Jalantā vippharantā nicchariṃsu. Mahābodhissa khandho ca sākhāyo ca pattāni ca pañca phalāni ca dassiṃsu. Mahindatthero ca saṅghamittattherī ca rājā ca saparivārā mahābodhiṭṭhānameva agamaṃsu. Yebhuyyena ca sabbe dīpavāsino sannipatiṃsu. Tesaṃ passantānaṃyeva uttarasākhato ekaṃ phalaṃ pacitvā sākhato mucci. Thero hatthaṃ upanāmesi. Phalaṃ therassa hatthe patiṭṭhāsi. Taṃ thero ropaya mahārājāti rañño adāsi. Rājā gahetvā suvaṇṇakaṭāhe madhurapaṃsuṃ ākīritvā gandhakalalaṃ pūretvā ropetvā mahābodhiāsannaṭṭhāne ṭhapesi. Sabbesaṃ passantānaṃyeva catuhatthappamāṇā aṭṭha taruṇabodhirukkhā uṭṭhahiṃsu. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā aṭṭha taruṇabodhirukkhe setacchattena pūjetvā abhisekaṃ adāsi. Tato ekaṃ bodhirukkhaṃ āgamanakāle mahābodhinā paṭhamapatiṭṭhitokāse jambukoḷapaṭṭane ropayiṃsu. Ekaṃ gavakkabrāhmaṇassa gāmadvāre ekaṃ thūpārāme ekaṃ issaranimmānavihāre ekaṃ paṭhamacetiyaṭṭhāne rohaṇajanapadamhiyeva candanagāme. Itaresaṃ catunnaṃ phalānaṃ bījehi jāte dvattiṃsa bodhitaruṇe yojaniyaārāmesu patiṭṭhapesuṃ.

Evaṃ puttanattaparamparāya samantā dīpavāsīnaṃ hitāya sukhāya patiṭṭhite dasabalassa saddhammaddhajabhūte mahābodhimhi anuḷā devī pañcahi kaññāsatehi pañcahi ca antepurikāsatehīti mātugāmasahassena saddhiṃ saṅghamittattheriyā santike pabbajitvā nacirasseva Saparivārā arahatte patiṭṭhāsi. Ariṭṭhopi kho rañño bhāgineyyo pañcahi purisasatehi saddhiṃ therassa santike pabbajitvā nacirasseva saparivāro arahatte patiṭṭhāsi.

Athekadivasaṃ rājā mahābodhiṃ vanditvā therena saddhiṃ thūpārāmaṃ gacchati. Tassa lohapāsādaṭṭhānaṃ sampattassa purisā pupphāni abhihariṃsu. Rājā therassa pupphāni adāsi. Thero pupphehi lohapāsādaṭṭhānaṃ pūjesi. Pupphesu bhūmiyaṃ patitamattesu mahābhūmicālo ahosi. Rājā kasmā bhante bhūmi calitthāti pucchi. Imasmiṃ mahārāja okāse saṅghassa anāgate uposathāgāraṃ bhavissati tassetaṃ pubbanimittanti. Rājā puna therena saddhiṃ gacchanto ambaṅgaṇaṭṭhānaṃ sampatto. Tatthassa vaṇṇagandhasampannaṃ atimadhurarasamekaṃ ambapakkaṃ āharīyittha. Rājā taṃ therassa paribhogatthāya adāsi. Thero tattheva paribhuñjitvā idaṃ ettheva ropethāti āha. Rājā taṃ ambaṭṭhiṃ gahetvā tattheva ropetvā udakaṃ āsiñci. Saha ambabījaropanena paṭhavī saṅkampi. Rājā kasmā bhante paṭhavī kampitthāti pucchi. Imasmiṃ mahārāja okāse saṅghassa anāgate ambaṅgaṇannāma sannipātaṭṭhānaṃ bhavissati tassetaṃ pubbanimittanti. Rājā tattha aṭṭha pupphamuṭṭhiyo okīritvā vanditvā puna therena saddhiṃ gacchanto mahācetiyaṭṭhānaṃ patto. Tatthassa campakapupphāni abhihariṃsu. Tāni rājā therassa adāsi. Thero mahācetiyaṭṭhānaṃ pupphehi pūjetvā vandi. Tāvadeva Mahāpaṭhavī saṅkampi. Rājā kasmā bhante paṭhavī kampitthāti pucchi. Imasmiṃ mahārāja okāse anāgate buddhassa bhagavato asadiso mahāthūpo bhavissati tassetaṃ pubbanimittanti. Rājā ahameva karomi bhanteti. Alaṃ mahārāja tumhākaṃ aññaṃ bahu kammaṃ atthi tumhākaṃ pana nattā duṭṭhagāmaṇī abhayo nāma kāressatīti. Atha rājā sace bhante mayhaṃ nattā karissati kataṃyeva mayāti dvādasahatthaṃ pāsāṇatthambhaṃ āharāpetvā devānaṃpiyatissarañño nattā duṭṭhagāmaṇī abhayo nāma imasmiṃ padese thūpaṃ karotūti akkharāni likhāpetvā patiṭṭhāpetvā theraṃ pucchi patiṭṭhitaṃ nu kho bhante tambapaṇṇidīpe sāsananti. Patiṭṭhitaṃ mahārāja sāsanaṃ mūlāni panassa na tāva otarantīti. Kadā pana bhante mūlāni otiṇṇāni nāma bhavissantīti. Yadā mahārāja tambapaṇṇidīpakānaṃ mātāpitūnaṃ tambapaṇṇidīpe jāto dārako tambapaṇṇidīpe pabbajitvā tambapaṇṇidīpamhiyeva vinayaṃ uggahetvā tambapaṇṇidīpe vācessati tadā sāsanassa mūlāni otiṇṇāni nāma bhavissantīti. Atthi pana bhante īdiso bhikkhūti. Atthi mahārāja mahāariṭṭho bhikkhu paṭibalo etasmiṃ kammeti. Mayā ettha bhante kiṃ kattabbanti. Maṇḍapaṃ mahārāja kātuṃ vaṭṭatīti. Sādhu bhanteti rājā meghavaṇṇābhayassa amaccassa pariveṇaṭṭhāne mahāsaṅgītikāle ajātasattumahārājena katamaṇḍapappakāraṃ rājānubhāvena maṇḍapaṃ kāretvā sabbatālāvacare sakasakasippesu Payojetvā sāsanassa mūlāni otarantāni passissāmīti anekapurisasahassaparivuto thūpārāmaṃ anuppatto. Tena kho pana samayena thūpārāme aṭṭhasaṭṭhi bhikkhusahassāni sannipatiṃsu. Mahāmahindattherassa āsanaṃ dakkhiṇābhimukhaṃ paññattaṃ hoti. Mahāariṭṭhattherassa dhammāsanaṃ uttarābhimukhaṃ paññattaṃ hoti. Athakho mahāariṭṭhatthero mahindattherena ajjhiṭṭho attano anurūpena pattānukkamena dhammāsane nisīdi. Mahindattherappamukhā aṭṭhasaṭṭhi mahātherā dhammāsanaṃ parivāretvā nisīdiṃsu. Raññopi kaniṭṭhabhātā mattābhayatthero nāma dhuraggāho hutvā vinayaṃ uggaṇhissāmīti pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ mahāariṭṭhattherassa dhammāsanameva parivāretvā nisīdi. Avasesāpi bhikkhū sarājikā ca parisā attano attano pattāsane nisīdiṃsu. Athāyasmā mahāariṭṭhatthero tena samayena buddho bhagavā verañjāyaṃ viharati naḷerupucimandamūleti vinayanidānaṃ abhāsi. Bhāsite ca panāyasmatā ariṭṭhattherena vinayanidāne ākāsaṃ mahāviravaṃ viravi. Akālavijjulatā nicchariṃsu. Devatā sādhukāraṃ adaṃsu. Mahāpaṭhavī udakapariyantaṃ katvā saṅkampi. Evaṃ anekesu pāṭihāriyesu vattamānesu āyasmā ariṭṭhatthero mahāmahindappamukhehi aṭaṭhasaṭṭhiyā paccekagaṇīhi khīṇāsavamahātherehi tadaññehi ca saṭṭhisahassehi bhikkhūhi parivuto paṭhamakattikapavāraṇādivase thūpārāmamahāvihāramajjhe satthukaruṇādiguṇaparidīpakaṃ bhagavato anusaṭṭhikarānaṃ kāyakammavacīkammavipphanditavinayanaṃ vinayapiṭakaṃ pakāsesi. Pakāsetvā Ca yāvatāyukaṃ tiṭṭhamāno bahūnaṃ vācetvā bahūnaṃ hadaye patiṭṭhāpetvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi. Tepi kho mahāmahindappamukhā tasmiṃ samāgame

เล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ ภาค ๑๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องเวรัญชพราหมณ์”