Kuto raññā laddho mahābodhīti. Rājā kira tato pubbe eva dhātuggahaṇatthāya anāgate sumane laṅkādīpaṃ mahābodhiṃ pesetukāmo kathannukho asatthaghātārahaṃ mahābodhiṃ pesessāmīti upāyaṃ apassanto mahādevaṃ nāma amaccaṃ pucchi. So āha santi deva bahū paṇḍitā bhikkhūti. Taṃ sutvā rājā bhikkhusaṅghassa bhattaṃ paṭiyādetvā bhattakiccāvasāne saṅghaṃ pucchi gantabbaṃ nu kho bhante bhagavato mahābodhinā laṅkādīpannoti. Saṅgho moggalīputtatissattherassa bhāraṃ akāsi. Thero gantabbaṃ mahārāja mahābodhinā laṅkādīpanti vatvā bhagavato pañca mahāadhiṭṭhānāti kathesi. Katamāni pañca. Bhagavā kira parinibbānamañce nipanno laṅkādīpe mahābodhippatiṭṭhāpanatthāya asokamahārājā mahābodhiṃ gahaṇatthaṃ gamissati tadā mahābodhissa dakkhiṇasākhā sayameva chijjitvā suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhātūti adhiṭṭhāsi. Idamekamadhiṭṭhānaṃ. Tattha Patiṭṭhānakāle ca mahābodhi himavalāhakagabbhaṃ pavisitvā tiṭṭhatūti adhiṭṭhāsi. Idaṃ dutiyamadhiṭṭhānaṃ. Sattame divase himavalāhakagabbhato oruyha suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhahanto pattehi ca phalehi ca chabbaṇṇaraṃsiyo muñcatūti adhiṭṭhāsi. Idaṃ tatiyamadhiṭṭhānaṃ. Thūpārāme dakkhiṇakkhakadhātu cetiyamhi patiṭṭhānadivase yamakapāṭihāriyaṃ karotūti adhiṭṭhāsi. Idaṃ catutthamadhiṭṭhānaṃ. Laṅkādīpamhiyeva me doṇamattā dhātuyo mahācetiyamhi patiṭṭhānakāle buddhavesaṃ gahetvā ākāsaṃ abbhuggantvā yamakapāṭihāriyaṃ karontūti adhiṭṭhāsi. Idaṃ pañcamamadhiṭṭhānaṃ. Rājā imāni pañca mahāadhiṭṭhānāni sutvā pasannacitto pāṭaliputtato yāva mahābodhi tāva maggaṃ paṭijaggāpetvā suvaṇṇakaṭāhatthāya bahuṃ suvaṇṇaṃ nīharāpesi. Tāvadeva rañño cittaṃ ñatvā vissukammadevaputto kammāravaṇṇaṃ nimminitvā purato aṭṭhāsi. Rājā taṃ disvā tāta imaṃ suvaṇṇaṃ gahetvā kaṭāhaṃ karohīti āha. Pamāṇaṃ deva jānāthāti. Tvameva tāta ñatvā pamāṇaṃ karohīti. Sādhu deva karissāmīti suvaṇṇaṃ gahetvā attano ānubhāvena hatthena parimajjitvā suvaṇṇakaṭāhaṃ nimmini navahatthaparikkhepaṃ pañcahatthubbedhaṃ tihatthavikkhambhaṃ aṭṭhaṅgulabahalaṃ hatthisoṇḍamūlappamāṇamukhavaṭṭiṃ. Atha rājā sattayojanāyāmāya tiyojanavitthārāya mahatiyā senāya pāṭaliputtato nikkhamitvā ariyasaṅghaṃ ādāya mahābodhisamīpaṃ agamāsi. Senā samussitaddhajapaṭākaṃ nānāratanavicittaṃ anekālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ nānāvidhakusumasamākiṇṇaṃ Anekaturiyasaṅghuṭṭhaṃ mahābodhiṃ parikkhipi. Rājā sahassamatte gaṇapāmokkhe mahāthere gahetvā sakalajambudīpe pattābhisekānaṃ rājūnaṃ sahassena attānañca mahābodhiñca parivārāpetvā mahābodhimūle ṭhatvā mahābodhiṃ olokesi. Mahābodhissa khandhañca dakkhiṇamahāsākhāya catuhatthappamāṇaṃ padesañca ṭhapetvā avasesaṃ adassanaṃ agamāsi. Rājā taṃ pāṭihāriyaṃ disvā uppannapītipāmujjo ahaṃ bhante imaṃ pāṭihāriyaṃ disvā tuṭṭho mahābodhiṃ dīparajjena pūjemīti bhikkhusaṅghassa vatvā abhisekaṃ adāsi. Tato pupphagandhādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhasu ṭhānesu vanditvā uṭṭhāya añjaliṃ paggayha ṭhatvā saccavacanakiriyāya mahābodhiṃ gaṇhitukāmo bhūmito yāva mahābodhissa dakkhiṇasākhā tāva uccaṃ katvā ṭhapitassa sabbaratanamayapīṭhassa upari suvaṇṇakaṭāhaṃ ṭhapāpetvā ratanapīṭhaṃ āruyha suvaṇṇatulikaṃ gahetvā manosilāya lekhaṃ katvā yadi mahābodhinā laṅkādīpe patiṭṭhātabbaṃ yadi cāhaṃ buddhasāsane nibbematiko bhaveyyaṃ mahābodhi sayameva imasmiṃ suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhātūti saccavacanakiriyamakāsi. Saha saccavacanakiriyāya bodhisākhā manosilāya paricchinnaṭṭhāne chijjitvā gandhakalalapūrassa suvaṇṇakaṭāhassa upari aṭṭhāsi. Tassa ubbedhena dasahattho khandho hoti. Catuhatthā pañcamahāsākhā pañcahiyeva phalehi paṭimaṇḍitā. Khuddakasākhānaṃ pana sahassaṃ. Atha rājā mūlalekhāya upari tivaṅgule padese aññaṃ lekhaṃ paricchindi. Tato tāvadeva bubbuḷakā hutvā Dasa mahāmūlāni nikkhamiṃsu. Puna uparupari tivaṅgule tivaṅgule aññā nava lekhā paricchindi. Tāhipi dasa dasa bubbuḷakā hutvā navutimūlāni nikkhamiṃsu. Paṭhamakā dasa mahāmūlā caturaṅgulamattaṃ nikkhantā. Itarepi gavakkhajālasadisaṃ anusibbantā nikkhantā. Ettakaṃ pāṭihāriyaṃ rājā ratanapīṭhamatthake ṭhitoyeva disvā añjaliṃ paggayha mahānādaṃ nadi. Anekāni bhikkhusahassāni sādhukāramakaṃsu. Sakalarājasenā unnādinī ahosi. Celukkhepasatasahassāni pavattiṃsu. Bhummaṭṭhakadeve ādiṃ katvā yāva brahmakāyikā devā tāva sādhukāraṃ pavattayiṃsu. Rañño imaṃ pāṭihāriyaṃ passantassa pītiyā nirantaraṃ phuṭṭhasarīrassa añjaliṃ paggahetvā ṭhitasseva mahābodhi mūlasatena suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhāsi. Dasa mahāmūlā suvaṇṇakaṭāhatalaṃ āhacca aṭṭhaṃsu. Avasesā navuti anupubbena vaḍḍhanakā hutvā gandhakalale oruyha ṭhitā. Evaṃ suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhitamatte mahābodhimhi mahāpaṭhavī cali. Ākāse devadundubhiyo phaliṃsu. Pabbatānaṃ naccehi devatānaṃ sādhukārehi yakkhānaṃ hiṅkārehi asurānaṃ thutijappehi brahmānaṃ apphoṭanehi meghānaṃ gajjitehi catuppadānaṃ ravehi pakkhīnaṃ virutehi sabbatālāvacarānaṃ sakasakapaṭibhāṇehi paṭhavītalato yāva brahmalokā tāva ekakolāhalamekaninnādaṃ ahosi. Pañcasu sākhāsu phalato phalato chabbaṇṇaraṃsiyo nikkhamitvā sakalacakkavāḷaṃ ratanagopānasīvinaddhaṃ viya kurumānā yāva brahmalokā abbhuggacchiṃsu. Taṃ khaṇato ca pana pabhūti satta divasāni mahābodhi

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”