā devalokamhā hatthikumbhe patiṭṭhitoti. Atha so hatthināgo anekatālāvacaraparivārito ativiya uḷārena pūjāsakkārena sakkariyamāno pacchimadisābhimukho hutvā apasakkanto Yāva nagarassa puratthimadvāraṃ tāva gantvā puratthimadvārena nagaraṃ pavisitvā sakalanāgarehi uḷārāya pūjāya kariyamānāya dakkhiṇadvārena nikkhamitvā thūpārāmassa pacchimadisābhāge mahejavatthu nāma kira atthi tattha gantvā puna thūpārāmābhimukhoyeva paṭinivatti. Tena ca samayena thūpārāme purimakānaṃ tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ paribhogacetiyaṭṭhānaṃ hoti.

Atīte kira ayaṃ dīpo ojadīpo nāma ahosi. Rājā abhayo nāma. Nagaraṃ abhayapurannāma. Cetiyapabbato devakūṭapabbato nāma. Thūpārāmo paṭiyārāmo nāma. Tena kho pana samayena kakusandho bhagavā loke uppanno hoti. Tassa sāvako mahādevo nāma bhikkhusahassena saddhiṃ devakūṭe patiṭṭhāsi mahindatthero viya cetiyapabbate. Tena samayena ojadīpe sattā pajjarakena anayabyasanaṃ āpajjanti . addasā kho kakusandho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento te satte anayabyasanamāpajjante. Disvā cattāḷīsāya bhikkhusahassena parivuto agamāsi. Tassānubhāvena tāvadeva pajjarako vūpasanto. Roge vūpasante bhagavā dhammaṃ desesi. Caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Bhagavā dhammakarakaṃ datvā pakkāmi. Taṃ anto pakkhipitvā paṭiyārāme cetiyaṃ akaṃsu. Mahādevo dīpaṃ anusāsanto vihāsi. Konāgamanassa pana bhagavato kāle ayaṃ dīpo varadīpo nāma ahosi. Rājā samiddhi nāma. Nagaraṃ vaḍḍhamānaṃ nāma. Pabbato Suvaṇṇakūṭo nāma. Tena kho pana samayena varadīpe dubbuṭṭhikā hoti dubbhikkhaṃ dussassaṃ. Sattā chātakarogena anayabyasanaṃ āpajjanti. Addasā kho konāgamano bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento te satte anayabyasanaṃ āpajjante. Disvā tiṃsabhikkhusahassaparivuto agamāsi. Buddhānubhāvena devo sammādhāraṃ anuppavecchi. Subhikkhaṃ ahosi. Bhagavā dhammaṃ desesi. Caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Bhagavā bhikkhusahassaparivāraṃ mahāsumanaṃ nāma theraṃ dīpe ṭhapetvā kāyabandhanaṃ datvā pakkāmi. Taṃ anto pakkhipitvā cetiyamakaṃsu. Kassapassa pana bhagavato kāle ayaṃ dīpo maṇḍadīpo nāma ahosi. Rājā jayanto nāma. Nagaraṃ visālaṃ nāma. Pabbato subhakūṭo nāma. Tena kho pana samayena maṇḍadīpe mahāvivādo hoti. Bahū sattā kalahaviggahajātā anayabyasanaṃ āpajjanti. Addasā kho kassapo bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento te satte anayabyasanaṃ āpajjante. Disvā vīsatibhikkhusahassaparivuto āgantvā vivādaṃ vūpasametvā dhammaṃ desesi. Caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Bhagavā bhikkhusahassaparivāraṃ sabbanandiṃ nāma theraṃ dīpe patiṭṭhāpetvā udakasāṭikaṃ datvā pakkāmi. Taṃ anto pakkhipitvā cetiyamakaṃsu. Evaṃ thūpārāme purimakānaṃ tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ paribhogacetiyāni patiṭṭhahiṃsu. Tāni sāsanantaradhānena nassanti. Ṭhānamattaṃ avasissati. Tasmā vuttaṃ tena ca samayena thūpārāme purimakānaṃ Tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ paribhogacetiyaṭṭhānaṃ hotīti.

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”